Cơ sở hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “hai con số” ở Nghệ An

Cơ sở lý luận

Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xem phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân là mục tiêu cốt lõi của chế độ mới. Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời ngày 3/9/1945, Người khẳng định nhiệm vụ cấp thiết là: “Làm cho dân có ăn. Làm cho dân có mặc. Làm cho dân có chỗ ở”[1]. Tư tưởng đó thể hiện nhận thức sâu sắc rằng độc lập dân tộc chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với phát triển kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân. Đây cũng là tiền đề tư tưởng quan trọng để Đảng ta nhất quán quan điểm phát triển nhanh gắn với bền vững, lấy con người làm trung tâm và mục tiêu của phát triển. Trong bối cảnh hiện nay, mục tiêu tăng trưởng “hai con số” của tỉnh Nghệ An chính là sự cụ thể hóa yêu cầu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân và tạo động lực phát triển mới cho địa phương trong tiến trình hiện đại hóa.

Đại hội XIV của Đảng xác định yêu cầu “Xác lập mô hình tăng trưởng mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực chính”[2]. Quan điểm này phản ánh bước phát triển mới trong tư duy kinh tế của Đảng, chuyển từ mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất lao động. Đối với tỉnh Nghệ An, đây không chỉ là định hướng phát triển chung mà còn là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng mục tiêu tăng trưởng cao hơn nhằm tận dụng các lợi thế về không gian phát triển, nguồn nhân lực, kinh tế biển, công nghiệp và chuyển đổi số.

Quan điểm phát triển và mục tiêu hướng tới tăng trưởng “hai con số” của Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XX là sự kế thừa và phát triển nhất quán tư duy phát triển đã được đặt nền móng từ Đại hội XIX. Tại Đại hội XIX, Đảng bộ tỉnh Nghệ An tập trung khơi dậy tiềm năng, tạo nền tảng hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thì tại Đại hội XX, mục tiêu được xác định là tiếp tục nâng tầm tư duy phát triển theo hướng đổi mới toàn diện, phát triển đột phá. Đây là bước phát triển mới cho thấy tính ổn định, nhất quán trong đường lối phát triển của tỉnh, đồng thời thể hiện khát vọng vươn lên mạnh mẽ của tỉnh Nghệ An trong thời kỳ mới.

Ảnh: Nghệ An sẽ phát triển đô thị theo cấu trúc trọng điểm, mạng lưới (Nguồn: Báo Đầu tư)

Cơ sở thực tiễn

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số” ở tỉnh Nghệ An không phải là kỳ vọng mang tính cảm tính, mà được xây dựng dựa trên những tiền đề thực tiễn quan trọng.

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh Nghệ An trong những năm gần đây cho thấy địa phương đang hình thành động lực phát triển tương đối mạnh: tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm (GRDP) bình quân đạt khoảng 8,3 - 8,5%/năm, cao hơn mức tăng giai đoạn 2016 - 2020. Đây là mức tăng trưởng khá cao trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước gặp nhiều khó khăn do hậu quả của đại dịch Covid-19, biến động địa chính trị và suy giảm thương mại toàn cầu. Quy mô GRDP của tỉnh gấp 1,7 lần so với năm 2020, cho thấy nền kinh tế không chỉ tăng trưởng về tốc độ mà còn mở rộng đáng kể về quy mô. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, trong đó công nghiệp - xây dựng ngày càng giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu: “Tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm khu vực công nghiệp - xây dựng bình quân ước đạt 11,85%”[3]. Đặc biệt, công nghiệp chế biến, chế tạo phát triển mạnh với sự xuất hiện của nhiều sản phẩm công nghệ cao, linh kiện điện tử và chuỗi sản xuất mới. Điều này phản ánh sự chuyển dịch quan trọng từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên sang mô hình tăng trưởng dựa trên sản xuất công nghiệp và giá trị gia tăng cao hơn.

Một trong những cơ sở vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng cao là kết quả thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tỉnh Nghệ An liên tục nằm trong nhóm các địa phương thu hút FDI lớn của cả nước trong giai đoạn 2022 - 2024 với tổng vốn đăng ký đạt trên 4,8 tỷ USD, gấp 4,5 lần số vốn lũy kế từ năm 2020 trở về trước. Tỉnh đã thu hút được nhiều tập đoàn công nghệ lớn đầu tư vào các khu công nghiệp, góp phần hình thành chuỗi sản xuất công nghệ cao và công nghiệp chế biến sâu. Cùng với đó, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của Nghệ An đang được đầu tư tương đối đồng bộ theo hướng hiện đại. Nhiều dự án giao thông trọng điểm, khu công nghiệp, hạ tầng logistics, hạ tầng số và khu kinh tế Đông Nam được ưu tiên phát triển. Tỉnh đã triển khai thêm 6 khu công nghiệp và mở rộng 1 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 1.800 ha[4]. Đây là điều kiện quan trọng để mở rộng không gian phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị, đồng thời tạo khả năng thu hút các dòng vốn đầu tư mới trong thời gian tới.

Năng suất lao động và đóng góp của khoa học - công nghệ vào tăng trưởng cũng có chuyển biến tích cực: năng suất lao động tăng bình quân 8,2%/năm, trong khi đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt khoảng 40%[5]. Điều này cho thấy tăng trưởng kinh tế của Nghệ An không còn phụ thuộc chủ yếu vào mở rộng vốn đầu tư hay lao động giản đơn, mà đang từng bước chuyển sang dựa vào nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ngoài ra, Nghệ An còn có nhiều dư địa phát triển mới từ kinh tế biển, logistics, du lịch, kinh tế số... Với đường bờ biển dài, hệ thống cảng biển, sân bay, cửa khẩu và vị trí kết nối Bắc Trung Bộ với Lào, Đông Bắc Thái Lan, Nghệ An có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển và logistics vùng. Các địa phương ven biển hiện đóng góp khoảng 27,55% tổng quy mô GRDP của tỉnh; tỷ trọng kinh tế số trong GRDP đến năm 2024 chiếm khoảng 9,05%[6].

Tuy nhiên, bên cạnh những tiền đề thuận lợi, Nghệ An vẫn đối mặt với không ít khó khăn như chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, hạ tầng logistics và hạ tầng số còn hạn chế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp địa phương chưa cao. Điều đó cho thấy mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ không thể đạt được nếu tỉnh không tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng quản trị trong thời gian tới./.