Học tập phong cách làm việc của Bác, gắn với vị trí việc làm hiện nay

Phong cách Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ di sản vô giá mà Người đã để lại cho dân tộc và nhân loại. Trên cương vị Người đứng đầu Đảng và Nhà nước, lãnh tụ tối cao của cả dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có một phong cách làm việc khoa học, mẫu mực để tiến hành công tác và thực hiện sự lãnh đạo của Đảng

Trong bối cảnh mới, đổi mới quản lý viên chức theo vị trí việc làm trong các đơn vị sự nghiệp công lập đặt ra yêu cầu cấp thiết nhằm gia tăng hiệu lực, hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập, phù hợp với xu hướng cải cách khu vực công. Do đó, vận dụng phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, gắn với vị trí việc làm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay

Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Một là, có trách nhiệm, luôn đặt mục đích cao nhất là phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta, là một mẫu mực về tinh thần làm việc trách nhiệm, hết lòng, hết sức cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Người định nghĩa về tinh thần trách nhiệm bằng những từ ngữ rất giản dị, dễ hiểu: “Tinh thần trách nhiệm là: nắm vững chính sách, đi đúng đường lối quần chúng, làm tròn nhiệm vụ”[1], là “khi Đảng, Chính phủ, hoặc cấp trên giao cho ta việc gì, bất kỳ to hay nhỏ, khó hay dễ, ta cũng đưa cả tinh thần, lực lượng ra làm cho đến nơi đến chốn, vượt mọi khó khăn, làm cho thành công. Làm một cách cẩu thả, làm cho có chuyện, dễ làm khó bỏ, đánh trống bỏ dùi, gặp sao làm vậy, v.v., là không có tinh thần trách nhiệm”[2].

Nhận thức sâu sắc trách nhiệm, bổn phận của mình trước dân tộc, nhân dân và trước Đảng, trong suốt quá trình hoạt động cách mạng đầy cam go, thử thách, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Người đã tự mình đi khắp năm châu, bốn biển, khảo sát, nghiên cứu, lao động, học tập để tìm đường cứu nước, cứu dân, giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách áp bức, bóc lột của thực dân, phong kiến.

Mục đích của Người là tranh đấu cho quyền lợi của Tổ quốc và vì hạnh phúc của nhân dân. Người chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.

Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc trên chiến khu Việt Bắc trong kháng chiến chống Pháp (Ảnh tư liệu)

Hai là, phong cách làm việc khoa học, có kế hoạch, có điều tra, nghiên cứu thực tiễn; kiểm tra, tổng kết, rút kinh nghiệm

Trước hết, đó là tác phong làm việc đi sâu, đi sát, điều tra nghiên cứu, nắm việc, nắm người, nắm tình hình cụ thể. Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Công việc gì bất kỳ thành công hoặc thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tách thật rõ ràng rồi kết luận. Kết luận đó sẽ là chìa khoá phát triển công việc và giúp cho cán bộ tiến tới”[3].

Trong mỗi công việc cụ thể, Người luôn đặt ra chương trình, kế hoạch công tác cụ thể, chi tiết. Theo Người, chương trình, kế hoạch làm việc cần khoa học, cụ thể, chi tiết, không nên tham lam, thiết thực, vừa sức, “chớ làm kế hoạch đẹp mặt, to tát, kể hàng triệu nhưng không thực hiện được”.

Người yêu cầu, cần đặt kế hoạch cho sát hợp. Người chỉ ra khuyết điểm của cán bộ, đảng viên, nhất là của người lãnh đạo là: “Chương trình công tác thì quá rộng rãi mà kém thiết thực. Đặt ra kế hoạch và chương trình không xét rõ năng lực của những người thi hành kế hoạch và chương trình đó. Thành thử việc gì cũng muốn làm mà việc gì làm cũng không triệt để”[4].

Do vậy, Người nhắc nhở: “Kế hoạch một phần, biện pháp phải hai phần, và quyết tâm phải ba phần, có như thế mới có thể hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch”[5].

Bên cạnh làm việc có kế hoạch, Người luôn coi trọng công tác kiểm tra chặt chẽ. Người chỉ ra một thực trạng: “Hiện nay, nhiều nơi cán bộ lãnh đạo chỉ lo khai hội và thảo nghị quyết, đánh điện và gửi chỉ thị, sau đó, thì họ không biết gì đến những nghị quyết đó đã thực hành đến đâu, có những sự khó khăn trở ngại gì, dân chúng có ra sức tham gia hay không. Họ quên mất kiểm tra. Đó là một sai lầm rất to. Vì thế mà “đầy túi quần thông cáo, đầy túi áo chỉ thị” mà công việc vẫn không chạy”[6].

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ khi làm việc phải gắn với thực tiễn, cán bộ phải chân đi, mắt thấy, tai nghe, miệng nói, tay làm, óc nghĩ; phải lãnh đạo toàn diện và cụ thể, phải cẩn thận mà nhanh nhẹn, kịp thời, làm đến nơi đến chốn. Hồ Chí Minh phê phán căn bệnh “hữu danh vô thực” ở không ít cán bộ, đảng viên: “Làm việc không thiết thực, không từ chỗ gốc, chỗ chính, không từ dưới làm lên. Làm cho có chuyện, làm lấy rồi. Làm được ít, suýt ra nhiều, để làm một bản báo cáo cho oai, nhưng xét kỹ lại thì rỗng tuếch… Thế là không làm tròn nhiệm vụ của mình. Thế là dối trá với Đảng, có tội với Đảng. Làm việc không thiết thực, báo cáo không thật thà, cũng là một bệnh rất nguy hiểm”[7].

Ba là, phong cách làm việc dân chủ, tôn trọng tập thể, lắng nghe ý kiến tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể

Là người đứng đầu Đảng cầm quyền, đứng đầu Nhà nước dân chủ, ở đỉnh cao của quyền lực, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên có phong cách làm việc tập thể và dân chủ. Gắn bó với tập thể, tôn trọng tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể là phương châm chỉ đạo suy nghĩ và hành động của Người.

Tác phong làm việc dân chủ, tập thể đã trở thành thói quen và phương châm trong suy nghĩ và hành động của Bác. Trong công tác lãnh đạo, quản lý mà thực hành được dân chủ, biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của mọi người thì sẽ phát huy được tính tích cực, tự giác, hăng hái, sáng tạo và quy tụ được sức mạnh, sự đồng tình ủng hộ của nhiều người, tạo nên sức mạnh to lớn để giải quyết thắng lợi mọi nhiệm vụ.

Người rất chú ý đến việc thực hành và phát huy dân chủ, tập thể trong nội bộ Đảng cũng như đối với quần chúng và phát huy tinh thần dân chủ của mọi người. Hơn nữa còn phải thấy rằng có dân chủ trong Đảng mới có thể nói đến dân chủ trong xã hội, mới định hướng cho việc xây dựng một chế độ dân chủ. Vì vậy, Người cũng thẳng thắn phê bình cách làm việc thiếu dân chủ, tập thể của những cán bộ lãnh đạo, quản lý đang tồn tại lâu nay.

Phong cách làm việc dân chủ, tập thể của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng để chúng ta học tập và noi theo. Mỗi cán bộ, đảng viên dù là người có chức vụ hay không có chức vụ phải luôn tôn trọng tập thể, phục tùng các quyết định của tập thể, luôn tôn trọng ý kiến của mọi người, không có sự phân biệt đối xử và biết phát huy sức mạnh của tập thể, tổ chức để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong một chuyến thăm bộ đội diễn tập, năm 1957 (Ảnh tư liệu)

Vận dụng phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong đổi mới quản lý viên chức theo vị trí việc làm hiện nay

Những bất cập trong việc quản lý viên chức theo vị trí việc làm hiện nay

Trước hết, các quy định về vị trí việc làm và quy định về quản lý viên chức vẫn chưa đồng bộ và rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong quản lý theo vị trí việc làm. Hiện nay, danh mục vị trí việc làm của các cơ quan, đơn vị được xác định trên cơ sở các thông tư của bộ quản lý ngành, lĩnh vực quy định, hướng dẫn về vị trí việc làm công chức, viên chức nghiệp vụ chuyên ngành.

Thực tế là thông tư hướng dẫn danh mục vị trí việc làm của một số bộ, ngành chưa bao quát hết vị trí việc làm của các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý nên địa phương gặp khó khăn khi phê duyệt vị trí việc làm đối với các đơn vị này. Định mức người làm việc đối với một số ngành nghề như giáo dục và đào tạo, kiểm lâm, lĩnh vực giao thông,… chưa phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.

Việc xác định danh mục vị trí việc làm và mô tả vị trí việc làm chưa thực sự khoa học, hiệu quả. Đến nay, 100% bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành phê duyệt Đề án vị trí việc làm, nhưng vấn đề là chất lượng chưa bảo đảm, “còn nặng về hình thức”. Cơ sở khoa học quan trọng để xác định vị trí việc làm đó là dựa trên chức năng, nhiệm vụ của đơn vị sự nghiệp công lập.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay có tình trạng nhiều đơn vị căn cứ vào biên chế được giao để xác định vị trí việc làm. Nhiều địa phương còn vướng mắc, chưa hoàn thiện được bản mô tả vị trí việc làm và khung năng lực của từng vị trí việc làm bảo đảm khoa học, thống nhất. Nhiều đơn vị gặp khó khăn trong việc thống kê và phân nhóm công việc theo chức năng, nhiệm vụ, tính chất, mức độ phức tạp của từng công việc, tính toán một cách khoa học biên chế dành cho mỗi vị trí việc làm. Công việc thay đổi theo tính chất sự vụ công việc cấp trên giao. Việc phân định mức độ phức tạp từng công việc hiện nay còn mang tính ước lượng...

Việc quản lý vị trí việc làm trong khu vực công nói chung và trong các đơn vị sự nghiệp công lập nói riêng còn thiếu đồng bộ, thống nhất. Hiện nay, có một số ý kiến cho rằng việc Chính phủ giao cho các bộ, ngành và địa phương tự xác định danh mục vị trí việc làm, tự thẩm định và tự phê duyệt vị trí việc làm của các tổ chức thuộc quyền quản lý là chưa khoa học, dẫn đến hệ thống vị trí việc làm không được quản lý thống nhất. Cùng với Bộ Nội vụ, các bộ, ngành cũng ban hành các thông tư quy định trong ngành của mình về vị trí việc làm. Vì vậy, việc quản lý vị trí việc làm cần phải được xem xét lại để làm căn cứ hoàn thiện đổi mới toàn diện và đồng bộ.

Xây dựng vị trí việc làm theo phong cách làm việc Hồ Chí Minh

Trước hết, cần nhận rõ dù ở bất cứ vị trí việc làm nào đều phải xác định phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân là mục tiêu lớn nhất; trên cơ sở đó, tiến tới loại bỏ những cán bộ, công chức sa sút về phẩm chất, đạo đức cách mạng, tư lợi cá nhân, tham ô, tham nhũng,...

Tiếp đó, xây dựng các vị trí việc làm đảm bảo khoa học, hiệu quả, trên cơ sở thí điểm, tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm. Cần tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về vị trí việc làm không chỉ để đáp ứng yêu cầu xác lập cơ sở lý luận cho việc xây dựng, hoạch định chính sách, mà còn góp phần hỗ trợ hoạt động triển khai thực hiện chính sách về cải cách công vụ, công chức.

Trên cơ sở nghiên cứu hoàn thiện lý luận về xác định vị trí việc làm, tổng kết đúc rút kinh nghiệm thực tiễn triển khai, cần tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật liên quan về vị trí việc làm, các quy định còn bất cập hạn chế trong các văn bản quy phạm pháp luật; cần tiến hành tổng kết thực tiễn việc xây dựng.

Đề án vị trí việc làm ở các cơ quan, đơn vị từ các Bộ, ngành Trung ương đến địa phương để đúc rút những kinh nghiệm chỉ ra những vấn đề còn vướng mắc, bất cập, chưa thực hiện được, những khó khăn hạn chế trong quá trình triển khai để tiếp tục nghiên cứu tìm ra giải pháp khắc phục, hoàn thiện quy trình xác định vị trí việc làm...

Phong cách làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những bài học quý báu đối với cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là khi toàn đảng, toàn dân, toàn quân ta đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và thực hiện Đề án vị trí việc làm ở các cơ quan, đơn vị từ Trung ương đến địa phương.