Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với nhân dân xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên (năm 1958). Ảnh: TTXVN
“Dân vận khéo” - trước hết là gần dân, hiểu dân và vì dân
Trong bài báo “Dân vận” đăng trên Báo Sự thật ngày 15-10-1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” (1). Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng tư tưởng sâu sắc về vị trí, vai trò, phương pháp tiến hành công tác dân vận. Đặc biệt, chữ “khéo” trong tư tưởng của Người không đơn thuần là sự mềm dẻo trong giao tiếp mà là sự kết hợp giữa đúng đắn về chủ trương, gần gũi với nhân dân, tôn trọng nhân dân và biết tổ chức, vận động nhân dân thực hiện những mục tiêu chung.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, muốn làm tốt công tác dân vận thì trước hết cán bộ phải hiểu dân. Người yêu cầu cán bộ phải “óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm”(2), nghĩa là phải sâu sát thực tiễn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và trực tiếp cùng nhân dân giải quyết những vấn đề đặt ra trong cuộc sống.
Dân vận không phải là nói cho dân nghe một chiều, càng không phải là vận động bằng mệnh lệnh hành chính. Cốt lõi của dân vận là làm cho dân hiểu, dân tin, dân đồng thuận và tự giác tham gia. Muốn vậy, cán bộ phải thực sự tôn trọng Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, đồng thời phải giữ gìn phẩm chất, uy tín và trách nhiệm trước Nhân dân.
Với ý nghĩa đó, “dân vận khéo” còn thể hiện ở việc lựa chọn phương pháp phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn và từng nhiệm vụ. Cán bộ phải biết nói những điều dân cần nghe, nhưng quan trọng hơn là phải làm những việc dân cần. Một chủ trương dù đúng đắn nhưng nếu không xuất phát từ thực tiễn, không giải quyết được những vấn đề chính đáng của nhân dân thì khó tạo được sự đồng thuận.
Từ “dân vận khéo” đến yêu cầu “khéo dân vận” hiện nay
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, công tác dân vận đang đứng trước những yêu cầu mới: Cơ cấu xã hội có nhiều thay đổi, trình độ dân trí ngày càng cao, phương thức tiếp cận thông tin của người dân ngày càng đa dạng. Mạng xã hội và các nền tảng số tạo ra không gian tương tác mới giữa chính quyền với người dân.
Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ “dân vận khéo” mà còn phải “khéo dân vận” - tức là phải đổi mới tư duy, phương thức và kỹ năng vận động nhân dân phù hợp với điều kiện mới.
“Khéo dân vận” trước hết là khéo trong lắng nghe. Người dân hiện nay có nhiều kênh để bày tỏ ý kiến, phản ánh và giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước. Vì vậy, cán bộ, đảng viên phải chủ động lắng nghe cả trực tiếp và trên môi trường số, kịp thời nhận diện những vấn đề người dân quan tâm, những băn khoăn, kiến nghị chính đáng để tham mưu giải quyết.
“Khéo dân vận” còn là khéo trong giải thích và thuyết phục. Khi triển khai một chủ trương, chính sách, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, cần giải thích rõ mục tiêu, ý nghĩa, lợi ích và trách nhiệm của các bên. Những vấn đề người dân chưa đồng thuận cần được đối thoại trên tinh thần cầu thị, tôn trọng và thuyết phục bằng lý lẽ, thực tiễn và kết quả cụ thể.
Đặc biệt, trong thời đại số, dân vận trên không gian mạng đang trở thành một yêu cầu mới. Thông tin chính xác cần được cung cấp kịp thời, những vấn đề dư luận quan tâm cần được giải đáp có trách nhiệm. Cán bộ làm công tác dân vận không thể chỉ chờ người dân đến gặp mà cần chủ động đến với người dân thông qua các phương thức giao tiếp hiện đại.
“Khéo dân vận” phải bắt đầu từ hành động và hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, niềm tin của Nhân dân không chỉ được hình thành từ tuyên truyền, vận động mà trước hết được tạo dựng bằng hiệu quả công việc và thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.
Một thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, đúng quy định, một kiến nghị chính đáng được tiếp nhận và xử lý thỏa đáng, một vấn đề bức xúc ở cơ sở được đối thoại và giải quyết kịp thời - đó chính là những hình thức dân vận thiết thực.
Do đó, “khéo dân vận” phải gắn chặt với nêu gương của cán bộ, đảng viên, với cải cách hành chính, thực hiện dân chủ ở cơ sở, phòng chống tham nhũng, tiêu cực và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân. Cán bộ càng gần dân, càng hiểu dân thì càng phải có trách nhiệm với dân.
Ở cấp xã, nơi chính quyền gần dân nhất - yêu cầu này càng rõ nét. Những vấn đề như đất đai, giải phóng mặt bằng, xây dựng cơ sở hạ tầng, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới hay giữ gìn an ninh trật tự đều cần sự tham gia và đồng thuận của nhân dân. Nếu cán bộ biết dựa vào dân, phát huy vai trò của người có uy tín, thực hiện tốt đối thoại và công khai, minh bạch thì nhiều vấn đề phức tạp có thể được giải quyết ngay từ cơ sở.
Phát huy giá trị “dân vận khéo” trong kỷ nguyên mới
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận vẫn giữ nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay. Tuy nhiên, vận dụng tư tưởng ấy đòi hỏi phải tránh cách hiểu giản đơn rằng dân vận chỉ là tuyên truyền, vận động. Dân vận ngày nay phải được đặt trong tổng thể xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền phục vụ nhân dân và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần tự đặt ra câu hỏi: Người dân đang cần gì? Người dân đang băn khoăn điều gì? Chính sách này tác động như thế nào đến cuộc sống của người dân? Cơ quan, đơn vị đã thực sự lắng nghe và giải quyết kiến nghị của người dân hay chưa?
Nếu “dân vận khéo” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là phương châm để gần dân, hiểu dân, tin dân và dựa vào dân, thì “khéo dân vận” trong kỷ nguyên mới phải là sự kết hợp giữa tư duy dân vận truyền thống với phương thức quản trị hiện đại, giữa đối thoại trực tiếp với tương tác trên môi trường số, giữa tuyên truyền, thuyết phục với giải quyết công việc cụ thể, giữa lời nói với hành động và kết quả.
Đó cũng chính là cách thiết thực để tiếp tục vận dụng lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công”, biến tinh thần “dân vận khéo” thành năng lực “khéo dân vận” trong điều kiện mới, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân và xây dựng mối quan hệ ngày càng bền chặt giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân./.
