Một trong những mốc son tiêu biểu nhất trong lịch sử Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Cao Bằng chính là sự kiện thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Cao Bằng, diễn ra tại khe suối Nặm Lìn, xã Hoàng Tung, châu Hòa An (nay thuộc phường Thục Phán) ngày 01/4/1930. Đây là bước ngoặt lớn của phong trào cách mạng địa phương, đồng thời góp phần quan trọng vào sự phát triển chung của cách mạng cả nước, hun đúc tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của nhân dân các dân tộc Cao Bằng
Từ Chi bộ hải ngoại Long Châu đến Chi bộ Nặm Lìn
Những năm cuối thập niên 1920, dưới ánh sáng chủ nghĩa Mác - Lênin và con đường cách mạng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc truyền bá, phong trào yêu nước tại Cao Bằng đã có sự chuyển biến mạnh mẽ. Nhiều thanh niên ưu tú của địa phương sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, tích cực tham gia hoạt động và bí mật sang Long Châu (Trung Quốc) để học tập trong các lớp huấn luyện, chuẩn bị lực lượng cho phong trào đấu tranh trong nước.
Cuối năm 1929, đồng chí Hoàng Đình Giong cùng các đồng chí Hoàng Văn Nọn, Hoàng Văn Thụ được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng và tuyên bố thành lập Chi bộ Hải ngoại Long Châu, do đồng chí Hoàng Đình Giong làm Bí thư [1].
Chi bộ này có nhiệm vụ quan trọng trong việc gây dựng cơ sở cách mạng, đào tạo cán bộ và trực tiếp chỉ đạo phong trào đấu tranh ở vùng biên giới Cao Bằng - Lạng Sơn.
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Chi bộ Hải ngoại Long Châu trở thành một chi bộ trực thuộc Đảng, tiếp tục đảm nhiệm vai trò hạt nhân lãnh đạo phong trào cách mạng từ bên ngoài vào trong nước.
Thực hiện sự phân công của tổ chức đảng, trực tiếp là Chi bộ Long Châu, đồng chí Hoàng Văn Nọn đã trở về Cao Bằng hoạt động nhằm chuẩn cho việc thành lập tổ chức đảng.
Chỉ hai tháng sau ngày Đảng ra đời, ngày 01/4/1930, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Cao Bằng được thành lập tại Nặm Lìn gồm ba đồng chí: Hoàng Văn Nọn, Lê Đoàn Chu và Nông Văn Đô, do đồng chí Hoàng Văn Nọn làm Bí thư [2].
Đây là một trong những chi bộ ra đời sớm tại vùng miền núi biên giới phía Đông Bắc, đánh dấu bước phát triển vượt bậc của phong trào cách mạng Cao Bằng.
Ngay từ khi mới thành lập, Chi bộ Nặm Lìn đã thực hiện chức năng như một Tỉnh ủy lâm thời, lãnh đạo phong trào cách mạng trong toàn tỉnh, tạo sự thống nhất về tư tưởng chính trị và hành động, gắn phong trào địa phương với phong trào chung của cả nước.
Sự ra đời của Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của tỉnh Cao Bằng đã mở ra bước ngoặt mới cho phong trào cách mạng Cao Bằng; là một cầu nối quan trọng giữa cơ quan lãnh đạo Đảng ở ngoài nước với phong trào cách mạng ở trong nước [3].
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân các dân tộc Cao Bằng đã góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng thời trở thành hậu phương vững chắc, đóng góp to lớn trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và trong sự nghiệp bảo vệ biên giới Tổ quốc.giành chính quyền về tay nhân dân, trở thành hậu phương vững chắc, đóng góp to lớn trong các cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ biên giới.
Bia di tích tại địa điểm thành lập chi bộ Nặm Lìn
Những đảng viên đầu tiên của Chi bộ Nặm Lìn
Nặm Lìn - Chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của tỉnh Cao Bằng được thành lập không ý nghĩa lịch sử đặc biệt, mà còn gắn liền với tên tuổi của ba đảng viên đầu tiên, những người con ưu tú của quê hương cách mạng, sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản và dấn thân trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ba đồng chí: Hoàng Văn Nọn, Lê Đoàn Chu và Nông Văn Đô, những hạt nhân đầu tiên đặt nền móng cho phong trào cách mạng Cao Bằng phát triển mạnh mẽ trong những năm đầu thế kỷ XX.
Trong đó, đồng chí Hoàng Văn Nọn (tức Hoàng Như, Hoàng Tú Hưu, Hoàng Ngọc Như, Thiết, Hoàng Vĩnh Tuy...) giữ vai trò Bí thư Chi bộ, là người trực tiếp tuyên bố thành lập tổ chức Đảng đầu tiên của tỉnh. Xuất thân từ một gia đình giàu truyền thống yêu nước, đồng chí sớm tham gia hoạt động cách mạng khi còn rất trẻ. Trải qua quá trình học tập, rèn luyện và hoạt động tại Long Châu, đồng chí được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ trở về Cao Bằng gây dựng cơ sở cách mạng, lựa chọn những quần chúng ưu tú để kết nạp Đảng và tiến tới thành lập chi bộ. Với bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần kiên cường, đồng chí đã góp phần mở ra một thời kỳ đấu tranh mới có tổ chức và định hướng rõ ràng cho phong trào cách mạng địa phương [4].
Cùng với Hoàng Văn Nọn, đồng chí Lê Đoàn Chu (tức Lê Mới, Nam Cao) là một trong những đảng viên đầu tiên của Chi bộ Nặm Lìn. Đồng chí gắn bó sâu sắc với phong trào đấu tranh ở Hòa An, tích cực tham gia công tác tuyên truyền, giác ngộ quần chúng và xây dựng lực lượng cách mạng tại địa phương. Trong những năm đầu đầy gian khó, đồng chí đã cùng tổ chức kiên trì mở rộng ảnh hưởng của Đảng, vận động nhân dân tham gia các phong trào chống sưu thuế, chống bắt phu, từng bước tạo nên sức mạnh quần chúng rộng lớn - yếu tố quyết định sự phát triển của cách mạng Cao Bằng [5].
Đồng chí Nông Văn Đô (tức Bích Giang, Cát Lợi) đảng viên thứ ba của Chi bộ, là hình ảnh tiêu biểu của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, giàu ý chí. Xuất thân từ tầng lớp lao động nghèo, đồng chí sớm tiếp thu tư tưởng yêu nước và quyết tâm đi theo con đường cách mạng vô sản. Trong quá trình hoạt động, đồng chí tham gia lãnh đạo nhiều phong trào đấu tranh quan trọng của nhân dân, đồng thời trải qua những năm tháng bị địch bắt giam, tù đày khắc nghiệt. Dù trong hoàn cảnh nào, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản, tiếp tục đóng góp cho phong trào cách mạng cho đến cuối đời [6].
Nặm Lìn – cội nguồn cách mạng, điểm tựa khơi dậy khát vọng
96 năm đã trôi qua kể từ ngày Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Cao Bằng được thành lập tại Nặm Lìn, nhưng dấu ấn lịch sử thiêng liêng ấy vẫn còn nguyên giá trị. Với tầm vóc đặc biệt của sự kiện lịch sử này, khu di tích Nặm Lìn đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 13/2/1995.
Ngày nay, di tích lịch sử Nặm Lìn được quan tâm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị, trở thành một trong những “địa chỉ đỏ” tiêu biểu trong hệ thống di tích cách mạng của Cao Bằng. Các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị trong tỉnh đã chú trọng triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, giáo dục truyền thống với hình thức đa dạng và sáng tạo trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội, thông qua tranh cổ động, phim tài liệu, phóng sự chuyên đề, triển lãm phục vụ các ngày lễ lớn...
Đồng thời, việc đưa giáo dục di sản vào trường học, huy động cộng đồng cùng tham gia gìn giữ di tích được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử sâu rộng hơn trong đời sống xã hội, là động lực quan trọng góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Phát huy giá trị "Nặm Lìn", nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Thục Phán nỗ lực vượt qua khó khăn, phát huy tinh thần đoàn kết, dân chủ, đổi mới, quyết tâm, nỗ lực thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả và đạt nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực: Tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn bình quân khoảng 9,6%/ năm; Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch rõ nét theo định hướng phát huy lợi thế đô thị trung tâm, trong đó, lĩnh vực thương mại - dịch vụ chiếm tỷ trọng chủ đạo khoảng 58,2%; Thu nhập bình quân đầu người đến năm 2025 ước đạt 65,41 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ xóm, tổ dân phố đạt danh hiệu “Khu dân cư văn hóa” đạt 93,3%; Tỷ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” đạt 91,3%. Huy động từ cộng đồng, tổ chức, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm được trên 50 tỷ đồng hỗ trợ các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa - thể thao, nhà văn hoá và xây dựng hạ tầng cơ sở. Hỗ trợ xây mới, sửa chữa 83 căn nhà cho người có công, hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn, với tổng kinh phí trên 3,4 tỷ đồng... [7]
Đoàn thanh niên phường Thục Phán tổ chức sinh hoạt tại địa chỉ đỏ Nặm Lìn
Hằng năm, các cơ quan, đoàn thể trên địa bàn tỉnh thường xuyên tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống phù hợp, có hình thức và nội dung phong phú tại Khu di tích lịch sử Nặm Lìn. Nơi đây đã thực sự trở thành “địa chỉ đỏ” thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên, chiến sĩ lực lượng vũ trang, đoàn viên thanh niên, học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân trong và ngoài tỉnh đến tham quan, học tập. Các cơ quan, đơn vị, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động phong phú, thiết thực, ý nghĩa gắn với "địa chỉ đỏ" như: tham quan trải nghiệm, học tập, sinh hoạt chuyên đề, tổ chức lễ báo công, dâng hoa, kết nạp đảng viên, đoàn viên, đội viên, thiết kế các ấn phẩm, tài liệu tuyên truyền, giới thiệu về Khu di tích lịch sử Nặm Lìn… Bên cạnh đó, việc phát huy giá trị di tích còn gắn liền với phát triển văn hóa, du lịch địa phương. Nặm Lìn ngày càng trở thành điểm đến có ý nghĩa trong các tuyến du lịch lịch sử, góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng, vùng đất cách mạng, giàu bản sắc và tiềm năng phát triển.
Có thể khẳng định rằng, Nặm Lìn không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn sống động trong hiện tại và tiếp tục lan tỏa trong tương lai như một biểu tượng của niềm tin, của truyền thống và của khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, phấn đấu nhiệm kỳ 2025 - 2030, đạt được mục tiêu xây dựng phường Thục Phán trở thành phường hạt nhân, là trung tâm hành chính, trung tâm thương mại, dịch vụ, là động lực phát triển kinh tế của tỉnh Cao Bằng [8].
_______________________
[1] Cuốn sách thuộc Chương trình sưu tầm tài liệu, viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam: Hoàng Đình Giong - Tiểu sử , Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022, tr.70
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam - Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cao Bằng: Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cao Bằng (1930-2020), Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2020, tr.76.
[3] Cuốn sách thuộc Chương trình sưu tầm tài liệu, viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam: Hoàng Đình Giong - Tiểu sử , Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022. tr.76.
[4] Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng: Đất và người Cao Bằng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2025, tr.269.
[5,] [6] https://baocaobang.vn/nhung-dang-vien-dau-tien-cua-chi-bo-nam-lin-3176360.html, truy cập ngày 01/2/2026.
[7] [8] Đảng bộ phường Thục Phán: Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030
