Mục tiêu tăng trưởng hai con số và yêu cầu bứt phá
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế – xã hội, quy mô và tiềm lực của nền kinh tế ngày càng được nâng cao. Trong những năm gần đây, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Thực tiễn phát triển kinh tế những năm gần đây cho thấy Việt Nam đang có nền tảng khá thuận lợi để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2024, nền kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng 7,1%, cao hơn năm 2023 và vượt mục tiêu đề ra, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Đến năm 2025, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi với tốc độ tăng trưởng GDP khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á. Quy mô GDP đạt khoảng 514 tỷ USD, tăng khoảng 38 tỷ USD so với năm 2024, trong khi GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD. Tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 475 tỷ USD, giúp Việt Nam duy trì thặng dư thương mại khoảng 20 tỷ USD [3].
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030 nhằm tạo bước bứt phá phát triển. Cùng với mục tiêu tăng trưởng, nhiều chỉ tiêu quan trọng khác cũng được xác định như: kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD; thu hút vốn FDI thực hiện khoảng 30 tỷ USD mỗi năm; nâng tỷ lệ nội địa hóa từ khoảng 36,6% năm 2025 lên khoảng 50% vào năm 2030; tỷ lệ tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) đạt khoảng 40 - 45% và tăng trưởng thương mại bình quân khoảng 15% mỗi năm [1].
Những mục tiêu này cho thấy Việt Nam đang hướng tới một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cả về thể chế, cơ cấu kinh tế và phương thức quản lý nhà nước.
Chức năng của Nhà nước trong quản lý kinh tế: Chìa khóa để Việt Nam đạt tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030
Thứ nhất, tạo lập môi trường phát triển thuận lợi
Trong lý luận quản lý kinh tế, chức năng đầu tiên của Nhà nước là tạo lập môi trường thuận lợi cho hoạt động của nền kinh tế [4]. Điều này bao gồm xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định; bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng; đồng thời phát triển kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh hướng tới tăng trưởng hai con số, việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết. Nhiều nghiên cứu cho rằng những điểm nghẽn lớn của nền kinh tế hiện nay vẫn nằm ở thể chế, thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh.
Do đó, cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ hai, định hướng chiến lược và hình thành động lực tăng trưởng mới
Theo các nghiên cứu chính sách, để đạt được tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần kết hợp giữa việc phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống với việc phát triển các động lực tăng trưởng mới. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những yếu tố then chốt của tăng trưởng trong giai đoạn tới [2].
Bên cạnh đó, các lĩnh vực như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển cũng được xem là những không gian phát triển mới của nền kinh tế Việt Nam.
Việc định hướng đúng các lĩnh vực ưu tiên sẽ giúp Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và tri thức.
Thứ ba, tổ chức lại nền kinh tế và huy động nguồn lực phát triển
Trong giai đoạn tới, Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng quan trọng, đồng thời phát triển mạnh các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân. Theo định hướng phát triển, Việt Nam đặt mục tiêu tăng thêm khoảng 2 triệu doanh nghiệp mới và hình thành khoảng 20 tập đoàn tư nhân lớn, đồng thời phấn đấu có 1 - 3 tập đoàn nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới [1].
Việc tổ chức lại nền kinh tế theo hướng hiện đại sẽ giúp nâng cao năng suất lao động và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Thứ tư, điều tiết kinh tế vĩ mô và bảo đảm ổn định phát triển
Một trong những điều kiện quan trọng để đạt tăng trưởng kinh tế cao là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, Nhà nước cần điều hành linh hoạt các chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.
Đồng thời, đầu tư công cần được sử dụng hiệu quả để dẫn dắt đầu tư xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược. Việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô sẽ tạo niềm tin cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, qua đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao hiệu lực thực thi
Chức năng thứ năm của Nhà nước trong quản lý kinh tế là kiểm tra, giám sát và bảo đảm kỷ cương trong hoạt động kinh tế.
Thực tiễn cho thấy nhiều chính sách phát triển kinh tế chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng do khâu tổ chức thực hiện còn hạn chế. Vì vậy, cần tăng cường kỷ luật hành chính, trách nhiệm giải trình và phòng chống tham nhũng, lãng phí.
Bên cạnh đó, việc chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả và hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong quản lý kinh tế.
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 là một nhiệm vụ đầy thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam bứt phá phát triển.
Từ góc độ khoa học quản lý kinh tế, việc thực hiện hiệu quả 5 chức năng của Nhà nước – tạo lập môi trường phát triển, định hướng chiến lược, tổ chức nền kinh tế, điều tiết vĩ mô và kiểm tra giám sát – sẽ đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững [4].
Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, các giải pháp này sẽ giúp Việt Nam xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất lao động, tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong những thập niên tới.
Tài liệu tham khảo
- Báo Điện tử Chính phủ, Nghị quyết Đại hội XIV – Quyết sách cho khát vọng tăng trưởng hai con số, 2026.
- Tạp chí Kinh tế Việt Nam điện tử, Đề xuất các giải pháp chiến lược bảo đảm tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030, 2026.
- Tổng cục Thống kê, Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2025, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2026.
- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Giáo trình Quản lý kinh tế, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2021.
