Ảnh được tạo ra bởi sự hỗ trợ của AI

Một số thành công chủ yếu

Thứ nhất, củng cố vị trí, vai trò ở Tây Bán cầu

Thành công đáng chú ý trong chính sách đối ngoại của Mỹ từ đầu năm 2025 có lẽ là lấy lại được ưu thế của Mỹ ở khu vực Tây bán cầu. Sau những ồn ào và căng thẳng ngoại giao, Mỹ đã dần thiết lập lại trật tự theo hướng có lợi cho mình. Điều này được thể hiện qua 3 trường hợp tiêu biểu sau: Một là, dưới sức ép của Mỹ, chính quyền Panama rút khỏi Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, giúp Mỹ kiềm chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại một quốc gia ở vị trí của ngõ giao thông hàng hải quốc tế. Hai là, cuộc đột kích vào Venezuela đầu năm 2026 bắt đi Tổng thống Nicolás Maduro mặc dù bị cộng đồng quốc tế lên án mạnh mẽ, nhưng xét theo quan điểm và mục tiêu của Mỹ thì điều này là một thành công của Mỹ, chính quyền kế nhiệm ông Nicolás Maduro do bà Delcy Rodríguez làm Tổng thống lâm thời buộc phải hợp tác với Mỹ, giúp Mỹ “kiểm soát” được nguồn dầu mỏ khổng lồ của nước này. Ba là, gần đây, ngày 22/9/2026, thỏa thuận an ninh ba bên Mỹ - Đan Mạch - Greenland được ký kết giúp Washington mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, qua đó củng cố vị thế chiến lược tại Bắc Cực.

Thứ hai, nhiều đồng minh cam kết tăng đầu tư vào Mỹ và tăng chi tiêu quốc phòng

Trong chuyến công du Trung Đông tháng 5/2025, Tổng thống Donald Trump đã nhận được một số cam kết lớn từ một số nước Trung Đông, trong đó Arabia Saudi dự kiến đầu tư 600 tỷ USD vào Mỹ; Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thúc đẩy khuôn khổ đầu tư 10 năm trị giá 1.400 tỷ USD[1]; Qatar đạt khuôn khổ trao đổi kinh tế trị giá 1.200 tỷ USD[2]. Tháng 9/2025, Nhật Bản cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào các dự án tại Mỹ trong nhiệm kỳ của ông D.Trump để đạt được thỏa thuận mức thuế quan 15% thay vì 25% như Mỹ đã đưa ra[3], v.v.. Những con số cho thấy đây là một thành công của chính quyền Donald Trump trong việc thu hút vốn vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, năng lượng, bán dẫn và công nghiệp quốc phòng.

Trên phương diện an ninh, tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở La Hay (Hà Lan) tháng 6/2025, các đồng minh nhất trí hướng tới chi tiêu quốc phòng và an ninh liên quan tương đương 5% GDP, thay cho chuẩn 2% GDP trước đó. Nhiều đồng minh khác của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc đã phải chấp nhận tăng chi trả cho lực lượng đồn trú Mỹ. Việc các đồng minh cam kết tăng chi tiêu quốc phòng mang lại cho Washington nhiều lợi ích quan trọng. Trước hết, điều này giúp Mỹ giảm gánh nặng tài chính và quân sự trong việc duy trì lực lượng và bảo đảm an ninh tại châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương. Hai là, ngành công nghiệp quốc phòng của Mỹ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn nhờ nhu cầu mua sắm vũ khí, trang thiết bị tăng cao của các đồng minh Mỹ.

Thứ ba, hòa giải thành công một số cuộc xung đột quốc tế

Ngoại giao của chính quyền Mỹ, đặc biệt là vai trò của Tổng thống Donald Trump đã tạo ra một số kết quả đáng chú ý trong thúc đẩy hòa bình và giảm leo thang xung đột ở một số quốc gia, khu vực. Nổi bật là thỏa thuận ngừng bắn Israel - Hamas tháng 10/2025, mở đường cho trao đổi con tin, tù nhân và rút quân từng phần của Israel tại Gaza; thỏa thuận được xem là bước đột phá ngoại giao, dù những vấn đề cốt lõi về quản trị Dài Gaza, giải giáp Hamas và tái thiết vẫn gặp nhiều thách thức. Trước đó, tháng 5/2025, Mỹ cũng góp phần thúc đẩy Ấn Độ và Pakistan đạt thỏa thuận ngừng bắn sau những cuộc giao tranh nghiêm trọng, hạn chế nguy cơ xung đột giữa hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. Ngoài ra, chính quyền Mỹ còn thúc đẩy các thỏa thuận và tuyên bố hòa bình liên quan Armenia - Azerbaijan, Rwanda - Cộng hòa dân chủ Congo và Thái Lan - Campuchia. Ông Donald Trump từng tuyên bố đã có công lớn chấm dứt 8 cuộc xung đột trong 8 tháng và mình xứng đáng nhận được giải thưởng Nobel hòa bình, mặc dù tuyên bố này gây nhiều tranh cãi.

Những hạn chế căn bản

Một là, chính sách thuế quan gây hỗn loạn và chia rẽ đồng minh, đối tác

Chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump từ đầu năm 2025 bộc lộ hạn chế lớn khi gây bất ổn thương mại, làm gia tăng căng thẳng với đồng minh và đối tác, không đạt được mục tiêu giảm thâm hụt thương mại. Đặc biệt, Trung Quốc đáp trả bằng thuế quan đối ứng và kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, khiến Mỹ phải “chùn bước” và chủ động đàm phám để hạ nhiệt leo thang thuế quan. Các đồng minh, đối tác quan trọng của Mỹ như Canada, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc… cũng phải tăng cường tự chủ chiến lược để giảm bớt rùi ro theo hướng giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Những rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và đồng minh không chỉ làm xói mòn vai trò lãnh đạo của Mỹ ở hiện tại mà còn ở cả trong tương lai. Những lợi ích kinh tế ngắn hạn của Mỹ đạt được phải đánh đổi bằng việc mất uy tín và lợi thế chiến lược lâu dài. Những hành vi cưỡng ép, áp đặt với cả các đối thủ và đối tác làm suy giảm sức mạnh mềm quốc gia. Ngày 20/2/2026, Tòa án tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ các mức thuế quan do ông Donald Trump áp đặt vì nó đã vượt quá thẩm quyền hiến định[4]. Như vậy, chính sách thuế quan của ông Donald Trump không chỉ làm mất uy tín của nước Mỹ với các đồng minh và đối tác quốc tế, mà còn trái với luật với Hiến pháp Mỹ.

Hai là, thất bại trong cuộc hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Một hạn chế lớn khác của chính quyền Tổng thống Donald Trump là không thực hiện được cam kết nhanh chóng chấm dứt xung đột Nga - Ukraine như ông Donald Trump từng tuyên bố có thể kết thúc chiến tranh trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức khi tranh cử. Đến nay, sau gần 2 năm trôi qua, sau nhiều lần trao đổi cấp cao xung đột vẫn tiếp diễn, chưa có dấu hiệu dừng lại. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực tế này, trong đó cách tiếp cận giải quyết vấn đề thiếu nhất quát của Tổng thống Donald Trump cũng là một nguyên nhân quan trọng. Ông D.Trump vừa đe dọa, áp đặt trừng phạt Nga vừa tìm kiếm thỏa thuận với Nga; vừa hỗ trợ Ukraine vừa gây sức ép buộc Ukraine chấp nhận nhượng bộ, có thời điểm tạm đình chỉ viện trợ quân sự và chia sẻ tình báo với Ukraine. Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nga tại Alaska tháng 8/2025 không đạt được thỏa thuận ngừng bắn, các nỗ lực tiếp theo cũng chưa tạo đột phá thực chất. Điều này bộc lộ hạn chế trong chính sách đối ngoại của Mỹ, đồng thời làm suy giảm uy tín của nước Mỹ cũng như cá nhân Tổng thống Donald Trump về khả năng giải quyết các cuộc xung đột quốc tế.

Ba là, bế tắc trong xung đột với Iran

Ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công quân sự lớn vào Iran nhằm mục tiêu phá hủy chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa đạn đạo, lật đổ chế độ của Iran. Đầu tháng 3/2026, Tổng thống Donald Trump dự kiến chiến dịch tấn công Iran có thể kéo dài khoảng 4-5 tuần[5]. Tuy nhiên, sau 8 tháng xung đột (vượt xa khung thời gian dự kiến ban đầu), Mỹ vẫn chưa thể loại bỏ năng lực hạt nhân tiềm tàng của Iran. Tình trạng các cơ sở hạt nhân Iran vẫn chưa được xác minh đầy đủ do Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) chưa thể thanh sát các cơ sở bị tấn công; số phận kho uranium làm giàu của Iran cũng còn nhiều bất định.

Nguy cơ sa lầy gia tăng khi Iran duy trì khả năng đáp trả bằng tên lửa, thiết bị bay không người lái và gây sức ép tại eo biển Hormuz, đẩy giá năng lượng tăng cao, tạo sức ép lớn đến nền kinh tế Mỹ cũng như kinh tế thế giới. Các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ đối mặt nguy cơ bị cuốn sâu hơn vào xung đột, trong khi Mỹ phải duy trì nguồn lực quân sự và chịu sức ép chính trị trong nước. Mỹ đã gây tổn thất đáng kể cho đối phương nhưng chưa chuyển hóa ưu thế quân sự thành một thỏa thuận có lợi. Một cuộc chiến kéo dài với chi phí ngày càng lớn là một thất bại chiến lược của Mỹ.

Tóm lại, sau gần 2 năm cầm quyền, chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách Mỹ thực thi quyền lực. Washington chủ động hơn trong việc gây sức ép, yêu cầu đối tác chia sẻ chi phí và sử dụng các công cụ kinh tế, quân sự để theo đuổi lợi ích quốc gia. Một số thỏa thuận cho thấy cách tiếp cận này có thể tạo ra kết quả nhanh chóng trong những điều kiện nhất định. Mỹ có thể trở nên quyết đoán hơn nhưng không phải mạnh hơn về mặt chiến lược, vị thế và ảnh hưởng quốc tế. Đó là nghịch lý của chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết” của chính quyền Donald Trump. Sự thành bại về chính sách đối ngoại của chính quyền thời gian vừa qua sẽ ảnh hưởng đến lá phiếu của cử tri Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11/2026 sắp tới.