Ngày 29-4, Chính phủ ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật chỉ trong một lần. Đây là kết quả từ những thông điệp hết sức quyết liệt mà người đứng đầu Chính phủ liên tục gửi đến các bộ, ngành và địa phương trong tháng 4, với yêu cầu hoàn thành trước cuối tháng.
Cán bộ giải quyết hồ sơ cho người dân. Ảnh minh họa
Áp lực cải cách đó được hun đúc từ nhiều phía. Giữa tháng 4-2026, đoàn hơn 120 lãnh đạo cấp cao đại diện 52 tập đoàn hàng đầu Hoa Kỳ đã chia sẻ với Thủ tướng Lê Minh Hưng về những vướng mắc liên quan thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tình trạng nhiều giấy phép con, thuế, thị trường vốn và triển khai các dự án lớn. Thủ tướng phản hồi thẳng thắn: dọn dẹp giấy phép con không chỉ để tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài, mà trước hết vì lợi ích quốc gia của Việt Nam.
Làm việc với Bộ GD-ĐT ngày 25-4, Thủ tướng tiếp tục nhấn mạnh: “Nếu mỗi bộ, ngành cắt giảm ngay các điều kiện kinh doanh, cùng với thủ tục hành chính, dễ làm, dễ thực hiện cho người dân, doanh nghiệp thì ngay lập tức đóng góp rất lớn cho tăng trưởng”.
Tốc độ và quy mô cắt giảm thủ tục hành chính lần này cho thấy ý chí chính trị mạnh mẽ đã chuyển hóa thành những thay đổi thực chất. Các nghị quyết Chính phủ ngày 29-4 bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, phân cấp 134 thủ tục xuống địa phương và đơn giản hóa 349 thủ tục - đưa tổng số thủ tục hành chính cấp trung ương còn lại khoảng 27% so với trước.
Đối với điều kiện kinh doanh, 890 điều kiện bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa. Quá trình thực thi dự kiến giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024.
Chẳng hạn, Bộ Công an bãi bỏ quy định thu thập ADN và giọng nói, loại bỏ một quy trình tốn kém và gây lo ngại về quyền riêng tư cho hàng triệu công dân; Bộ Công thương giảm yêu cầu hạ tầng kinh doanh xăng dầu và bãi bỏ tiêu chí “có 10 cây xăng” mới được đối xử như thương nhân đầu mối; Bộ Y tế cam kết cấp phép mở bệnh viện trong vòng 40 ngày; Bộ NN-MT xóa bỏ điều kiện kinh doanh đối với ngành tư vấn dịch vụ đất đai; Bộ GD-ĐT nới lỏng điều kiện thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Ngay sau đó, ngày 30-4, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Văn bản số 464/TTg-CĐS, yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ khẩn trương hướng dẫn thi hành, tập trung vào trình tự, thủ tục đối với các thủ tục hành chính đã phân cấp về địa phương; đồng thời ban hành theo thẩm quyền các văn bản sửa đổi, bổ sung, bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các nghị quyết của Chính phủ; thời hạn hoàn thành trước ngày 20-5.
Sự sát sao này là hết sức cần thiết, bởi cắt giảm điều kiện kinh doanh mới chỉ là một phần trong công cuộc cải cách thể chế. Nếu ví việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính như cắt bỏ những cành sâu mục của “cái cây thủ tục”, thì sau đó vẫn cần theo dõi, giám sát thường xuyên.
Các nhà quan sát đã chỉ ra một số điểm nghẽn khác của nền kinh tế hiện vẫn chưa được tháo gỡ, như quy trình thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy nhiều tầng, thẩm duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, hay cấp phép xây dựng liên ngành phức tạp. Hơn nữa, để bảo đảm giá trị pháp lý cao nhất về lâu dài, những nội dung đã nêu trong các nghị quyết cần được luật hóa.
Chính vì thế, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đang tiến hành là hết sức cần thiết. Cải cách những yếu tố nền tảng như tính hợp lý, minh bạch, khả thi của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật không thể xong trong một sớm một chiều, nhưng điều quan trọng là phải làm quyết liệt, bền bỉ, đúng hướng và đúng nhịp.
