Nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” là sự cụ thể hóa quan điểm “dân là gốc”, đồng thời là phương thức phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong quản lý và phát triển xã hội. Thực tiễn tại thành phố Hải Phòng cho thấy, việc vận dụng hiệu quả nguyên tắc này đã góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai các dự án, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và phát triển các mô hình kinh tế mới.
Từ đồng thuận xã hội đến động lực phát triển mới của Hải Phòng
Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố Hải Phòng hiện có diện tích tự nhiên khoảng 3.194 km², quy mô dân số trên 4 triệu người, với 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu). Đây là không gian phát triển rộng lớn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý nhà nước, nhất là trong lĩnh vực đất đai và giải phóng mặt bằng. Trên cơ sở kết quả đạt được năm 2025, ngay từ quý I năm 2026, thành phố Hải Phòng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, là một trong số ít địa phương đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời dẫn đầu trong nhóm các thành phố trực thuộc Trung ương. Môi trường đầu tư, kinh doanh không ngừng được cải thiện; năng lực cạnh tranh được nâng cao; các lĩnh vực văn hóa - xã hội được quan tâm; quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Trên cơ sở đó, thành phố xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược, thành phố đang tập trung phát triển các mô hình kinh tế mới theo hướng công nghiệp công nghệ cao, kinh tế số, logistics và kinh tế biển hiện đại. Tổng thu nhập trên địa bàn (GRDP) của thành phố duy trì tốc độ tăng trưởng cao; tỷ trọng kinh tế số ngày càng gia tăng, từng bước trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng.
Trong những năm gần đây, thành phố Hải Phòng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều dự án trọng điểm có quy mô lớn, giữ vai trò động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và tái cấu trúc không gian đô thị, tiêu biểu như: Trung tâm Chính trị - Hành chính tại khu vực Bắc sông Cấm; các tuyến đường vành đai; dự án mở rộng Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện; các khu công nghiệp VSIP, Tràng Duệ; cùng hàng loạt khu đô thị mới. Tổng diện tích đất thu hồi phục vụ các dự án lên tới hàng nghìn héc-ta, với trên 30.000 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp, đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác giải phóng mặt bằng.
Trong quá trình này, công tác dân vận nói chung và phong trào “Dân vận khéo” nói riêng tiếp tục khẳng định vai trò là “cầu nối” giữa ý Đảng và lòng dân, góp phần trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua các mô hình cụ thể, công tác dân vận đã nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận của Nhân dân đối với việc thực hiện các chủ trương của Đảng bộ và chính quyền thành phố Hải Phòng. Việc triển khai hiệu quả phong trào thi đua “Dân vận khéo” được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án. Thành phố đã chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình dân vận phù hợp với thực tiễn, đạt được nhiều kết quả nổi bật. Đến nay, toàn thành phố đã xây dựng và duy trì hơn 1.700 mô hình “Dân vận khéo” trên các lĩnh vực; trong đó, mỗi năm có trên 100 mô hình gắn trực tiếp với công tác giải phóng mặt bằng.
Các mô hình được triển khai với nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, sát cơ sở như: “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, “5/1 - 1 đảng viên phụ trách 5 hộ dân”, “đồng hành cùng dân 24/7”. Qua đó, phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên; tăng cường đối thoại trực tiếp; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; đồng thời giải quyết hiệu quả các vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở. Nhờ vậy, nhiều dự án trọng điểm được triển khai đúng tiến độ, số trường hợp phải cưỡng chế không nhiều, hạn chế tối đa khiếu kiện phức tạp, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội trên địa bàn.
Bên cạnh đó, phong trào “Dân vận khéo” còn góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và Nhân dân trong phát triển sản xuất, kinh doanh; tạo nền tảng quan trọng cho việc hình thành các chuỗi giá trị, các mô hình kinh tế hiện đại và bền vững. Qua thực tiễn triển khai có thể khẳng định, “Dân vận khéo” không chỉ là phương thức vận động quần chúng mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn mới.
Ảnh: Hội nghị Tổng kết phong trào "Dân vân khéo" năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026; biểu dương, khen thưởng mô hình "Dân vận khéo" tiêu biểu năm 2026 tại phường Dương Kinh, thành phố Hải Phòng (Nguồn: https://bantuyengiaovadanvan.haiphong.dcs.vn)
Ảnh: Hội nghị Toongr kết công tác
Một số hạn chế trong quá trình triển khai mô hình “Dân vận khéo” trên địa bàn thành phố Hải Phòng
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai mô hình “Dân vận khéo” tại Hải Phòng thời gian qua cũng bộc lộ một số hạn chế:
Thứ nhất, chất lượng triển khai phong trào chưa đồng đều giữa các địa phương, đơn vị; một số mô hình còn mang tính hình thức, chưa gắn chặt với nhiệm vụ chính trị trọng tâm, nhất là các dự án giải phóng mặt bằng quy mô lớn.
Thứ hai, hiệu quả và tính bền vững của một số mô hình chưa cao; công tác duy trì, tổng kết và nhân rộng điển hình còn hạn chế, chưa tạo được sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng dân cư.
Thứ ba, năng lực, kỹ năng của một bộ phận cán bộ làm công tác dân vận, nhất là ở cấp cơ sở, còn hạn chế; kỹ năng đối thoại, vận động cá biệt trong các trường hợp phức tạp chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Thứ tư, công tác nắm bắt, dự báo tình hình dư luận xã hội có thời điểm chưa kịp thời; việc xử lý thông tin trên không gian mạng còn lúng túng, ảnh hưởng đến hiệu quả tuyên truyền, vận động Nhân dân.
Thứ năm, cơ chế, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tuy đã từng bước hoàn thiện nhưng trong quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn những bất cập; một số nơi triển khai chưa đồng bộ, chưa tạo được sự đồng thuận cao trong Nhân dân.
Thứ sáu, sự phối hợp giữa một số cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện còn chưa chặt chẽ; việc phân công, xác định trách nhiệm có lúc chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng.
Nâng cao hiệu quả “Dân vận khéo”, tạo động lực phát triển thành phố Hải Phòng
Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền các cấp về vai trò, ý nghĩa của công tác dân vận; gắn việc thực hiện phong trào “Dân vận khéo” với nhiệm vụ chính trị, đặc biệt là các dự án trọng điểm, coi đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện và tổ chức thực hiện hiệu quả các cơ chế, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo hướng công khai, minh bạch, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; chú trọng chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững cho người dân sau thu hồi đất.
Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác giải phóng mặt bằng; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ về đất đai, bồi thường, hỗ trợ; công khai đầy đủ thông tin dự án trên môi trường điện tử, góp phần nâng cao tính minh bạch và tạo sự đồng thuận xã hội.
Thứ tư, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền, vận động, đối thoại và xử lý tình huống; phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu.
Thứ năm, đổi mới nội dung, phương thức triển khai phong trào “Dân vận khéo” theo hướng thiết thực, hiệu quả; lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm để xây dựng mô hình; chú trọng tổng kết thực tiễn, nhân rộng các mô hình tiêu biểu, cách làm sáng tạo tại các địa bàn có nhiều dự án giải phóng mặt bằng.
Thứ sáu, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, sai sót trong quá trình triển khai; đồng thời phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và giữ vững ổn định xã hội.
Mô hình “Dân vận khéo” trong giải phóng mặt bằng và phát triển các mô hình kinh tế mới tại Hải Phòng đã chứng minh hiệu quả rõ nét trong thực tiễn. Việc phát huy vai trò của công tác dân vận không chỉ góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác dân vận sẽ là động lực quan trọng để Hải Phòng phát triển nhanh, bền vững, đóng góp tích cực vào sự nghiệp chung của đất nước./.
