Ý Đảng gặp lòng dân trên “dòng chảy số”

“Nghe dân theo kỳ” sang “lắng nghe theo thời gian thực”

Chuyển đổi số (CĐS) đã góp phần chuyển phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) từ “nghe dân theo kỳ” sang “lắng nghe theo thời gian thực” bằng cách tối ưu hóa cách tiếp cận. Người dân không cần đến trụ sở nhưng có thể phản ánh, kiến nghị tức thì bằng cách quét mã QR tại nhà văn hóa, khu dân cư, hoặc phản ánh trực tiếp qua các nền tảng trực tuyến, ứng dụng…

Chuyên viên Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích số trên điện thoại thông minh. Ảnh: Báo Lạng Sơn

Bà Nguyễn Thanh Nhàn - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Đông Ngạc, Hà Nội cho hay, địa phương đang vận hành các mô hình CĐS của Mặt trận, như mô hình Zalo OA “Mặt trận số” giúp phổ biến chủ trương, chính sách đến từng điện thoại của người dân một cách sinh động, dễ hiểu; mô hình “QR Xanh” giúp người dân dễ dàng phản ánh các vấn đề phát sinh liên quan đến vệ sinh môi trường tại khu dân cư. Các ý kiến gửi qua ứng dụng đều được ghi nhận. Quá trình giải quyết các vấn đề bức xúc được theo dõi, cập nhật công khai, giúp người dân nắm bắt thông tin rõ ràng, chi tiết hơn.

“Sự thay đổi này đã tạo ra bước chuyển biến tích cực, mang tính đột phá trong việc kết nối giữa chính quyền, Mặt trận với Nhân dân. Việc ứng dụng các nền tảng số không chỉ giúp việc tiếp nhận thông tin trở nên thuận tiện, nhanh chóng mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong công tác nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân ngay từ cơ sở” - bà Nhàn đánh giá.

Cụ thể, theo bà Nhàn, việc tiếp nhận phản ánh qua các nền tảng trực tuyến mang lại nhiều thuận lợi thiết thực như:

Thứ nhất, tính kịp thời và tương tác hai chiều được nâng cao rõ rệt: Người dân có thể phản ánh trực tiếp các vấn đề phát sinh trong đời sống dân sinh mà không phải chờ đợi qua quy trình đơn thư hành chính truyền thống. Các kiến nghị, phản ánh được chuyển tải nhanh chóng tới cán bộ, lãnh đạo địa phương để xem xét, xử lý hoặc phản hồi kịp thời.

Thứ hai, quy trình phản ánh được đơn giản hóa: Người dân dễ dàng sử dụng điện thoại thông minh để chụp ảnh, quay video hiện trường các vụ việc như ô nhiễm môi trường, vi phạm trật tự đô thị, hạ tầng xuống cấp… rồi gửi trực tiếp lên các nhóm cộng đồng hoặc Tổ công nghệ số cộng đồng, giúp thông tin phản ánh có tính trực quan, cụ thể và xác thực hơn.

Thứ ba, tăng cường tính công khai, minh bạch và giám sát xã hội: Khi các phản ánh được đăng tải công khai trên nhóm cộng đồng, các cơ quan, đơn vị liên quan cũng phải nâng cao trách nhiệm trong tiếp thu, giải quyết và phản hồi kết quả xử lý, qua đó góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền và hệ thống Mặt trận ở cơ sở.

Thứ tư, mở rộng khả năng tiếp cận và nắm bắt dư luận xã hội: Các nền tảng số giúp lắng nghe được ý kiến của nhiều nhóm đối tượng khác nhau, kể cả những người ít tham gia các cuộc họp trực tiếp tại khu dân cư. Đây là kênh quan trọng để nắm bắt toàn diện hơn tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề Nhân dân quan tâm.

Thứ năm, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người dân và cơ quan quản lý: Việc số hóa các kênh tiếp nhận thông tin giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, in ấn giấy tờ, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý vụ việc so với phương thức gửi đơn thư truyền thống.

Bà Nhàn cho hay, hiện nay Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Đông Ngạc cũng đang triển khai tiếp nhận, xử lý ý kiến, phản ánh của người dân thông qua nhiều kênh khác nữa, trong đó có ứng dụng iHanoi… Qua đó góp phần chủ động nắm chắc tình hình dư luận, kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh từ cơ sở, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân.

Từ vùng sâu, vùng xa, bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thái Bình, tỉnh Tuyên Quang đánh giá: CĐS không còn là một khái niệm xa lạ, mà đã trở thành “yếu tố tất yếu”, là “chìa khóa” để đổi mới phương thức hoạt động, mang lại một cuộc cách mạng thực sự, làm thay đổi toàn diện cách Mặt trận cơ sở tiếp cận, lắng nghe và tương tác với Nhân dân.

Trước hết, là đột phá trong cách tiếp cận. Theo đó, địa phương đã dịch chuyển mạnh mẽ từ “tiếp cận cơ học” sang “tiếp cận công nghệ”. Trước đây để thông báo một chủ trương, cán bộ Mặt trận phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, in, phát tài liệu cho từng hộ hoặc chờ đến lịch họp thôn, cách làm thủ công này tốn rất nhiều thời gian và độ phủ thông tin bị hạn chế. Còn hiện nay, với không gian số, Mặt trận cơ sở đã “phát sóng đa kênh”: Từ trang Fanpage của xã, của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội cho đến các nhóm Zalo, Facebook, diễn đàn cộng đồng... thông tin của Mặt trận giờ đây được chuyển thẳng lên màn hình điện thoại của người dân.

Điểm thay đổi lớn nhất chính là cách “lắng nghe và tương tác”. Trước đây, việc nắm bắt tâm tư của Nhân dân có độ trễ do phụ thuộc vào lịch họp định kỳ hoặc hòm thư góp ý truyền thống. Hiện nay, không gian số đã giúp chúng tôi “lắng nghe thời gian thực, tương tác hai chiều 24/7”. Các nhóm trực tuyến ở khu dân cư đã thực sự trở thành một diễn đàn dân chủ thu nhỏ, nơi người dân chủ động phản ánh mọi vấn đề phát sinh ở cơ sở. Ngay khi tiếp nhận thông tin, Ban công tác Mặt trận thôn lập tức xác minh và báo cáo theo đúng quy trình liên thông: Gửi Mặt trận cấp xã để xin ý kiến chỉ đạo. Nếu gặp vướng mắc lớn MTTQ báo cáo Thường trực Đảng ủy xã, đồng thời tiếp thu gửi các cấp thẩm quyền giải quyết.

Khi nhận được phản hồi, quy trình phối hợp xử lý tại cơ sở được kích hoạt và hoàn thành chỉ trong vài giờ thay vì vài tuần. Công nghệ đã biến mỗi người dân thành một “cảm biến” thông tin nhạy bén, giúp Mặt trận chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “bị động chờ dân báo” sang hành động “chủ động đến với dân”. “Nhờ sự thay đổi này, phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” đã được hiện thực hóa một cách sinh động và minh bạch trên không gian số” - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thái Bình vui mừng thông tin.

Không để người dân nào bị bỏ lại phía sau

Trong quá trình xây dựng “Mặt trận số”, từ thực tế tại địa phương, bà Nhàn phản ánh, nhiều người cao tuổi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, thiếu kỹ năng thao tác trên ứng dụng hoặc chưa có điều kiện tiếp cận thiết bị kết nối internet. Bên cạnh đó, tại một số thời điểm, các ứng dụng, cổng thông tin điện tử còn xảy ra lỗi kỹ thuật, đường truyền chưa ổn định, gây khó khăn cho cả người dân và lực lượng hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Ngoài ra, tâm lý e ngại về an toàn thông tin, lo sợ rò rỉ dữ liệu cá nhân cũng là một rào cản đáng chú ý.

 Để công nghệ thực sự trở thành “cầu nối niềm tin” giữa Mặt trận với Nhân dân, theo Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Đông Ngạc, Hà Nội, yếu tố quan trọng nhất là phương pháp tiếp cận phù hợp, lấy người dân làm trung tâm; đồng thời kết hợp linh hoạt giữa nền tảng số với các hình thức hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở. Điều này đòi hỏi quá trình CĐS của Mặt trận không chỉ tập trung vào công nghệ mà còn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ tận nơi; xây dựng các nền tảng đơn giản, dễ sử dụng, thân thiện với mọi đối tượng để từng bước tạo sự tin tưởng và đồng thuận trong Nhân dân.

Bà Hằng cho biết thêm, song song với mặt tích cực, “không gian mạng” cũng là con dao hai lưỡi, rất dễ phát sinh thông tin sai lệch, xấu độc. Trước thực tế đó, Mặt trận xã Thái Bình chủ động biến các nền tảng trực tuyến thành “màng lọc thông tin sạch”. Khi xuất hiện những bình luận trái chiều, những vấn đề bức xúc chưa được kiểm chứng, Mặt trận xã lập tức phối hợp Ban công tác 35 của xã cung cấp thông tin chính thống, giải thích thấu tình, đạt lý, “tháo gỡ” ngay từ cơ sở và định hướng dư luận đúng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.

Đối với một xã miền núi, bà Hằng nhận định, thách thức lớn nhất khi xây dựng “Mặt trận số”' chính là sự không đồng đều về dân trí và khoảng cách số sâu sắc ngay trong lòng địa bàn, một bộ phận đồng bào các dân tộc thiểu số ở các thôn biệt lập, xa trung tâm, điều kiện kinh tế khó khăn. Bên cạnh đó, nhóm người cao tuổi - lực lượng có uy tín lớn trong cộng đồng - lại là đối tượng hạn chế nhất về kỹ năng số, thường có tâm lý “ngại thay đổi” và “sợ làm sai”.

“Điều quan trọng nhất là phải thực hiện bằng được phương châm: “Không để bất kỳ người dân nào bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số”. Mặt trận không áp dụng một công thức chung cứng nhắc, mà phải “bản địa hóa công nghệ”, “mềm hóa quy trình để phù hợp với nếp sống của bà con. Không chỉ Mặt trận, cán bộ, đảng viên trong cả hệ thống chính trị của xã, với nòng cốt là Tổ công nghệ số cộng đồng đã kiên trì tuyên truyền, bám dân, sát dân theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”, từ đó xây dựng niềm tin và sự đồng thuận sâu rộng trong Nhân dân đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước…” - bà Nguyễn Thị Thu Hằng nhấn mạnh.