Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gay gắt, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển càng trở thành thước đo bản lĩnh, trí tuệ và năng lực tự cường của quốc gia.
Vấn đề đặt ra hiện nay là phải nhận diện đúng ý nghĩa chính trị - tư tưởng của đối ngoại. Đó không chỉ là câu chuyện thiết lập quan hệ, ký kết thỏa thuận hay tham gia diễn đàn đa phương. Đối ngoại là phương thức bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trong môi trường quốc tế phức tạp; là công cụ kiến tạo hòa bình để phát triển; đồng thời là một mặt trận quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi đường lối đối ngoại bị xuyên tạc, lòng tin xã hội bị chia rẽ, thì không gian phát triển và thế chiến lược của đất nước cũng bị tác động.
Thực tiễn cho thấy, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị thường lợi dụng vấn đề đối ngoại để gieo rắc hoài nghi. Khi Việt Nam kiên trì độc lập, tự chủ, họ quy chụp là “trung lập mơ hồ”. Khi Việt Nam đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, họ xuyên tạc là “đu dây”. Khi Việt Nam xử lý hài hòa quan hệ với các nước lớn, họ kích động tâm lý cực đoan, hoặc cố tình đối lập quan hệ này với quan hệ kia. Bản chất của những luận điệu ấy là phủ nhận năng lực lãnh đạo của Đảng, phủ nhận thành quả đổi mới và làm suy yếu đồng thuận xã hội trong những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Chính vì vậy, sự ra đời của Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội nghị toàn quốc ngày 11/6/2026 do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức đã quán triệt Nghị quyết này, khẳng định đối ngoại và hội nhập quốc tế là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; xác định đối ngoại là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”; kiên định tự chủ chiến lược, tự cường dân tộc, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc [1]. Đây là bước phát triển mới trong tư duy đối ngoại của Đảng: đối ngoại không đứng bên lề tiến trình phát triển, mà nằm ở trung tâm của nỗ lực kiến tạo môi trường hòa bình, huy động nguồn lực quốc tế và nâng tầm vị thế đất nước.
Bên cạnh đó, nghị quyết 06 – NQ/TW còn nhấn mạnh vai trò tiên phong của đối ngoại trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đây là điểm mới thể hiện tinh thần của đường lối đối ngoại trong kỷ nguyên mới. Nếu quốc phòng, an ninh là trụ cột bảo vệ đất nước trong mọi tình huống, thì đối ngoại góp phần ngăn ngừa nguy cơ, xử lý bất đồng bằng biện pháp hòa bình và tạo thế đan xen lợi ích. Trong phát biểu tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 06-NQ/TW, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Nghị quyết là sự cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đại hội XIV, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời khẳng định sự phát triển của Việt Nam không thể tách rời sự phát triển của khu vực và thế giới [2].
Trong kỷ nguyên mới, tự chủ chiến lược phải đi liền với tự cường dân tộc. Một quốc gia muốn hội nhập sâu rộng không thể chỉ dựa vào thiện chí bên ngoài, mà phải có nội lực mạnh, thể chế hiệu quả, kinh tế có sức chống chịu, quốc phòng - an ninh vững chắc, văn hóa có sức lan tỏa và xã hội có đồng thuận. Tự cường không phải là tự mãn, mà là ý chí vươn lên, biết kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Chính vì vậy, đối ngoại phải được gắn chặt với phát triển bên trong: ngoại giao kinh tế phải mở thêm thị trường; ngoại giao khoa học - công nghệ phải kết nối tri thức và đổi mới sáng tạo; ngoại giao văn hóa phải lan tỏa giá trị Việt Nam; đối ngoại nhân dân phải củng cố nền tảng xã hội của quan hệ quốc tế.
Cũng cần khẳng định rõ: bảo vệ đường lối đối ngoại của Đảng là một nội dung thiết thực của bảo vệ nền tảng tư tưởng. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ quan trọng của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân [3]. Trong lĩnh vực đối ngoại, nhiệm vụ này đòi hỏi cung cấp thông tin chính thống, phân tích thuyết phục, phản bác kịp thời các thông tin cắt ghép, suy diễn ác ý về quan hệ của Việt Nam với các nước lớn, về Biển Đông, về hội nhập quốc tế và về ngoại giao đa phương. Không thể để những bình luận thiếu căn cứ thay thế sự thật; không thể để cảm xúc cực đoan lấn át tư duy chiến lược.
Để Nghị quyết 06-NQ/TW đi vào cuộc sống, trước hết cần thống nhất nhận thức rằng đối ngoại là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Các cấp ủy, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, báo chí, văn nghệ sĩ và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đều tham gia xây dựng hình ảnh quốc gia. Một doanh nghiệp giữ chữ tín trên thị trường quốc tế, một địa phương quảng bá bản sắc văn hóa, một nhà khoa học công bố công trình có giá trị, một cơ quan báo chí truyền thông chính sách chuẩn xác - tất cả đều góp phần làm cho “tiếng chiêng” ngoại giao Việt Nam vang xa hơn.
Một nền đối ngoại hiện đại không thể tách rời kỷ luật thực thi. Nghị quyết 06-NQ/TW nhấn mạnh việc thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế, phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong ngăn ngừa nguy cơ, mở rộng không gian phát triển, nâng cao trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế và xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp [1]. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ tuyên bố sang kết quả đo đếm được, từ cam kết quốc tế sang lợi ích cụ thể cho đất nước, doanh nghiệp và người dân.
Có thể khẳng định, đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới là sự kết hợp giữa bản lĩnh và trí tuệ, giữa kiên định và sáng tạo, giữa nguyên tắc và sách lược. Trước mọi luận điệu xuyên tạc về “đu dây”, “lệ thuộc” hay “mơ hồ chiến lược”, câu trả lời thuyết phục nhất là thực tiễn phát triển của đất nước: Việt Nam giữ vững độc lập, chủ quyền; mở rộng quan hệ quốc tế; nâng cao vị thế; đóng góp có trách nhiệm vào hòa bình, hợp tác và tiến bộ của nhân loại. Bảo vệ đường lối đối ngoại của Đảng vì thế cũng là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ niềm tin của Nhân dân và bảo vệ quyền phát triển chính đáng của dân tộc Việt Nam trong hành trình vươn tới phồn vinh, hạnh phúc.
Tài liệu tham khảo
[1] Bộ Ngoại giao, “Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng”, đăng ngày 11/6/2026. https://mofa.gov.vn/tin-chi-tiet/chi-tiet/hoi-nghi-toan-quoc-quan-triet-trien-khai-thuc-hien-nghi-quyet-so-06-nqtw-ve-trien-khai-duong-loi-doi-ngoai-dai-hoi-xiv-cua-dang-60422-138.html
[2] Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, “Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác đối ngoại, ngoại giao trong giai đoạn mới”, đăng ngày 11/6/2026. https://baochinhphu.vn/bai-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-102260611135122368.htm
[3] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. https://dangcongsan.vn/thanhtrachinhphu/xay-dung-dang/tiep-tuc-lanh-dao-chi-dao-nang-cao-hieu-qua-cong-tac-trien-khai-nghi-quyet-so-35-nq-tw.html
[4] Bộ Khoa học và Công nghệ, “Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị: kim chỉ nam cho ngoại giao thời kỳ mới”, đăng ngày 5/6/2026. https://mst.gov.vn/nghi-quyet-so-59-nq-tw-ngay-24-01-2025-cua-bo-chinh-tri-kim-chi-nam-cho-ngoai-giao-thoi-ky-moi-19726060516272586.htm
[5] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026
