Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển bền vững hiện nay, việc phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số ở Gia Lai đặt ra yêu cầu ngày càng cấp thiết. Không chỉ là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động quần chúng, họ còn giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Trên cơ sở đó, bài viết phân tích thực trạng, chỉ ra những thách thức và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phát huy vai trò của đội ngũ này trong giai đoạn mới.

Tại tỉnh Gia Lai, người có uy tín là những người có kiến thức và được rèn luyện qua quá trình tham gia cách mạng, là những người tích cực tham gia các phong trào của địa phương, có uy tín và khả năng tập hợp nhân dân; họ là những nhân tố tích cực trong việc triển khai các cơ chế, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước cũng như giúp đồng bào dân tộc thiểu số xóa bỏ dần các hủ tục tập quán lạc hậu, góp phần quan trọng trong việc xóa đói, giảm nghèo, xây dựng phát triển kinh tế, duy trì trật tự, an ninh nông thôn, xây dựng và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp; củng cố và xây dựng nên văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc[1].

Ở các tỉnh miền núi, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và các tỉnh Tây Nguyên nói riêng, người có uy tín có thể bao gồm cả người Kinh và người dân tộc thiểu số tại chỗ, sinh sống lâu đời, người làm công tác xã hội có uy tín, đội ngũ những người hưu trí… có địa vị kinh tế - xã hội nhất định được cộng đồng xã hội tôn trọng và thừa nhận, nhưng đặc biệt hơn cả là người uy tín với đặc thù là người dân tộc thiểu số tại chỗ.

Ngày 03/7/ 2023, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai (cũ) đã ban hành Quyết định số 703/QĐ-UBND phê duyệt Danh sách người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2023-2027, theo đó, toàn tỉnh có 955 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số (Jrai: 609 người; Bahnar: 299 người, các dân tộc khác 47 người, gồm 941 nam và 14 nữ)[2].

Trong quá trình xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh, thời gian qua đã khẳng định rõ vai trò đặc biệt quan trọng của đội ngũ người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số. Với vị thế xã hội, ảnh hưởng cộng đồng và sự gắn bó mật thiết với Nhân dân, lực lượng này thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy, là “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền trong công tác tuyên truyền, vận động, tổ chức Nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Thông qua những hoạt động thiết thực, giàu tính nêu gương trong đời sống cộng đồng, nhiều người có uy tín đã vươn lên trở thành những điển hình tiên tiến tiêu biểu, những hạt nhân lan tỏa tinh thần tự lực, tự cường trong phát triển kinh tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, họ tích cực tham gia cùng cấp ủy, chính quyền các cấp trong xây dựng, củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở; đóng góp ý kiến tâm huyết, trách nhiệm vào công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh; tham gia phát triển các tổ chức đoàn thể, thúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước, triển khai hiệu quả các chương trình, dự án phát triển; giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của địa phương, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của tỉnh.

Trong quá trình tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trên địa bàn Gia Lai, đội ngũ người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số giữ vai trò đặc biệt quan trọng, mang tính cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân. Với sự am hiểu phong tục, tập quán, tiếng nói và đời sống của cộng đồng, họ là lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động, góp phần đưa chính sách đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, bền vững. Thực tiễn cho thấy, người có uy tín không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin mà còn trực tiếp tham gia giải thích, thuyết phục, tạo sự đồng thuận xã hội, nhất là đối với những chính sách liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Trong bối cảnh địa bàn rộng, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều, vai trò “dẫn dắt” của họ càng trở nên nổi bật, góp phần hạn chế những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành động của một bộ phận người dân. Bên cạnh đó, nhiều người có uy tín còn tiên phong trong phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, qua đó tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Có thể khẳng định, phát huy vai trò của người có uy tín chính là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, củng cố niềm tin của Nhân dân, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh ở Gia Lai.     Trong bối cảnh đổi mới, hội nhập, chuyển đổi số quốc gia, đẩy mạnh xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, Đảng bộ tỉnh Gia Lai xác định “đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chính để phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh” hướng tới năm 2030, từng bước đưa Gia Lai trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực[3]. Đặc biệt, Kế hoạch số 31-KH/TU ngày 09/01/2026 của Tỉnh ủy Gia Lai về triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh Gia Lai  nhấn mạnh mục tiêu: Năm 2026 là năm tăng tốc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế GRDP của tỉnh năm 2026 đạt 15%[4].

Ảnh: Hội nghị gặp mặt già làng, người có uy tín trên khu vực biên giới của tỉnh Gia Lai nhân dịp Xuân Bính Ngọ năm 2026 (Nguồn: Báo Biên phòng)

Trên địa bàn vùng phía Tây tỉnh Gia Lai hiện nay, để đạt được mục tiêu trên cần có sự nỗ lực của toàn dân và cũng là một thách thức không hề nhỏ đối với cả hệ thống chính trị ở cơ sở, trong đó có vai trò của người có uy tín. Bởi lẽ, trình độ của một bộ phận người dân lớn tuổi, người đồng bào dân tộc thiểu số trong tiếp cận công nghệ số, kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh còn hạn chế, gây khó khăn trong việc khai thác các ứng dụng trên nền tảng số. Việc vận động những người có uy tín trong cộng đồng tham gia truyền thông, lan tỏa Phong trào đến từng hộ gia đình, người dân về mục đích, ý nghĩa của Phong trào “Bình dân học vụ số” chưa sâu rộng. Vì vậy, việc chú trọng công tác nâng cao kỹ năng số, hát huy vai trò của người có uy tín trong công tác xây dựng hệ thống chính trị, củng cố khối đại đoàn kết ở cơ sở, giữ một vai trò vô cùng quan trọng và cấp bách hơn bao giờ hết. Để đạt được điều này, cần chú trọng thực hiện tốt các giải pháp cơ bản sau đây:

Thứ nhất, nghiên cứu nắm vững đặc điểm tâm lý, phong tục tập quán, văn hóa ở địa phương. Nhận thức đúng những đặc điểm về tâm lý, phong tục tập quán và văn hóa cụ thể của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn Tây Nguyên nói chung và tỉnh Gia Lai nói riêng là một trong những yếu tố góp phần không nhỏ vào thắng lợi của chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Khâu yếu nhất trong công tác nghiên cứu về đặc điểm tâm lý, phong tục tập quán văn hóa, cũng như tôn giáo ở địa phương là những rào cản, hạn chế về tiếng dân tộc thiểu số. Do đó, thời gian tới, cần đẩy mạnh hơn nữa việc đổi mới nội dung việc dạy và học tiếng dân tộc thiểu số đối với các đối tượng cán bộ, công chức công tác nắm địa bàn, gắn với thực tiễn công việc được giao.

Thứ hai, tổ chức các sự kiện, hoạt động lớn, huy động những người có ảnh hưởng trong cộng đồng, người có uy tín, cán bộ hưu trí, giáo viên, đoàn viên, hội viên tham gia truyền thông, lan tỏa phong trào. Cung cấp các tài liệu tuyên truyền, video hướng dẫn ngắn gọn, dễ hiểu, đa ngôn ngữ (bao gồm tiếng dân tộc thiểu số) về các kỹ năng số cơ bản và lợi ích của chuyển đổi số nhằm tăng cường tính phổ biến và khả năng tiếp cận thông tin cho mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế tại vùng dân tộc thiểu số.

Thứ ba, chú trọng nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo. Tiếp tục củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng, xem đây là lực lượng nòng cốt tại cơ sở; triển khai và nhân rộng các mô hình: Mạng lưới “Đại sứ số”; Phong trào “Gia đình số”; Mô hình “Chợ số - Nông thôn số”; Mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng”; Chiến dịch Thanh niên chung tay phổ cập kỹ năng số… Chú trọng an ninh, an toàn mạng, bảo vệ người dân, cũng như nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trên không gian mạng, qua đó xây dựng, củng cố niềm tin, đảm bảo sự phát triển bền vững của phong trào. Lồng ghép nội dung phòng chống tin giả, thông tin xấu độc vào chương trình phổ cập kỹ năng số.

Phát huy đầy đủ vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số chính là chìa khóa quan trọng để bảo đảm sự đồng thuận xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, qua đó góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững tại Gia Lai trong giai đoạn mới./.

 

[1] Ủy Ban ban Nhân nhân Dân dân Tỉnh tỉnh Gia Lai (2022): Báo cáo số 350/BC-BDT, ngày 06/ tháng 4/ năm 2022 của Ban Dân tộc, UBND tỉnh Gia Lai về Kết quả thực hiện biểu dương, tôn vinh người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2017-2021.

[2] Ủy Ban ban Nhân nhân Dân dân Tỉnh tỉnh Gia Lai (2023): Quyết định số 703/QĐ-UBND, ngày 03/ tháng 7/ năm 2023 của Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai về phê duyệt danh sách người có uy tín trong đồng bào DTTS dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2023-2027

[3] Tỉnh ủy Gia Lai (2025): Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Gia Lai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

[4] Tỉnh ủy Gia Lai (2025): Báo cáo số 115-BC/BTGDVTU, ngày 03/03 tháng 12/ năm 2025 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Gia Lai về kết quả triển khai thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số” năm 2025 và nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.