Chủ trương hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng trong kỷ nguyên mới
Hội nhập kinh tế quốc tế là một tất yếu khách quan trong bối cảnh toàn cầu hóa. Trong bối cảnh Việt Nam chuyển sang giai đoạn phát triển mới, tham gia nhiều FTA thế hệ mới, chủ trương của Đảng về hội nhập quốc tế tiếp tục phương châm “chủ động, tích cực, toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả”, trong đó, hội nhập kinh tế quốc tế là một nội dung trọng tâm, được thể hiện:
Thứ nhất, tiếp tục kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ; đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế; chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế vì lợi ích quốc gia - dân tộc là định hướng chiến lược lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vận dụng sáng tạo các bài học kinh nghiệm và giải quyết tốt các mối quan hệ lớn, nhất là mối quan hệ giữa tính độc lập, tự chủ của nền kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.
Thứ hai, hội nhập kinh tế quốc tế là trọng tâm của hội nhập quốc tế; hội nhập trong các lĩnh vực khác phải tạo thuận lợi cho hội nhập kinh tế quốc tế. Hội nhập kinh tế quốc tế là sự nghiệp của toàn dân; doanh nhân, doanh nghiệp, đội ngũ trí thức là lực lượng đi đầu. Nhà nước cần tập trung khuyến khích, tạo điều kiện cho sự phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm Việt Nam, nâng cao trình độ phát triển của nền kinh tế.
Thứ ba, bảo đảm đồng bộ giữa đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế. Đẩy mạnh việc đổi mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách; chủ động xử lý các vấn đề nảy sinh; giám sát chặt chẽ và quản lý hiệu quả quá trình thực hiện cam kết trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, nhất là trong những lĩnh vực, vấn đề liên quan đến ổn định chính trị - xã hội.
Thứ tư, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong bối cảnh nước ta tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tiến trình hội nhập quốc tế. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là công đoàn, phù hợp với yêu cầu của tình hình mới.
Nhận diện cơ hội và thách thức hội nhập kinh tế quốc tế đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Trong kỷ nguyên phát triển mới, hội nhập và bảo hộ tiếp tục là hai mặt của hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, vấn đề bảo hộ đang có những thay đổi, không còn mang tính chất bảo hộ “bằng mọi giá”, mà chuyển dần sang việc bảo hộ hiệu quả và bảo vệ nền kinh tế nhiều hơn. Bảo hộ hiện nay chủ yếu không phải là những hình thức bảo hộ cổ điển, áp dụng các rào cản thuế quan, mà là những rào cản hiện đại, rào cản phi thuế quan, nhất là ở các nước phát triển.
Lợi ích quốc gia - dân tộc trở thành nhân tố chi phối quan hệ quốc tế. Nhiều vấn đề toàn cầu xuất hiện đòi hỏi các quốc gia phải cùng tham gia giải quyết. Lợi ích quốc gia - dân tộc trở thành nhân tố trung tâm, chi phối và dẫn dắt chính sách đối ngoại của các quốc gia, tác động đến mối quan hệ hợp tác - cạnh tranh giữa các quốc gia cũng như sự liên minh, liên kết và tập hợp lực lượng quốc tế trên thế giới hiện nay. Trong quan hệ quốc tế, chưa khi nào sự hợp tác và đấu tranh giữa các quốc gia vì lợi ích quốc gia - dân tộc lại chịu sự ràng buộc, tùy thuộc vào chế ước và lợi ích chung của cộng đồng quốc tế như hiện nay. Dù giữa các quốc gia luôn có sự mâu thuẫn, đối kháng, song các nước cũng cần hợp tác trên những khía cạnh, vấn đề, thời điểm nhất định vì vận mệnh và lợi ích chung.
Tình hình thế giới và khu vực diễn biến rất phức tạp, nhưng hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn. Sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tiềm ẩn những nhân tố gây bất ổn trên bình diện toàn cầu. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có Đông Nam Á, tiếp tục là trung tâm phát triển năng động, có vị trí địa kinh tế - chiến lược ngày càng quan trọng trên thế giới. Đồng thời, đây cũng là khu vực cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, gây ra nhiều bất ổn. Tranh chấp lãnh thổ, chủ quyền biển, đảo trong khu vực và trên Biển Đông diễn ra căng thẳng, phức tạp, quyết liệt. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong duy trì hòa bình, ổn định, thúc đẩy hợp tác, liên kết kinh tế trong khu vực, nhưng cũng đứng trước nhiều khó khăn, thách thức cả bên trong lẫn bên ngoài.
Bên cạnh đó, hội nhập kinh tế quốc tế cũng đặt ra những thách thức đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Một là, sự gia tăng của các giá trị tư bản chủ nghĩa như chủ nghĩa cá nhân và lợi nhuận tối đa có thể xung đột với các giá trị xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhà nước đề cao. Sự cạnh tranh kinh tế quốc tế gay gắt cũng có thể dẫn đến việc đặt lợi ích kinh tế lên trên các giá trị xã hội và văn hóa, làm suy yếu các nguyên tắc đạo đức và xã hội mà Đảng đã xây dựng.
Hai là, ảnh hưởng của toàn cầu hóa và kinh tế thị trường có thể dẫn đến các vấn đề như bất bình đẳng xã hội gia tăng và sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc hơn, đi ngược lại với mục tiêu xây dựng một xã hội công bằng và bình đẳng mà Đảng hướng đến.
Ba là, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và kỹ thuật số đặt ra thách thức trong việc kiểm soát thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong khi thông tin trở nên dễ dàng truy cập hơn, điều này cũng làm tăng nguy cơ lan truyền các quan điểm và tư tưởng không phù hợp với nền tảng tư tưởng của Đảng, qua đó có thể làm suy yếu lòng tin của nhân dân vào Đảng và chính quyền.
Bốn là, cạnh tranh về văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa có thể dẫn đến việc suy giảm các giá trị truyền thống và đặc trưng văn hóa Việt Nam. Việc lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa quốc gia trong khi tiếp nhận và hội nhập các giá trị văn hóa toàn cầu là một thách thức lớn, đòi hỏi sự cân bằng tinh tế và hiệu quả trong chính sách và thực tiễn của Đảng và nhà nước.
Một số giải pháp chủ động, tích cực hội nhập kinh tế quốc tế góp phần củng cố và bảo vệ vững chắc nền tăng tư tưởng của Đảng
Tăng cường giáo dục và tuyên truyền: Cần mở rộng và đa dạng hóa các chương trình giáo dục và tuyên truyền để nâng cao nhận thức về lợi ích và thách thức của hội nhập kinh tế, đồng thời giáo dục công chúng về các giá trị cốt lõi của Đảng và tầm quan trọng của việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Phát triển kỹ năng thích ứng: Khuyến khích và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và người lao động phát triển kỹ năng cần thiết để thích ứng với các thay đổi do hội nhập mang lại, bảo đảm họ không chỉ tồn tại mà còn phát triển trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.
Củng cố pháp luật và chính sách: Tiếp tục cải cách và củng cố hệ thống pháp luật và chính sách để phản ánh đầy đủ các cam kết quốc tế và đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia và các giá trị xã hội. Bảo đảm các chính sách phản ánh đúng tinh thần và mục tiêu của Nghị quyết số 35-NQ/TW về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thúc đẩy hợp tác quốc tế: Mở rộng và tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế không chỉ trong khu vực mà còn trên toàn cầu để học hỏi kinh nghiệm, chia sẻ tài nguyên và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình hội nhập, nhất là trong các lĩnh vực có lợi thế và tiềm năng phát triển.
Tài liệu tham khảo
- Bộ Chính trị: Nghị quyết số 06-NQ/TW về đẩy mạnh quá trình hội nhập quốc tế, duy trì ổn định chính trị xã hội, Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2020.
- Bộ Công Thương: Báo cáo thực thi các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) và tác động đến kinh tế Việt Nam, Bộ Công Thương, 202
- Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
- Học viện Chính sách và Phát triển: Phân tích tác động của EVFTA đối với nền kinh tế Việt Nam, Nxb Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, 2022.
- Văn phòng Chính phủ: Quyết định số 249/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch hành động thực thi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP, Văn phòng Chính phủ, 2021.
