Công tác chính trị, tư tưởng luôn được Đảng ta xác định là lĩnh vực “đi trước, mở đường”, giữ vai trò định hướng nhận thức, thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng và xã hội. Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng về thể chế trong lĩnh vực này.
Phiên khai mạc hội nghị Trung ương 2 khóa 14, tháng 3/2026. Ảnh: Dangcongsan
Từ tư duy "phòng ngừa từ gốc" đến cơ chế vận hành đồng bộ
Quy định số 19-QĐ/TW làm rõ vị trí, vai trò của công tác chính trị, tư tưởng như một trụ cột trong xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và đạo đức. Điểm nổi bật là gắn công tác này với năng lực lãnh đạo, cầm quyền, uy tín và sức chiến đấu của Đảng.
Điểm sáng nhất trong quy định lần này chính là tư duy "phòng ngừa từ sớm, từ xa". Mục đích công tác tư tưởng được xác định toàn diện hơn, không chỉ dừng ở “nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống” mà còn hướng tới “Củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa”, “bảo đảm kỷ luật, kỷ cương”. Điều đó cho thấy thay vì chỉ tập trung xử lý khi vi phạm đã hữu hình, Đảng xác định công tác tư tưởng phải là màng lọc ngăn chặn sự suy thoái ngay từ trong nhận thức. Đồng thời, Quy định đã thiết lập một hệ thống nguyên tắc khoa học, nhấn mạnh tính chủ động và năng lực dự báo, đặc biệt là trên không gian mạng – trận địa tư tưởng phức tạp nhất hiện nay.
Nội dung công tác chính trị, tư tưởng được hệ thống hóa theo hướng toàn diện nhưng có trọng tâm là kiên định và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng, giữ vững định hướng chính trị, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời gắn kết chặt chẽ với các mặt công tác xây dựng Đảng, củng cố quan hệ với Nhân dân và nâng cao hiệu quả định hướng dư luận xã hội.
Cùng với đó là xây dựng văn hóa Đảng, chuẩn mực đạo đức cách mạng, phát huy tinh thần tiên phong, gương mẫu và khát vọng phát triển. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác tư tưởng, ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực dự báo, định hướng. Đồng thời, kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, qua đó củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ. Được đặt ở vị trí trung tâm trong bối cảnh hiện nay, nội dung này không chỉ là phản bác mà còn là “củng cố, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa”.
Đề cao trách nhiệm nêu gương và cơ chế kiểm tra giám sát
Một điểm mới mang tính đột phá của Quy định 19-QĐ/TW là việc phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể, giữa cấp ủy, cơ quan tham mưu và cá nhân lãnh đạo, tạo cơ sở cho kiểm soát quyền lực và đánh giá thực chất. Người đứng đầu được xác định là nhân tố trung tâm, có vai trò dẫn dắt và lan tỏa. Thực tiễn đã chứng minh: Ở đâu người lãnh đạo gương mẫu, nói đi đôi với làm, ở đó kỷ luật được giữ nghiêm và niềm tin của nhân dân được củng cố.
Quy định cũng quyết liệt xóa bỏ tư duy đánh giá hình thức. Lần đầu tiên, tiêu chí tư tưởng được đưa vào làm thước đo trực tiếp để đánh giá cán bộ. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để kiểm soát quyền lực, khắc phục triệt để tình trạng "hiểu đường lối nhưng không thực hiện" hoặc "nói một đằng, làm một nẻo" vốn gây bức xúc trong dư luận thời gian qua.
Nâng cao tính tự giác, kỷ luật và trách nhiệm trong toàn Đảng gắn với thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát gắn với công tác tư tưởng, tạo bước chuyển từ đánh giá hình thức sang đánh giá bằng kết quả và tác động thực tiễn. Việc đưa tiêu chí tư tưởng vào đánh giá cán bộ, đảng viên không chỉ nâng cao tính khách quan mà nhấn mạnh sự tự giác rèn luyện của cán bộ đảng viên, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.
Để chuẩn mực đạo đức không còn là những khái niệm trừu tượng
Vai trò then chốt của Quy định 19-QĐ/TW là chuyển hóa các giá trị đạo đức cách mạng thành những yêu cầu hành vi cụ thể trong thực thi công vụ. Quy định đặt trọng tâm vào nâng cao nhận thức chính trị, coi đây là cơ sở hình thành niềm tin và lý tưởng. Khi nhận thức được nâng cao, đạo đức không còn là yêu cầu bên ngoài mà trở thành nhu cầu tự thân của mỗi đảng viên, , thể hiện qua hành vi cụ thể và nhất quán.
Củng cố bản lĩnh chính trị, phòng ngừa suy thoái đạo đức, lối sống. Điểm mới là chuyển từ xử lý vi phạm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; thông qua cơ chế giáo dục, định hướng và đấu tranh tư tưởng thường xuyên, Quy định giúp cán bộ, đảng viên nhận diện rõ nguy cơ suy thoái từ đó chủ động rèn luyện và giữ vững lập trường.
Gắn công tác tư tưởng với xây dựng chuẩn mực hành vi. Quy định đã cụ thể hóa các giá trị đạo đức thành những yêu cầu rõ ràng trong hành vi, ứng xử và thực thi công vụ. Nhờ đó, các chuẩn mực đạo đức không còn mang tính trừu tượng mà trở thành tiêu chí có thể kiểm tra, giám sát và đánh giá
Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa "xây" và "chống", giữa giáo dục nội tâm và áp lực kiểm tra bên ngoài tạo nên một chỉnh thể thống nhất. Khi nhận thức chính trị được nâng cao, mỗi cán bộ, đảng viên sẽ tự hình thành "sức đề kháng" trước các quan điểm sai trái, thù địch.
Quy định số 19-QĐ/TW là bước phát triển quan trọng trong thể chế hóa công tác chính trị, tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới. Với cách tiếp cận đồng bộ, chú trọng tính thực chất và hiệu quả, Quy định không chỉ nâng cao chất lượng công tác chính trị, tư tưởng mà còn trực tiếp góp phần cụ thể hóa chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên. Việc triển khai nghiêm túc Quy định số 19-QĐ/TW trong thời gian tới chính là nhân tố quyết định để xây dựng một Đảng trong sạch, vững mạnh. Đây không chỉ là nhiệm vụ cấp bách mà còn là hành trang tất yếu để Đảng ta dẫn dắt dân tộc vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.
