Khơi dậy sức dân - biến đồng thuận thành nguồn lực phát triển đất nước
Với chủ đề “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, Đại hội lần thứ XI của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam không chỉ là ngày hội lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển nhanh, bền vững.
Đại hội lần thứ XI của MTTQ Việt Nam diễn ra ngay sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, vì vậy đã trực tiếp cụ thể hóa những quan điểm, chủ trương lớn của Đảng về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với nhân dân.
Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu và động lực của sự phát triển. Đảng nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Trong bối cảnh đó, vai trò của MTTQ Việt Nam càng trở nên đặc biệt quan trọng với tư cách là liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện rộng lớn nhất của các giai cấp, tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Mặt trận chính là nơi quy tụ sức mạnh lòng dân, kết nối niềm tin xã hội, tạo đồng thuận và huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tiêu đề Báo cáo chính trị của Đại hội XI MTTQ Việt Nam: “Nâng cao vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trânh Tổ quốc Việt Nam trong phát huy dân chủ, truyền thống yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng đất nước phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc” đã phản ánh sâu sắc tinh thần xuyên suốt của Đại hội XIV của Đảng, là lời hiệu triệu hành động đối với toàn hệ thống Mặt trận trong giai đoạn phát triển mới.
Thực tiễn đất nước đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với Mặt trận phải thực sự trở thành trung tâm đoàn kết, nơi kết nối ý chí, nguyện vọng và khát vọng phát triển của nhân dân với các chủ trương chiến lược của Đảng và Nhà nước. Mặt trận không chỉ là nơi tuyên truyền, vận động mà còn phải là thiết chế chính trị - xã hội có khả năng lắng nghe, đối thoại, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân; góp phần củng cố niềm tin xã hội và xây dựng sự đồng thuận trong toàn dân, với phương châm “khi dân cần Mặt trận có, khi dân khó Mặt trận sẵn sàng tham gia” đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và lợi ích, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân dân.
“Mặt trận số” và cuộc cách mạng quản trị xã hội
Một trong những điểm nổi bật của Đại hội XI là tinh thần đổi mới mạnh mẽ, quyết liệt và thực chất trong tư duy tổ chức và hành động. Điều đó được thể hiện rõ qua việc triển khai ứng dụng “Đại hội XI – Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” nhằm phục vụ công tác tổ chức theo hướng hiện đại, tiết kiệm và hiệu quả. Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, giảm thiểu giấy tờ, xây dựng nền tảng tài liệu điện tử, sơ đồ chỗ ngồi thông minh, cập nhật thông tin trực tuyến cho đại biểu cho thấy Mặt trận đang chủ động thích ứng với yêu cầu của xã hội số và công dân số. Đây là biểu hiện sinh động của quá trình cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, coi đây là động lực đột phá cho phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
Với không gian triển lãm “Mặt trận số”, các mô hình thực tế ảo, “Bức tường lịch sử”, hệ thống điểm danh bằng camera AI hay việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất các sản phẩm truyền thông tiếp tục cho thấy bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy đổi mới của MTTQ Việt Nam. Điều đó phản ánh quá trình chuyển đổi từ phương thức hoạt động hành chính truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại, lấy công nghệ làm công cụ nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc Mặt trận chủ động chuyển đổi số không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn thể hiện tư duy đổi mới chính trị, đổi mới quản trị xã hội theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Chuyển đổi số trong hệ thống Mặt trận không đơn thuần là áp dụng công nghệ mà còn là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận nhân dân, phương thức tương tác xã hội và năng lực phản hồi trước những yêu cầu mới của cuộc sống.
Đặc biệt, việc bổ sung Chương trình hành động về “Tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” được xem là bước đột phá quan trọng của nhiệm kỳ 2026 - 2031. Điều đó khẳng định Mặt trận không đứng ngoài tiến trình phát triển khoa học công nghệ của đất nước mà trực tiếp tham gia thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao dân trí số, phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội trên môi trường số. Trong bối cảnh người dân ngày càng đòi hỏi tính minh bạch, công khai, khả năng tương tác nhanh chóng và hiệu quả giữa các tổ chức chính trị - xã hội với nhân dân, việc xây dựng Mặt trận số là yêu cầu tất yếu. Đây cũng là bước đi quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tiếp nhận ý kiến nhân dân và tăng cường sự tham gia của người dân vào đời sống chính trị - xã hội.
Tinh thần đổi mới của Đại hội còn được thể hiện rõ ở phương châm “hành động thay vì khẩu hiệu”. Dự thảo kế hoạch thực hiện Nghị quyết được xây dựng song song với văn kiện Đại hội cùng hơn 100 nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, phân công rõ trách nhiệm và lộ trình thực hiện. Điều đó phản ánh tư duy quản trị hiện đại, đề cao hiệu quả thực chất, khắc phục tình trạng hình thức, chung chung trong triển khai nghị quyết. Đây cũng là sự quán triệt sâu sắc tinh thần hành động quyết liệt mà Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh nhằm xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, thực sự phục vụ nhân dân.
Phương châm “3 dễ, 3 rõ, 3 đo” (“Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm; Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời gian; Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động”) là điểm mới nổi bật, thể hiện quyết tâm đổi mới tư duy hoạt động của Mặt trận theo hướng khoa học, định lượng và thực chất hơn. Đây không chỉ là phương pháp quản trị công việc mà còn là yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận chuyên nghiệp, gần dân, sát dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân. Trong điều kiện xã hội ngày càng phát triển, dân trí ngày càng cao, nhân dân ngày càng đặt yêu cầu lớn đối với chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị, việc áp dụng các tiêu chí định lượng rõ ràng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Mặt trận.
Công tác nhân sự của Đại hội XI cũng cho thấy nhiều đổi mới quan trọng phù hợp với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Dù số lượng Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận khóa XI không tăng so với nhiệm kỳ trước, nhưng cơ cấu thành phần được điều chỉnh mạnh mẽ theo hướng mở rộng đại diện các chuyên gia, trí thức, doanh nhân và cá nhân tiêu biểu trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Việc tăng cường sự tham gia của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia pháp lý và doanh nhân tư nhân không chỉ phản ánh xu hướng phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà còn phù hợp với tinh thần Đại hội XIV của Đảng về phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân, trí thức và lực lượng sáng tạo trong xây dựng đất nước. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm tạo ra sự kết nối chặt chẽ hơn giữa trí tuệ xã hội, năng lực sáng tạo của nhân dân với quá trình hoạch định và thực thi chính sách.
Đồng thời, tỷ lệ người ngoài Đảng tham gia Ủy ban dự kiến là 50,62%, cùng với cơ cấu đại diện đa dạng về dân tộc, tôn giáo, giới tính đã tiếp tục khẳng định tính rộng mở, dân chủ và đại diện toàn diện của MTTQ Việt Nam. Điều đó cho thấy Mặt trận thực sự là “mái nhà chung” của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nơi quy tụ mọi tầng lớp nhân dân không phân biệt thành phần xã hội, dân tộc, tôn giáo hay quan điểm xã hội vì mục tiêu chung là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, những thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc càng có ý nghĩa chiến lược đối với sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của đất nước.
Nhân dân cả nước kỳ vọng Đại hội sẽ lựa chọn được đội ngũ cán bộ thực sự có bản lĩnh chính trị vững vàng, có uy tín, năng lực, tư duy đổi mới, gần dân, sát dân và có khả năng vận động quần chúng hiệu quả. Đó cũng chính là yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng: phải thực sự là công bộc của nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI không chỉ mở ra một nhiệm kỳ mới mà còn mở đầu cho chặng đường vận hành bộ máy mới với vị thế và tầm vóc mới của Mặt trận trong hệ thống chính trị. Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng trực thuộc Mặt trận, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng mô hình hoạt động tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả nhưng vẫn bảo đảm tính đại diện rộng rãi và phát huy cao nhất quyền làm chủ của nhân dân. Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài, đòi hỏi tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo và quyết tâm chính trị rất cao của toàn hệ thống Mặt trận.
Thành công của Đại hội sẽ tạo động lực mới để tiếp tục phát huy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”, MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng đồng thuận xã hội, kết nối lòng dân, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước và huy động sức mạnh toàn dân tộc để cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc./.
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2026, Tập I.
2. Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Xem: https://m.mattran.org.vn/tags/ZOG7sSB0aOG6o28gQsOhbyBjw6FvIGNow61uaCB0cuG7iw==/du-thao-bao-cao-chinh-tri.html
3. Xem: https://mattran.org.vn/tin-hoat-dong/ngay-125-khai-mac-trong-the-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-mttq-viet-nam-lan-thu-xi-nhiem-ky-20262031-7057html
