Kinh tế cửa khẩu: Động lực mới cho phát triển Tuyên Quang

Kinh tế cửa khẩu trong định hướng phát triển mới của tỉnh

Trong định hướng phát triển của tỉnh Tuyên Quang, nhiệm kỳ 2025 - 2030, kinh tế cửa khẩu và thương mại biên giới được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I xác định đây là một trong 5 trụ cột phát triển kinh tế của tỉnh, đồng thời chủ trương: “đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng thương mại, dịch vụ và các cửa khẩu, lối mở để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế cửa khẩu; trọng tâm là xây dựng khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy thành khu kinh tế tổng hợp, thông minh, đa ngành, đa lĩnh vực, có chức năng logistics, trung chuyển, chế biến, xuất nhập khẩu hàng hoá, tài chính, ngân hàng, du lịch, dịch vụ hậu cần và chuỗi cung ứng liên kết với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc”[1]. Điểm đáng chú ý là kinh tế cửa khẩu đang được chuyển từ tư duy thuần túy về thông quan sang phát triển thành không gian kinh tế tổng hợp, nơi kết nối và tích hợp các khâu sản xuất, logistics, dịch vụ và thị trường, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng và liên kết kinh tế, tạo thêm dư địa và sức lan tỏa cho kinh tế của tỉnh.

Chủ trương của Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030 tiếp tục được cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch phát triển. Đặc biệt, ngày 21/6/2026, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch số 232/KH-UBND về thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại biên giới giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch đặt mục tiêu đưa kinh tế cửa khẩu và thương mại biên giới trở thành trụ cột và động lực tăng trưởng quan trọng; phấn đấu kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu tăng bình quân 15-17%/năm; hằng năm phát triển thêm 15-20 doanh nghiệp, hợp tác xã trực tiếp tham gia xuất nhập khẩu. Đến năm 2030, 100% sản phẩm OCOP và hàng hóa chủ lực có nhu cầu xuất khẩu được định hướng đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc; ít nhất một mô hình cửa khẩu thông minh, cửa khẩu số được vận hành hiệu quả.

Có thể thấy, định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu của Tuyên Quang đang chuyển dần từ mở rộng giao thương sang hình thành chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - logistics - cửa khẩu - thị trường, tạo thêm động lực cho tăng trưởng.

Ảnh: Các xe công - ten - nơ chờ làm thủ tục thông quan tại Cửa khẩu Quốc tế Thanh Thủy

(Nguồn: Báo Tuyên Quang Online)

Những kết quả từ thực tiễn

Chủ trương về phát triển kinh tế cửa khẩu tại Tuyên Quang đang từng bước được chuyển hóa thành kết quả cụ thể. Nổi bật là hoạt động giao thương qua Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy tiếp tục duy trì ổn định. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 140 doanh nghiệp và tư thương tham gia hoạt động xuất nhập khẩu tăng 22 đơn vị so với cùng kỳ năm 2025; cơ quan hải quan làm thủ tục cho 6.033 tờ khai. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 323,19 triệu USD[2].

Đà giao thương tiếp tục được cải thiện trong tháng 7. Theo Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, ước đến ngày 31/7/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy đạt khoảng 490 triệu USD, số thu ngân sách nhà nước đạt 147,7 tỷ đồng[3]. Kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ hơn của cửa khẩu trong kết nối thị trường và luân chuyển hàng hóa.

Cùng với hoạt động giao thương, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ tại cửa khẩu cũng được đẩy mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các thủ tục xuất nhập cảnh được thực hiện trên hệ thống điện tử; Ban Quản lý các khu công nghiệp và khu kinh tế tỉnh đã cấp 938 giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa C/O mẫu E cho hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc, 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn.

Một chuyển động có ý nghĩa chiến lược là hạ tầng kết nối cửa khẩu đang được tập trung đầu tư. Dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 2, đoạn Tân Quang đến Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, có chiều dài khoảng 57,87 km, tổng mức đầu tư 14.802 tỷ đồng, được thực hiện trong giai đoạn 2026 -2030. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần hoàn thiện trục cao tốc kết nối Phú Thọ - Tuyên Quang - Cửa khẩu Thanh Thủy, nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và giao thương với Trung Quốc.

Những kết quả bước đầu cho thấy kinh tế cửa khẩu đang tạo ra những “dòng chảy” mới về hàng hóa, doanh nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, giá trị lâu dài không chỉ nằm ở quy mô kim ngạch mà còn ở khả năng gắn cửa khẩu với sản xuất, chế biến và các sản phẩm chủ lực của tỉnh.

Để lợi thế cửa khẩu chuyển hóa thành động lực phát triển

Kinh tế cửa khẩu vẫn còn những điểm nghẽn về hạ tầng, logistics, nguồn hàng xuất khẩu tại chỗ và năng lực tham gia chuỗi xuất khẩu của doanh nghiệp, hợp tác xã. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng giao thương mà phải tạo ra và giữ lại nhiều hơn giá trị cho địa phương.

Một là, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao thông và hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu; đẩy nhanh tuyến cao tốc kết nối Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, đồng thời phát triển bến bãi, kho lạnh, trung tâm logistics và cửa khẩu thông minh.

Hai là, phát triển logistics và dịch vụ cửa khẩu theo hướng tạo giá trị gia tăng; thu hút đầu tư vào kho ngoại quan, bảo quản, vận tải, giao nhận, đóng gói và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Ba là, gắn kinh tế cửa khẩu với các vùng sản xuất và sản phẩm chủ lực của tỉnh; chuẩn hóa chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh chế biến sâu để từng bước hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - logistics - cửa khẩu - thị trường.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, rút ngắn thời gian và chi phí thông quan; đồng thời tăng cường cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu kiểm dịch của Trung Quốc. Phát triển kinh tế cửa khẩu đồng thời phải gắn với mở rộng hợp tác đối ngoại, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới.

Kinh tế cửa khẩu đang mở ra cho Tuyên Quang một dư địa phát triển mới. Quan trọng hơn cả là làm sao để mỗi dòng hàng qua cửa khẩu không chỉ làm tăng kim ngạch, mà còn tạo thêm giá trị, việc làm và nguồn lực cho địa phương. Khi cửa khẩu được kết nối chặt chẽ với sản xuất, chế biến, logistics và thị trường, lợi thế biên giới sẽ thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng bền vững của tỉnh./.