Đồng chí Lê Duẩn là người giữ cương vị Tổng Bí thư lâu nhất của Đảng (Bí thứ thứ nhất từ tháng 9/1960 đến tháng 12/1976 và Tổng Bí thư từ tháng 12/1976 đến tháng 7/1986. Trên cương vị này, đồng chí đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam, đặc biệt là đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
Người được Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn
Ở thời điểm năm 1960, có nhiều đồng chí cán bộ lãnh đạo xuất sắc của Đảng, xứng đáng giữ trọng trách Tổng Bí thư. Tuy nhiên, cuối cùng, đồng chí Lê Duẩn, một cán bộ vừa từ chiến trường miền Nam ra Bắc đã được chọn.
Quyết định của Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn đồng chí Lê Duẩn giữ chức vụ Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (năm 1960) là một quyết định mang tầm chiến lược sâu sắc, dựa trên nhiều yếu tố quan trọng về năng lực, bản lĩnh, tầm nhìn và sự phù hợp với yêu cầu của tình hình cách mạng lúc bấy giờ.
Đồng chí Lê Duẩn là người thấu hiểu sâu sắc tình hình miền Nam. Ông là người đã gắn bó mật thiết với phong trào cách mạng miền Nam trong nhiều năm, đặc biệt là qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và những năm đầu cuộc đấu tranh cách mạng giải phóng miền Nam, trải qua những thử thách khắc nghiệt của chiến trường. Ông am hiểu sâu sắc về thực tiễn, về con người, về âm mưu của kẻ thù, từ đó có thể đưa ra những chủ trương, đường lối phù hợp nhất cho cách mạng miền Nam.
Trong những năm này, ông nổi tiếng là người có bản lĩnh chính trị vững vàng và tư duy độc lập. Đồng chí Lê Duẩn nổi tiếng với tính cách kiên định, dám nghĩ dám làm, dám tranh luận và thậm chí là "cãi" lại những quan điểm chưa phù hợp. Ông có tư duy độc lập, không dễ bị chi phối bởi các thế lực bên ngoài, thể hiện rõ trong việc kiên định con đường cách mạng vũ trang và đối sách với Trung Quốc, Liên Xô. Thời điểm những năm đầu chống Mỹ, trong khi Trung Quốc và Liên Xô “khuyên” Việt Nam trường kỳ mai phục, chủ trương đấu tranh cách mạng bằng phương pháp hòa bình thì đồng chí Lê Duẩn vẫn kiên định quan điểm con đường tiến lên của cách mạng miền Nam chỉ có thể bằng con đường cách mạng bạo lực, thể hiện qua văn kiện Đề cương cách mạng miền Nam tháng 8/1956.
Đồng chí Lê Duẩn tại Đại hội III, tháng 9/1960 (Ảnh tư liệu)
Đồng chí Lê Duẩn là người tầm nhìn chiến lược về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ngày càng cam go, Chủ tịch Hồ Chí Minh cần một nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa, đủ sức đưa cách mạng vượt qua những thử thách khốc liệt. Đồng chí Lê Duẩn đã thể hiện rõ điều này qua việc hoạch định đường lối cách mạng miền Nam, đề ra quan điểm đấu tranh vũ trang là tất yếu và là con đường duy nhất để giải phóng dân tộc.
Dù có cá tính mạnh mẽ, đồng chí Lê Duẩn cũng thể hiện khả năng đoàn kết, quy tụ các ý kiến khác nhau. Ông chủ trì nhiều hội nghị quan trọng, đề xuất việc phân chia trách nhiệm rõ ràng trong Bộ Chính trị, tạo sự ổn định và đồng thuận trong Đảng, đặc biệt là sau những biến động do cải cách ruộng đất. Thời điểm này, đồng chí Trường Chinh từ chức do những sai lầm trong cải cách ruộng đất. Chủ tịch Hồ Chí Minh là Chủ tịch Đảng, kiêm Tổng Bí thư của Đảng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh là người có tài nhìn người và dùng người. Điều này đã từng thể hiện rõ nét trong gia đoạn nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới ra đời và bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp. Bác đã nhìn thấy ở đồng chí Lê Duẩn những phẩm chất đặc biệt, sự phù hợp với yêu cầu của thời cuộc. Sự lựa chọn của Bác không dựa trên sự gần gũi cá nhân hay bằng cấp, mà dựa trên năng lực thực tiễn, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược. Bác đã kiên quyết yêu cầu đồng chí Lê Duẩn ra Bắc, dù ông có nguyện vọng ở lại miền Nam, điều này cho thấy sự tin tưởng tuyệt đối của Bác vào đồng chí Lê Duẩn.
Lịch sử đã chứng minh sự đúng đắn trong lựa chọn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí Lê Duẩn, cách mạng Việt Nam đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, đặc biệt là trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Đóng góp to lớn của đồng chí Lê Duẩn đối với sự nghiệp của cách mạng Việt Nam
Đồng chí Lê Duẩn, với gần 60 năm hoạt động cách mạng, đặc biệt là trong thời gian giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng, đã có những cống hiến to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
Tuy nhiên, có thể xem vai trò lãnh đạo và hoạch định đường lối chiến lược cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc là đóng góp quan trọng và mang tính quyết định nhất của đồng chí.
Cùng Xứ ủy Nam Bộ và sau này là Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đề ra và phát triển đường lối cách mạng miền Nam.
Trong giai đoạn 1954-1956, cách mạng miền Nam chịu sự đàn áp ác liệt của chính quyền Sài Gòn, tháng 8/1956, đồng chí Lê Duẩn hoàn thành soạn thảo Đề cương đường lối cách mạng Việt Nam ở miền Nam gọi tắt là Đề cương cách mạng miền Nam.
Để hoàn thành được tài liệu quan trọng này, đồng chí Lê Duẩn với cương vị Bí thư Xứ uỷ Nam Bộ, đã từng trụ bám, lăn lộn với phong trào khắp các tỉnh miền Tây, miền Đông Nam Bộ, rồi Sài Gòn-Chợ Lớn để đánh giá đúng âm mưu của địch và nguyện vọng, khả năng và sự phát triển tất yếu của cách mạng miền Nam. Tài liệu đã được thảo luận ở Hội nghị Xứ uỷ Nam Bộ vào cuối năm 1956.
Đồng chí Lê Duẩn báo cáo tình hình miền Nam với Bác Hồ, năm 1957 (Ảnh tư liệu)
Bản đề cương này đã phân tích sâu sắc tình hình, dự báo chính xác cục diện cách mạng và đề ra mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng cách mạng, từ đó định hướng phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân miền Nam.
Đề cương phân tích tình hình thế giới và Việt Nam. từ đó khẳng định rằng: chúng ta phải chọn con đường hoà bình, vì con đường đó có khả năng đi đến thắng lợi, song giữ vững ngọn cờ hoà bình không có nghĩa là vấn đề vũ trang khởi nghĩa cũng như chiến tranh chống xâm lược không đặt ra khi tình hình đã hoàn toàn thay đổi. Trong đấu tranh chính trị có vũ trang tự vệ, nhưng không phải là vũ trang toàn diện. Việc tổ chức vũ trang tự vệ là nhằm bảo vệ cơ sở, bảo toàn lực lượng,
Ý nghĩa quan trọng của Đề cương là góp phần chuẩn bị cơ sở lý luận và tư tưởng, chính trị để hình thành Nghị quyết Trung ương 15. Theo tinh thần của Đề cương, các Đảng bộ miền Nam đã có ý thức chuẩn bị lực lượng và khả năng vũ trang cách mạng trong khi chờ đợi chủ trương chính thức của Trung ương.
Đề cương này là cơ sở quan trọng để Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 (khóa II), khẳng định con đường đấu tranh vũ trang là tất yếu và xác định nhiệm vụ cơ bản là giải phóng miền Nam.
Kể từ Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 15 khóa II năm 1959 đến Nghị quyết Hội nghị lần thứ 21 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III năm 1973, Đảng Lao động Việt Nam nhất quán quan điểm đấu tranh cách mạng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước bằng con đường bạo lực, lấy bạo lực cách mạng chiến thắng bạo lực phản cách mạng của chính quyền Sài Gòn.
Ngay cả trong những thời điểm khó khăn nhất của cách mạng miền Nam, khi đế quốc Mỹ đưa quân viễn chinh trực tiếp xâm lược miền Nam Việt Nam, đặt dân tộc ta trước cuộc đụng đầu lịch sử, thì quan điểm bạo lực cách mạng là cơ sở để toàn dân tộc ta xây dựng quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ.
Cuối năm 1967, đầu năm 1968, trước tình hình đế quốc Mỹ đang ở vào thế “tiến thoái lưỡng nan” về chiến lược, đồng chí Lê Duẩn đã cùng Bộ Chính trị xây dựng quyết tâm, ban hành Nghị quyết tổng công kích, tổng khởi nghĩa, tiến lên giành thắng lợi quyết định.
Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân đã đánh bại ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc Mỹ phải chấm dứt ném bom miền Bắc và ngồi vào bàn đàm phán hòa bình tại Paris.
Trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến sau khi Hiệp định Paris được ký kết, đồng chí Lê Duẩn, với cương vị Bí thư thứ nhất, đã cùng tập thể Bộ Chính trị đưa ra những quyết sách chiến lược quan trọng. Nổi bật là việc nhận định đúng thời cơ và quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Những chỉ đạo “thần tốc, táo bạo, quyết thắng”, "một ngày bằng 20 năm" của Bộ Chính trị trong giai đoạn cuối cuộc kháng chiến đã thể hiện rõ tầm nhìn chiến lược và khả năng lãnh đạo, chỉ đạo nhạy bén của đồng chí Lê Duẩn.
Đóng góp của đồng chí Lê Duẩn cho cách mạng Việt Nam là vô cùng to lớn và đa dạng. Tuy nhiên, vai trò của ông trong việc hoạch định và chỉ đạo chiến lược cuộc kháng chiến chống Mỹ, dẫn đến thắng lợi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, là một dấu ấn lịch sử không thể phai mờ và là cống hiến nổi bật nhất của ông cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Việt Nam.
