Nguồn nhân lực – Động lực then chốt thúc đẩy phát triển tỉnh Sơn La

Hiện nay, tỉnh Sơn La có dân số trên 1,4 triệu người, gồm 12 dân tộc cùng sinh sống; trong đó 84,46% là đồng bào dân tộc thiểu số; có 75 đơn vị hành chính cấp xã, phường; toàn bộ các xã, phường đều thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 13 xã biên giới. Theo đánh giá về hoạt động kinh tế của tỉnh: Tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) bình quân 5 năm ước đạt 5,12%/năm. Quy mô kinh tế của tỉnh tiếp tục mở rộng, với tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá hiện hành năm 2025 ước đạt 82.789 tỷ đồng, tăng 1,49 lần so với năm 2020, đồng thời GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 61,8 triệu đồng/người/năm, cao hơn 1,4 lần so với cùng kỳ.Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, đúng hướng và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế của tỉnh, trong đó: Sản xuất nông nghiệp phát triển theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, gắn với ứng dụng công nghệ cao; công nghiệp phát triển theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp chế biến, tăng tỷ trọng giá trị nội địa trong sản phẩm; dịch vụ chú trọng phát triển các ngành có lợi thế cạnh tranh. Tỷ trọng kinh tế số trong GRDP các năm 2021-2024  tăng từ 5,74% lên 6,76%; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo giai đoạn 2021-2025 giảm từ 21,66% xuống còn 7,89%, bình quân giảm 3,59%/năm, vượt mục tiêu 3%/năm đề ra; riêng các huyện nghèo giảm bình quân 4 - 5%/năm.[1]

Tỉnh Sơn La có tiềm năng phát triển kinh tế lớn nhờ lợi thế về nông nghiệp hàng hóa, đặc biệt là cây ăn quả, cây công nghiệp và chăn nuôi gắn với điều kiện sinh thái đa dạng của vùng Tây Bắc. Bên cạnh đó, tỉnh còn có dư địa đáng kể để phát triển năng lượng tái tạo, nhất là thủy điện và điện gió, cùng với tiềm năng du lịch sinh thái, văn hóa dựa trên cảnh quan thiên nhiên và bản sắc các dân tộc. Việc khai thác hiệu quả các lợi thế này, gắn với nâng cao chất lượng hạ tầng và nguồn nhân lực, sẽ tạo động lực quan trọng để Sơn La phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Nguồn nhân lực giữ vai trò quyết định đối với sự phát triển của địa phương, là yếu tố trực tiếp tạo ra của cải vật chất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Chất lượng nguồn nhân lực càng cao thì khả năng thu hút đầu tư, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững của địa phương càng được bảo đảm. Song là tỉnh miền núi, điều kiện giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí giữa các vùng chưa đồng đều, đời sống của một bộ phận Nhân dân còn thấp; trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho giáo dục và đào tạo còn hạn chế, nhưng nhu cầu nâng cấp cơ sở vật chất và phát triển nguồn nhân lực ngày càng tăng cao, đặt ra nhiều thách thức cho tỉnh Sơn La trong quá trình phát triển giáo dục và nguồn nhân lực của tỉnh.

Nhờ triển khai đồng bộ các cơ chế, chính sách và đầu tư cho giáo dục – đào tạo, Sơn La đã đạt nhiều kết quả nổi bật trong phát triển nguồn nhân lực, với tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 65%, trong đó 30% có bằng cấp, chứng chỉ, đồng thời giải quyết việc làm cho hơn 100.000 lao động, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực[2]. Chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được nâng cao rõ rệt, với 100% cán bộ cấp tỉnh, huyện đạt trình độ đại học trở lên và 80,5% viên chức có trình độ đại học, vượt mục tiêu đề ra (mục tiêu Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020-2025 đề ra là đến năm 2025 đạt 70% viên chức trên địa bàn tỉnh có trình độ đại học). Công tác đào tạo nghề và chuyển giao khoa học - kỹ thuật được đẩy mạnh, mỗi năm đào tạo khoảng 17.00-18.000 lao động, công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, viên chức được tổ chức thường xuyên, thực hiện tốt công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, viên chức theo quy định[3]…đóng góp tích cực vào việc hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội đặt ra hàng năm, từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị của tỉnh, đặc biệt trong quá trình vận hành của mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp như hiện nay; qua đó từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phát triển nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn tồn tại những hạn chế như: Chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực của tỉnh vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Công tác thể chế hóa chủ trương gắn đào tạo với nhu cầu lao động của doanh nghiệp chưa kịp thời, khiến việc thu hút và sử dụng nhân tài chưa thật sự hấp dẫn và hiệu quả; số lao động có trình độ chuyên môn và kỹ thuật cao còn hạn chế, trong khi cơ cấu ngành nghề đào tạo chưa hợp lý và việc làm hằng năm thiếu bền vững; giáo dục phổ thông của tỉnh còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước; mối quan hệ hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, thiếu sự kết nối hiệu quả giữa cơ sở đào tạo và khu vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ công…

Ảnh: Cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Sơn La tư vấn cho thanh niên vay vốn khởi nghiệp (Nguồn: Báo Sơn La)

Để đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực của tỉnh trong thời gian tới, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Sơn La lần thứ XVI nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nghị quyết số 08-NQ/TU ngày 30/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2025 - 2030 cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, năng lực quản lý, điều hành của các cấp chính quyền địa phương trong tỉnh đối với việc phát triển nguồn nhân lực, coi đây là nhiệm vụ có tính chiến lược trước mắt và lâu dài của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội; quán triệt quan điểm: Phát triển nguồn nhân lực phải gắn với việc thực hiện 09 nghị quyết trọng tâm của Trung ương đồng thời vận dụng linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện đặc thù của tỉnh Sơn La. Phát triển nguồn nhân lực phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập của nền kinh tế địa phương[4]. Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của địa phương, coi trọng và quyết tâm thực thi chính sách giáo dục và đào tạo phù hợp là nhân tố quyết định tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển nhanh và bền vững.

Hai là, xây dựng kế hoạch và giải pháp thực hiện trung hạn và dài hạn trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của từng ngành, từng địa phương trong tỉnh. Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất, sửa đổi bổ sung, có chính sách hợp lý về tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ đối với cán bộ, công chức và người lao động phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, bồi dưỡng lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý về nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp, lý luận chính trị… gắn với việc nâng cao tổ chức và hoạt động của các cơ sở giáo dục chuyên nghiệp, các Trung tâm Chính trị các xã, phường, Trường Chính trị tỉnh trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức.

Ba là, đẩy mạnh xã hội hoá trong lĩnh vực đào tạo phát triển nguồn nhân lực. Thực hiện các cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và các nguồn lực khác... để khuyến khích doanh nghiệp, cá nhân đầu tư sản xuất kinh doanh, bồi dưỡng, đào tạo nhân lực cho bản thân doanh nghiệp và cho xã hội. Tăng cường hợp tác quốc tế để đẩy nhanh phát triển nguồn nhân lực, thu hút các nguồn vốn từ nước ngoài đầu tư cho các cơ sở giáo dục, đào tạo, dạy nghề chất lượng cao, các cơ sở y tế chuyên sâu...

Bốn là, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hướng đến hoàn thiện môi trường “chính quyền số, kinh tế số, xã hội số”, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để thu hút đầu tư phát triển kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.

Nguồn lực con người là yếu tố nội sinh giữ vai trò quyết định đối với tiến trình phát triển của mỗi địa phương và quốc gia. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là cấp ủy, chính quyền các cấp của tỉnh Sơn La cũng như cả nước phải chú trọng hơn nữa việc phát triển con người một cách toàn diện, coi đây là nền tảng và động lực của phát triển bền vững. Đồng thời, cần xây dựng và thực thi các chính sách đủ tầm để trọng dụng, phát huy tối đa tiềm năng trí tuệ của đội ngũ lao động chất lượng cao, qua đó tạo đột phá trong thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước./.