Nghị định số 335/2025/NĐ-CP của Chính phủ về đổi mới căn bản công tác đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức và công chức là một văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp, trách nhiệm, liêm chính, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Việc ban hành nghị định này thể hiện rõ quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước trong việc khắc phục những hạn chế kéo dài của công tác đánh giá cán bộ, công chức, coi đánh giá là khâu then chốt để nâng cao chất lượng bộ máy, siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ và thúc đẩy hiệu quả thực thi nhiệm vụ.
Nghị định được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn nhiều năm triển khai các quy định trước đây về đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức và công chức, đồng thời tiếp thu tinh thần đổi mới của các nghị quyết Trung ương về xây dựng, chỉnh đốn Đảng, cải cách hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Một trong những yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là phải chấm dứt tình trạng đánh giá hình thức, nể nang, cào bằng, thiếu thực chất, vốn làm giảm động lực phấn đấu của công chức và làm suy yếu hiệu lực quản lý nhà nước.
Nghị định 335/2025/NĐ-CP quy định rõ phạm vi điều chỉnh đối với việc đánh giá, xếp loại chất lượng của các cơ quan hành chính nhà nước và công chức trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cấp xã. Việc xác định phạm vi áp dụng cụ thể, không chồng lấn với các lực lượng có tính chất đặc thù như quân đội, công an và cơ yếu, góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với đặc điểm tổ chức của từng lĩnh vực. Đây là cơ sở quan trọng để việc đánh giá được triển khai đúng đối tượng, đúng thẩm quyền và đúng mục tiêu quản lý.
Một nội dung cốt lõi của nghị định là xác lập hệ thống nguyên tắc đánh giá mang tính nền tảng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu khách quan, công khai, minh bạch, công bằng và đúng thẩm quyền. Đánh giá không chỉ là việc xem xét kết quả cuối cùng mà là quá trình theo dõi thường xuyên, liên tục, gắn với chức trách, nhiệm vụ và sản phẩm công việc cụ thể của từng tổ chức, cá nhân. Nghị định yêu cầu khắc phục triệt để lối đánh giá cảm tính, chung chung, thiếu căn cứ, thay vào đó là đánh giá dựa trên dữ liệu, kết quả đo lường được và mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch được giao.
Đối với công chức, nghị định quy định rõ nội dung đánh giá phải gắn chặt với vị trí việc làm, chức danh, nhiệm vụ cụ thể và kết quả thực hiện nhiệm vụ trong năm. Chất lượng đánh giá được xác định thông qua mức độ hoàn thành công việc, tiến độ, hiệu quả, tinh thần trách nhiệm, ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính và thái độ phục vụ nhân dân. Điểm đổi mới quan trọng là nghị định nhấn mạnh đánh giá dựa trên kết quả đầu ra và tác động thực tiễn của công việc, thay vì chỉ dựa trên quá trình hay hình thức báo cáo.
Nghị định cũng quy định rõ phương thức xếp loại chất lượng công chức gắn với thang điểm và tiêu chí cụ thể, bảo đảm sự phân hóa rõ ràng giữa các mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Việc khống chế tỷ lệ xếp loại ở mức cao nhất được xem là một giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng “phổ cập hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”, vốn tồn tại nhiều năm trong thực tiễn quản lý cán bộ. Cách tiếp cận này góp phần nâng cao tính cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích công chức thực sự nỗ lực, sáng tạo và cống hiến.
Đối với tổ chức hành chính nhà nước, nghị định đặt trọng tâm vào đánh giá hiệu quả hoạt động tổng thể của cơ quan, gắn với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Chất lượng tổ chức được đánh giá thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, mức độ hoàn thành các chỉ tiêu, kế hoạch, cải cách hành chính, quản lý tài chính, sử dụng nguồn lực và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Cách tiếp cận này thể hiện rõ quan điểm lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo, coi sự hài lòng của người dân và xã hội là tiêu chí quan trọng phản ánh chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính.
Một điểm mới có ý nghĩa quan trọng trong nghị định là việc phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác đánh giá, xếp loại. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả đánh giá đối với đơn vị và công chức thuộc quyền quản lý. Quy định này không chỉ làm rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu, mà còn góp phần khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, bảo đảm đánh giá được thực hiện nghiêm túc, đúng thực chất.
Nghị định cũng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý sau đánh giá nhằm bảo đảm tính trung thực và khách quan của kết quả xếp loại. Trường hợp phát hiện đánh giá sai lệch, không đúng thực tế hoặc có dấu hiệu lợi dụng đánh giá vì động cơ cá nhân, nghị định cho phép xem xét, điều chỉnh và xử lý trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan. Đây là điểm tiến bộ nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao tính răn đe trong thực hiện công tác đánh giá.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số, nghị định khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, quản lý và đánh giá kết quả công việc của tổ chức và công chức. Việc sử dụng các hệ thống quản lý công việc, cơ sở dữ liệu số và công cụ đánh giá trực tuyến góp phần tăng tính minh bạch, giảm thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện để việc đánh giá được thực hiện liên tục, kịp thời và chính xác hơn. Đây là bước đi phù hợp với xu thế hiện đại hóa quản trị công và nâng cao năng lực điều hành của bộ máy nhà nước.
Về mặt ý nghĩa thực tiễn, Nghị định 335/2025/NĐ-CP không chỉ là công cụ kỹ thuật trong quản lý cán bộ, mà còn là giải pháp quan trọng để thúc đẩy đổi mới tư duy công vụ. Thông qua việc gắn đánh giá với kết quả, trách nhiệm và hiệu quả, nghị định góp phần hình thành văn hóa làm việc dựa trên hiệu suất, đề cao tinh thần trách nhiệm cá nhân và đạo đức công vụ. Đồng thời, kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng trở thành căn cứ quan trọng cho công tác quy hoạch, bổ nhiệm, đào tạo, khen thưởng và xử lý kỷ luật, tạo sự liên thông giữa các khâu trong quản lý cán bộ.
Có thể khẳng định rằng, Nghị định 335/2025/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy đánh giá mang tính hình thức sang tư duy đánh giá thực chất, từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả. Việc triển khai nghiêm túc, đồng bộ và nhất quán nghị định này sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, xây dựng đội ngũ công chức đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
