Từ chăm lo "cao điểm" đến phúc lợi "thường xuyên"
Chức năng đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người lao động không chỉ là nhiệm vụ xuyên suốt mà còn là chức năng cốt lõi của tổ chức Công đoàn. tại các doanh nghiệp, cán bộ Công đoàn cơ sở được xác định là "cầu nối" quan trọng, trực tiếp lắng nghe và giải quyết những vấn đề thiết thân của người lao động.
Các đại biểu thực hiện nghi thức Phát động Tháng hành động về ATVSLĐ và Tháng Công nhân năm 2026
Thực tế cho thấy, nhờ sự bản lĩnh và khéo léo trong đối thoại, nhiều cán bộ công đoàn đã mang lại những thay đổi cụ thể, từ việc nâng chất lượng bữa ăn ca tại Công ty COSMOS1 (tỉnh Phú Thọ) đến việc rút ngắn giờ nghỉ trưa để đổi lấy ngày nghỉ thứ Bảy trọn vẹn tại Công ty Sumitomo (tỉnh Bắc Ninh). Vừa qua, 101 Chủ tịch Công đoàn cơ sở xuất sắc tiêu biểu của cả nước, đại diện cho 63 nghìn Chủ tịch Công đoàn cơ sở trên cả nước được tuyên dương bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm và đầy tâm huyết trong thực hiện đối thoại, ký kết thỏa ước lao động tập thể, với sự gia tăng lợi ích, phúc lợi cho người lao động, đó là tiền lương, tiền thưởng, nghỉ thêm giờ, bữa ăn ca, điều kiện làm việc, các hỗ trợ khác, giúp nâng cao đời sống người lao động; thúc đẩy quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.
Tại các đô thị lớn như thành phố Hồ Chí Minh, hoạt động chăm lo cho người lao động tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng thiết thực, hiệu quả. Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn lao động thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh quan điểm lấy người lao động làm trung tâm, duy trì các hoạt động quanh năm thay vì chỉ tập trung vào Tháng Công nhân,.
Các chương trình an sinh xã hội được thiết kế sâu sát hơn với nhu cầu thực tế như: hỗ trợ nhà ở qua chương trình "An cư cùng người lao động", tặng "Mái ấm Công đoàn", khám sức khỏe định kỳ cho nữ công nhân và đào tạo nâng cao tay nghề…. Đặc biệt, "bản đồ phúc lợi" đã được mở rộng để bao phủ cả những nhóm lao động yếu thế và phi chính thức như tài xế công nghệ hay người bán hàng rong…
Từ hiểu biết để tự bảo vệ đến xây dựng quan hệ lao động bền vững
Thực trạng cho thấy nhiều người lao động khi mới vào làm việc thường chỉ quan tâm đến mức lương hàng tháng mà ít chú trọng đến các điều khoản về quyền lợi và nghĩa vụ khác trong hợp đồng lao động. Sự thiếu hụt kiến thức pháp lý này dẫn đến những rủi ro lớn khi doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, khiến người lao động không được giải quyết các chế độ thiết thân như ốm đau, thai sản hay tai nạn nghề nghiệp. Khi nhận thức pháp luật còn hạn chế, người lao động thường có tâm lý e ngại, sợ mất việc và không dám lên tiếng đấu tranh ngay cả khi quyền lợi bị xâm phạm rõ ràng.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình và Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Nguyễn Anh Tuấn trao bằng khen vinh danh 8 tập thể và 2 cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào Thi đua An toàn vệ sinh lao động năm 2025
Để khắc phục tình trạng này, công tác tuyên truyền đã được đổi mới mạnh mẽ theo hướng thực tế và linh hoạt. Các cấp Công đoàn đã áp dụng phương thức "sân khấu hóa", tổ chức các hội thi tìm hiểu pháp luật có hình ảnh, video clip và giao lưu văn nghệ để thu hút công nhân. Các hình thức như "tờ rơi túi áo", "pano áp phích" hay đưa nội dung pháp luật vào các buổi sinh hoạt tổ Công đoàn giúp kiến thức thấm dần vào đời sống hằng ngày của người lao động
Tại Tp Hồ Chí Minh các mô hình như "Góc cà phê cùng lãnh đạo" được thí điểm để lắng nghe tâm tư người lao động một cách tự nhiên, từ đó lồng ghép tư vấn pháp luật về việc làm, thu nhập và điều kiện sống
Các tổ chức Công đoàn không chỉ dừng lại ở tuyên truyền mà còn cử cán bộ bám sát cơ sở, thiết lập kênh thông tin đa chiều để kịp thời tư vấn và hỗ trợ pháp lý tại tòa án cho công nhân trong các vụ việc đòi quyền lợi . Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp FDI, các văn bản pháp luật mới còn được đề xuất dịch sang tiếng Anh, tiếng Trung để người sử dụng lao động nước ngoài nắm rõ và thực thi đúng quy định.
Việc trang bị đầy đủ kiến thức về Bộ luật Lao động, Luật Bảo hiểm xã hội và An toàn vệ sinh lao động giúp người lao động chuyển từ thế bị động sang chủ động, tự tin thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa và ổn định tại doanh nghiệp
Học tập kỹ năng số để làm chủ công nghệ
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và xu thế số hóa toàn cầu, kỹ năng số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc với người lao động. Đây vừa là cơ hội để nâng cao năng suất nhưng cũng là thách thức lớn nếu người lao động không kịp thời thích ứng với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI).
Việc đào tạo nghề và nâng cao tay nghề hiện nay gắn liền với các ngành công nghiệp mới và công nghệ số. Tp Hồ Chí Minh đặt mục tiêu cụ thể là có ít nhất 10% đoàn viên đề xuất sáng kiến, cải tiến kỹ thuật dựa trên nền tảng công nghệ số nhằm tăng hiệu quả sản xuất và thu nhập cho chính mình. Các doanh nghiệp lớn cam kết tạo môi trường thuận lợi để người lao động thích ứng nhanh với Cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời ứng dụng khoa học công nghệ để kiểm soát các yếu tố nguy hiểm, độc hại tại nơi làm việc.
Tổ chức Công đoàn cũng lấy chuyển đổi số làm công cụ then chốt để quản lý và hỗ trợ người lao động tốt hơn. Các nền tảng số giúp mở rộng "bản đồ phúc lợi", giúp lao động phi chính thức (như tài xế công nghệ) dễ dàng tiếp cận các chính sách an sinh xã hội thông qua hệ thống dữ liệu liên thông.
Cam kết của Nhà nước về môi trường lao động an toàn
Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, Chính phủ nhấn mạnh rằng sự phát triển bền vững phải dựa trên một lực lượng lao động khỏe mạnh, được làm việc trong môi trường an toàn và lành mạnh. Việc tôn vinh và bảo vệ người lao động được coi là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thể hiện qua các sự kiện thường niên như Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động.
Để hiện thực hóa cam kết, Nhà nước tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về lao động và an toàn vệ sinh lao động nhằm tạo ra hành lang pháp lý chặt chẽ nhất. Thực hiện giám sát quyết liệt việc tuân thủ pháp luật tại các doanh nghiệp, đặc biệt chú trọng vào những ngành nghề có điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao. Các cuộc kiểm tra không chỉ để xử phạt mà còn nhằm hướng dẫn doanh nghiệp nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro tại nơi làm việc để kịp thời có biện pháp ngăn ngừa, cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường. Mục tiêu cuối cùng là giảm tối đa tỷ lệ tai nạn lao động và các loại bệnh nghề nghiệp, đảm bảo mỗi người lao động đều được bảo vệ bởi "lá chắn" pháp lý vững chắc.
Thúc đẩy công nghệ và chuyển đổi số trong an toàn lao động. Nhà nước cam kết tạo mọi điều kiện để doanh nghiệp và người lao động tiếp cận với công nghệ an toàn hiện đại. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào máy móc, thiết bị tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thay thế con người trong các công đoạn nguy hiểm, độc hại. Doanh nghiệp xây dựng các quy trình quản trị vận hành theo hướng An toàn - Chuyên nghiệp - Hiệu quả, sử dụng dữ liệu số để dự báo và phòng ngừa rủi ro.
Đẩy mạnh đào tạo nghề, hỗ trợ người lao động chuyển đổi sang các ngành công nghiệp mới xanh và sạch hơn, giúp họ không chỉ tăng năng suất mà còn nâng cao khả năng tự bảo vệ trong môi trường sản xuất hiện đại.
Nhà nước không chỉ quan tâm đến an toàn tại công xưởng mà còn hướng tới sức khỏe thể chất và tinh thần lâu dài của người lao động qua nhiều lớp chính sách. Triển khai các chiến dịch quy mô lớn như tại Tp Hồ Chí Minh với mục tiêu khám sức khỏe cho 50.000 nữ công nhân và khám bệnh nghề nghiệp cho ít nhất 30.000 người lao động.
Bảo vệ quyền thụ hưởng an sinh, cam kết xử lý nghiêm tình trạng nợ đọng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để đảm bảo người lao động được giải quyết đầy đủ các chế độ khi không may gặp tai nạn, ốm đau hay thai sản.
Bên cạnh môi trường làm việc, Nhà nước và Công đoàn còn phối hợp chăm lo điều kiện sống qua các chương trình "Mái ấm Công đoàn", "An cư cùng người lao động", tạo nền tảng để người lao động yên tâm sản xuất.
Sự kết hợp giữa nỗ lực của Nhà nước, sự chủ động của doanh nghiệp và ý thức tuân thủ của người lao động chính là nền tảng để xây dựng một nền sản xuất Việt Nam an toàn, hiện đại và nhân văn. Với sự vào cuộc đồng bộ từ chính sách đến thực thi tại cơ sở, tổ chức Công đoàn đang thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy, giúp người lao động yên tâm cống hiến và cùng doanh nghiệp phát triển bền vững./.
