Giải pháp trong xây dựng đội ngũ trí thức theo định hướng Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Hình ảnh của khối trí thức Việt Nam tại Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. (Ảnh: DUY LINH)

        Trí thức - nhân tài là “nguyên khí quốc gia” và động lực chiến lược cho phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới

        Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Trí thức là vốn liếng quý báu của dân tộc”[1]. Trong thực tiễn, ngay từ ngày đầu mới thành lập chính phủ, Người đã có những chính sách nhằm thu hút, trọng dụng người tài; mời các nhà khoa học, chuyên gia người Việt ở khắp nơi trên thế giới về giúp sức cho Việt Nam. Có thể thấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hình thành nên một hệ tiêu chí về đội ngũ trí thức, xây dựng đội ngũ trí thức đáp ứng các yêu cầu của cách mạng trong từng giai đoạn cụ thể và cũng thể hiện sự quan tâm, trọng dụng nhân tài, thu hút nhân tài phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

        Chăm lo và xây dựng đội ngũ trí thức cũng được Đảng ta đặc biệt quan tâm thể hiện ở nhiều văn kiện của các kỳ đại hội Đảng. Văn kiện Đại hội XIII chỉ rõ: Xây dựng đội ngũ trí thức ngày càng lớn mạnh, có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới… Trọng dụng, đãi ngộ thỏa đáng đối với nhân tài, các nhà khoa học… tạo điều kiện nâng cao hiệu quả hoạt động tư vấn, phản biện của chuyên gia, đội ngũ trí thức”[2].

        Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã ban hành Nghị quyết số 45-NQ/TW (ngày 24/11/2023) “Về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới” tiếp tục xác định: “Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh toàn diện là đầu tư cho xây dựng, bồi đắp “nguyên khí quốc gia” và phát triển bền vững; là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và xã hội. Chú trọng phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam cả trong và ngoài nước, có cơ chế, chính sách đột phá thu hút, trọng dụng trí thức, đặc biệt là trí thức tinh hoa, chuyên gia đầu ngành và nhân tài của đất nước; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận”[3].

        Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “Xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam vững mạnh toàn diện, giàu lòng yêu nước, có đạo đức và lý tưởng cách mạng, tiêu biểu cho trí tuệ Việt Nam. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng trí thức, đặc biệt là chuyên gia đầu ngành và nhân tài của đất nước”[4]. “Kịp thời phát hiện nhân tài trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài; có cơ chế, chính sách thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài”[5]. Đột phá chiến lược thứ hai được xác định trong kỳ Đại hội XIV của Đảng chính là: “Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; đẩy mạnh thu hút và trọng dụng nhân tài. Đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp của Đảng và Nhà nước thực sự tiêu biểu, nhất là những người đứng đầu, có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước”[6]. Điều này thể hiện tầm nhìn chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi trí thức và nhân tài là động lực then chốt để xây dựng đội ngũ cán bộ trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

        Một số giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức trong bối cảnh mới

        Một là, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để đội ngũ trí thức tự khẳng định, phát triển, cống hiến và được xã hội tôn vinh theo đúng tinh thần của Đảng. Phát hiện, sử dụng và có chính sách đãi ngộ thỏa đáng đối với đội ngũ trí thức. Ðảng và Nhà nước cần đổi mới công tác tổ chức cán bộ, tạo cơ chế để thu hút, tập hợp nhân tài người Việt Nam ở trong nước và nhất là ở nước ngoài để họ có thể trực tiếp tham gia xây dựng và phát triển đất nước. Công khai, minh bạch trong công tác tuyển dụng, bố trí, đánh giá và bổ nhiệm cán bộ, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý cấp cao, tạo động lực và cơ hội để đội ngũ trí thức phát triển.

        Hai là, có chính sách giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng phù hợp để nâng cao chất lượng và số lượng đội ngũ trí thức. Đại hội XIV định hướng: “Nâng cao dân trí, chất lượng đào tạo nhân lực, chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài”[7]. Cần có chính sách và biện pháp để đẩy mạnh cải cách toàn diện giáo dục, từ cấp mầm non đến đại học và sau đại học, từ sách giáo khoa, chương trình, nội dung đào tạo đến phương pháp dạy và học. Đặc biệt, phải gắn lý luận với thực tiễn, lý thuyết với thực hành và gắn đào tạo với nhu cầu của xã hội như tinh thần Đại hội XIII của Đảng: “Chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài; có chính sách vượt trội để thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia cả trong và ngoài nước”[8]. Đa dạng hóa các loại hình đào tạo, tăng cường hợp tác và liên thông với các cơ sở đào tạo có uy tín trên thế giới; có chính sách thu hút các trường đại học, viện nghiên cứu có uy tín trên thế giới đầu tư, liên kết và mở các cơ sở đào tạo, nghiên cứu tại Việt Nam. Đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh.

        Ba là, phát huy trách nhiệm của đội ngũ trí thức trong truyền bá tri thức, nâng cao dân trí, phục vụ cộng đồng, nhất là trong bối cảnh kỷ nguyên mới khi mà “phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu để phát triển lực lượng sản xuất mới” theo định hướng Đại hội XIV. Vì thế, cần có cơ chế để đội ngũ trí thức dễ dàng tiếp cận thông tin phục vụ công tác nghiên cứu, nắm vững các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và tình hình của đất nước; từ đó, nâng cao ý thức, trách nhiệm của đội ngũ trí thức trong truyền bá những tri thức tiến bộ cho Nhân dân, áp dụng có hiệu quả vào sản xuất và đời sống xã hội, góp phần quan trọng nâng cao dân trí, từng bước xây dựng đất nước ngày một phát triển.

        Bốn là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước với đội ngũ trí thức. Tích cực tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên và toàn xã hội về vị trí, vai trò của trí thức đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, tạo động lực để đội ngũ trí thức đoàn kết, sáng tạo, nâng cao trách nhiệm, cống hiến hết mình cho Tổ quốc; hoàn thành tốt mọi trọng trách được giao. Cần xác định, xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức là một nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của các tổ chức đảng và chính quyền các cấp. Bên cạnh đó, những người đứng đầu các cơ quan, tổ chức cũng cần thường xuyên tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe ý kiến góp ý của trí thức về những vấn đề kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước, cũng như các vấn đề của cơ quan, tổ chức, địa phương, đơn vị.

        Thực tiễn thế giới khẳng định rằng, bên cạnh tài nguyên thiên nhiên, trí thức chính là nguồn lực đặc biệt quan trọng, tạo nên giá trị bền vững cho sự phát triển xã hội. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đội ngũ trí thức tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, là động lực then chốt thúc đẩy phát triển toàn diện đất nước. Vì vậy, quan tâm đầu tư và xây dựng đội ngũ trí thức “vừa hồng vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu mới của thời đại, theo đúng tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, là nhiệm vụ cấp thiết của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.

        Từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến đường lối, chủ trương nhất quán của Đảng qua các kỳ Đại hội, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW và dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, có thể khẳng định xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ trí thức, nhân tài vừa là yêu cầu cấp bách, vừa là chiến lược lâu dài đối với sự phát triển đất nước. Chỉ khi đội ngũ trí thức được chăm lo toàn diện về chính trị, đạo đức, chuyên môn và được bảo đảm môi trường làm việc, cơ chế đãi ngộ, trọng dụng xứng đáng, “nguyên khí quốc gia” mới được bồi đắp bền vững. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, khẳng định vị thế trong khu vực và trên trường quốc tế trong kỷ nguyên mới./.