Kỳ 1: “Diễn biến hòa bình” trong kỷ nguyên AI - nhận diện âm mưu của các thế lực thù địch
Kỷ nguyên mới của dân tộc đang mở ra những cơ hội, đồng thời cũng đặt ra những thách thức an ninh phi truyền thống vô cùng gay gắt. Trong các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Đảng nhận định "cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt" và sự xuất hiện của các hình thái chiến tranh mới, đặc biệt là tác chiến trên không gian mạng. Lợi dụng xu thế này, các thế lực thù địch, phản động đã và đang triệt để sử dụng công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), để "nâng cấp" chiến lược "diễn biến hòa bình" sang một hình thức mới tinh vi hơn, nguy hiểm hơn và khó nhận diện hơn. Đây không còn đơn thuần là cuộc đấu tranh tư tưởng bằng lý luận truyền thống, mà đã trở thành một cuộc chiến tranh thông tin được tự động hóa, cá nhân hóa và ngụy tạo ở trình độ cao nhằm xói mòn niềm tin của nhân dân.
Sự "tiến hóa" của hoạt động diễn biến hòa bình - từ tờ rơi đến thuật toán
Trước đây, phương thức "diễn biến hòa bình" thường dựa vào các phương tiện truyền thông truyền thống như rải truyền đơn, hoặc các bài viết xuyên tạc thô sơ trên internet. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, các thế lực thù địch đã chuyển sang sử dụng AI như một vũ khí chiến lược để tấn công vào nền tảng tư tưởng của Đảng ta. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ AI có khả năng "cá nhân hóa" nội dung độc hại. Thay vì rải thảm thông tin đại trà, các thuật toán AI phân tích dữ liệu lớn (big data) từ hành vi người dùng trên không gian số để vẽ nên chân dung tâm lý của từng cá nhân hoặc nhóm xã hội cụ thể. Chúng xác định được ai là người đang có bức xúc với các vấn đề như đất đai, ai quan tâm đến vấn đề tôn giáo, hay ai đang có tư tưởng dao động, lệch lạch. Từ đó, AI tự động kiến tạo và phân phối các thông tin sai lệch bằng "đo ni đóng giày" cho từng người, đánh trúng vào tâm lý, định kiến và nỗi sợ hãi của họ. Điều này khiến người tiếp nhận bị bao vây bởi các thông tin tiêu cực, dần dần thay đổi nhận thức mà không hề hay biết. Đây là thủ đoạn "mưa dầm thấm lâu" nhưng với tốc độ và cường độ của máy tính, nguy hiểm hơn gấp nhiều lần so với các cách các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị sử dụng hiện nay.
Deepfake - khi mắt thấy tai nghe chưa chắc là thật
Một trong những vũ khí nguy hiểm nhất mà các thế lực thù địch đang tận dụng là công nghệ Deepfake (giả mạo sâu). Với sự hỗ trợ của các mô hình AI, kẻ xấu có thể tạo ra các video, tệp ghi âm giả mạo với độ chân thực đến kinh ngạc. Trong bối cảnh chuẩn bị cho Đại hội XIV, các thế lực thù địch tăng cường tung ra các video, đoạn ghi âm giả mạo để bịa đặt về đời tư, phát ngôn gây sốc, hoặc các cuộc họp nội bộ không có thật nhằm bôi nhọ uy tín cán bộ cấp cao, gây chia rẽ nội bộ. Ví dụ, gần đây trên các nền tảng như YouTube và TikTok xuất hiện các video ngắn (Shorts/Reels) sử dụng hình ảnh các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước phát biểu tại các hội nghị, tuy nhiên, phần âm thanh đã bị AI can thiệp, cắt ghép hoặc thay đổi hoàn toàn để tung tin đồn thất thiệt về công tác nhân sự, bịa đặt về "phe cánh" hoặc thay đổi nội dung chỉ đạo về các vụ án tham nhũng lớn (như vụ Vạn Thịnh Phát, SCB...). Nguy hiểm hơn, công nghệ này còn được dùng để xuyên tạc lịch sử, bóp méo các sự kiện chính trị quan trọng, phủ nhận thành quả cách mạng 40 năm đổi mới của đất nước. Những nội dung này khi được tung lên mạng xã hội sẽ lan truyền với tốc độ chóng mặt, tạo ra sự hoang mang, nghi ngờ trong dư luận, làm lung lay niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đây là biểu hiện rõ nét của chiến tranh tâm lý trong kỷ nguyên "hậu sự thật", nơi cảm xúc và niềm tin bị thao túng bởi công nghệ làm lu mờ ranh giới giữa thật và giả.
Tự động hóa sự chống phá - "mặt trận" không gian số
Không gian số đã được xác định là môi trường tác chiến thứ năm, và AI chính là công cụ để các thế lực thù địch chiếm lĩnh mặt trận này. Chúng sử dụng các hệ thống Chatbot thông minh và mạng lưới tài khoản ảo (botnet) được điều khiển bởi AI để tấn công tràn lan, các hệ thống này có khả năng tự động sản xuất hàng nghìn bài viết, bình luận (comment) mỗi phút, mỗi giây với nội dung kích động, chửi bới, hoặc gieo rắc nghi ngờ cho người dân với mục đích: Thứ nhất, tạo ra cảm giác giả tạo về một làn sóng phản đối từ dư luận (hiệu ứng đám đông ảo) để lôi kéo những người nhẹ dạ cả tin tham gia vào các cuộc tranh luận tiêu cực đối với các vấn đề xã hội. Thứ hai, làm nhiễu loạn thông tin, khiến các thông tin chính thống, tích cực về chủ trương, đường lối của Đảng bị chìm lấp trong biển thông tin. Đặc biệt, chúng lợi dụng AI để quét và phát hiện các "điểm nóng" xã hội, từ đó kích hoạt các chiến dịch truyền thông bẩn nhằm kích động chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khoét sâu vào các vấn đề dân tộc, tôn giáo, biến những mâu thuẫn nhỏ thành xung đột lớn, gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Ví dụ như khi xảy ra các sự kiện nhạy cảm (như vụ khủng bố tại Đắk Lắk tháng 6/2023 hoặc các vụ tranh chấp đất đai), hàng loạt tài khoản ảo trên Facebook, X (Twitter), Tiktok… đồng loạt đăng tải hàng nghìn bình luận với nội dung giống hệt nhau hoặc cùng một giọng điệu xuyên tạc về "đàn áp sắc tộc", "vi phạm nhân quyền" bằng nhiều ngôn ngữ, tốc độ và số lượng bình luận này là do AI thực hiện để áp đảo các luồng thông tin chính thống, đánh lừa nhận thức của cộng đồng quốc tế đối với các vấn đề của Việt Nam.
Nhận diện nguy cơ từ góc nhìn của Đảng và Nhà nước
Đảng ta đã sớm nhận diện và cảnh báo về những nguy cơ này, trong Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV, tại phần đánh giá về bối cảnh, Đảng nhấn mạnh tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến phức tạp, trong đó "an ninh phi truyền thống, nhất là an ninh mạng, an ninh thông tin... còn nhiều thách thức". Các văn kiện cũng chỉ rõ thực trạng "công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có lúc, có nơi còn bị động, nhất là trên không gian mạng". Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số đã xác định rõ quan điểm, phải "bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu... là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời". Điều này cho thấy, Đảng ta không chỉ coi AI là công cụ để thúc đẩy cho sự phát triển mà còn nhận thức rõ đây là địa bàn trọng yếu của cuộc đấu tranh chống diễn biến hòa bình.
Nâng cao cảnh giác - "vắc-xin" số cho niềm tin xã hội
Trước âm mưu và thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị hiện nay, việc nhận diện và nâng cao cảnh giác là yêu cầu cấp bách đối với mỗi cán bộ, đảng viên và người dân. Mỗi chúng ta cần nhận thức rằng cuộc đấu tranh chống "diễn biến hòa bình" hiện nay là cuộc đấu tranh về công nghệ và niềm tin. Chúng ta không thể chỉ phòng ngự thụ động mà phải chủ động chiếm lĩnh trận địa công nghệ và xây dựng thế trận lòng dân trên không gian mạng. Mỗi người dân cần trang bị cho mình "bộ lọc" thông tin, cần tỉnh táo trước các thông tin giật gân, thiếu kiểm chứng, đặc biệt là các nguồn tin không chính thống trên mạng xã hội. Việc kiểm chứng thông tin từ các cơ quan báo chí của Đảng, Nhà nước là liều "vắc-xin" hữu hiệu nhất trước các virus tin giả, thất thiệt, hay giả mạo. Đồng thời, cần củng cố niềm tin và sự đoàn kết toàn dân tộc. Thực tiễn chot thấy, mục tiêu của mọi thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị là chia rẽ lòng người. Khi đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc, khi "thế trận lòng dân" vững chắc, thì không một thuật toán hay công nghệ giả mạo nào có thể xuyên thủng được bức tường thành của niềm tin.
Cuộc chiến chống "diễn biến hòa bình" trong kỷ nguyên AI là một cuộc chiến không tiếng súng nhưng vô cùng khốc liệt. Nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn lợi dụng công nghệ của các thế lực thù địch không phải để hoang mang, mà để chúng ta tự tin và tự chủ hơn trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác với quan điểm sai trái thù địch. Với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chủ động về công nghệ và sự đồng lòng của toàn dân, chúng ta nhất định sẽ làm thất bại mọi âm mưu chống phá, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để đất nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
