Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV. Ảnh: TTXVN
Từ tinh gọn bộ máy đến nâng cao năng lực lãnh đạo thực chất
Một trong những trọng tâm thảo luận hàng đầu tại Hội nghị là bước chuyển chiến lược từ việc sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của hệ thống chính trị. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định rằng việc tinh gọn bộ máy thời gian qua mới chỉ là điều kiện cần; mục tiêu cuối cùng và quan trọng nhất là Đảng phải lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn và bộ máy vận hành nhanh nhạy hơn để phục vụ nhân dân tốt hơn.
Hệ thống chính trị sau sắp xếp phải được đo lường bằng hiệu lực thực tế và niềm tin của người dân. Thước đo thành công không nằm ở số lượng đầu mối bị cắt giảm, mà ở việc liệu các quyết định có được đưa ra nhanh chóng, đúng đắn, đời sống thực của người dân có được nâng cao hay không. Trong đó, việc đánh giá cán bộ phải dựa trên phẩm chất, năng lực và đặc biệt là "sản phẩm" cụ thể, với người đứng đầu đóng vai trò là trung tâm của trách nhiệm.
Trung ương sẽ xem xét việc sửa đổi, bổ sung Quy định về những điều đảng viên không được làm nhằm nhận diện đúng các biểu hiện mới trong nền kinh tế thị trường và kỷ nguyên số. Xem sét sửa đổi Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng, mục tiêu là làm rõ chức năng, nhiệm vụ, khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc khoảng trống trách nhiệm, loại bỏ hiện tượng "cơ sở trong cơ sở" để bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt từ Trung ương đến địa phương. Đặc biệt, kỷ luật nghiêm minh phải đi đôi với cơ chế bảo vệ những cán bộ liêm chính, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Quản trị không gian phát triển với tư duy mới về nguồn lực quốc gia
Hội nghị Trung ương 3 đánh dấu bước chuyển tư duy mạnh mẽ từ quản lý hành chính phân tán sang quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia. Thông điệp cốt lõi được đưa ra là: "Không gian hành chính không thể giới hạn tư duy phát triển". Các nguồn lực như đất đai, biển, đô thị và dữ liệu số phải được nhìn nhận trong một chỉnh thể thống nhất, tổ chức theo chiến lược quốc gia và lợi thế vùng.
Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: TTXVN
Về vấn đề đất đai, một điểm mới căn bản là chuyển từ quản lý từng thửa đất sang quản trị không gian; từ nặng về thủ tục hành chính sang khơi thông nguồn lực phát triển. Trong công tác giải phóng mặt bằng, tư duy cũng chuyển dịch từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm sinh kế và điều kiện sống cho người dân phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Đối với kinh tế biển, Hội nghị xác định biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là không gian phát triển và bảo vệ chủ quyền. Việc quản trị biển phải được kết nối tổng hợp với đất liền, hệ thống cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế quốc tế.
Liên quan đến việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương, các đề án này phải tạo ra các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực quản trị đô thị và tăng cường liên kết vùng thực chất. Các yếu tố về hạ tầng, chi phí vận hành và tác động trực tiếp đến người dân phải được đánh giá kỹ lưỡng để mỗi quyết định đều mang lại giá trị phát triển mới.
Đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, tri thức và con người
Về phát triển kinh tế, Hội nghị tập trung thảo luận việc chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng đầu vào (vốn, tài nguyên, lao động giá rẻ) sang dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Dù GDP 6 tháng đầu năm 2026 đạt mức 8,18% - cao nhất cùng kỳ trong 16 năm qua - nhưng mục tiêu tăng trưởng cả năm 10% vẫn là một thách thức lớn, đòi hỏi những giải pháp đột phá trong 6 tháng cuối năm.
Trong dài hạn, năng lực cạnh tranh của quốc gia phải được kiến tạo từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò quản lý của Nhà nước đi đôi với việc phát huy tối đa vai trò của thị trường; bảo đảm kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, trong khi kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất.
Bên cạnh đó, phát triển không chỉ là những con số tăng trưởng cơ học. Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa đặt con người làm trung tâm và văn hóa làm nền tảng sẽ được Trung ương xem xét, cho ý kiến tại Hội nghị này. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Không để giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức, tình người"; “phát triển phải bảo đảm sự bình đẳng, không đẩy người yếu thế ra bên lề xã hội, lấy chất lượng sống và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cuối cùng”.
Chủ động phòng ngừa và bảo vệ vững chắc đất nước từ sớm, từ xa
Bước chuyển chiến lược thứ tư là sự thay đổi từ việc xử lý từng nguy cơ riêng lẻ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu quốc gia. Trong một thế giới đầy rẫy những rủi ro đan xen và tác động dây chuyền, an ninh không thể chỉ bảo đảm theo từng lĩnh vực biệt lập. Tư duy mới yêu cầu chuyển từ "phản ứng" sang "dự báo", từ "xử lý sự vụ" sang "phòng ngừa sớm".
An ninh quốc gia bao hàm cả an ninh con người, an ninh dữ liệu và an toàn hạ tầng trọng yếu. Việc bảo vệ Tổ quốc phải được thực hiện từ sớm, từ xa, kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng, an ninh với đối ngoại để giữ vững môi trường hòa bình và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế,.
Đặc biệt, chính sách môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu cũng được đặt trong tư duy thống nhất giữa bảo vệ và phát triển. Các dự án lớn phải tính toán đầy đủ sức chịu tải của hệ sinh thái, chi phí môi trường và đặc biệt là trách nhiệm liên thế hệ,. Việc chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu bảo vệ mà phải trở thành động lực để đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Bốn bước chuyển chiến lược nêu trên không tách rời mà tạo thành một chỉnh thể thống nhất: Tổ chức và con người tạo ra năng lực hành động; không gian và thể chế khơi thông nguồn lực; mô hình phát triển chuyển nguồn lực thành của cải; năng lực phòng ngừa giữ cho quá trình đó an toàn và bền vững.
Với tinh thần làm việc khẩn trương và trách nhiệm cao, Hội nghị Trung ương 3 yêu cầu các quyết sách khi đã ban hành phải được cụ thể hóa ngay thành các chương trình hành động rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ và rõ trách nhiệm. Kết quả của Hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến thực tế mạnh mẽ, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới với tâm thế tự chủ, tự cường và phát triển bền vững. Hội nghị dự kiến làm việc đến ngày 24/7/2026./.
