Người thừa cân béo phì, ăn uống không lành mạnh, hút thuốc lá, làm việc căng thẳng, thức khuya nguy cơ bị trào ngược dạ dày - thực quản.
BS. Nguyễn Thế Anh, Trung tâm Tiêu hóa gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD) là tình trạng phổ biến, gây các triệu chứng như ợ chua, ợ nóng, nóng rát vùng ngực. Đây là bệnh lý xảy ra khi axit dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản (ống dẫn thức ăn từ miệng xuống dạ dày).
Ở người bình thường, cơ thắt thực quản dưới sẽ đóng lại sau khi thức ăn đi xuống dạ dày, ngăn không cho axit trào ngược. Khi cơ thắt này bị suy yếu hoặc giãn bất thường, axit dạ dày dễ trào lên thực quản gây kích ứng, viêm niêm mạc và xuất hiện các triệu chứng khó chịu.
Nhóm có nguy cơ cao gồm người thừa cân, béo phì, ít vận động; người có thói quen sinh hoạt không lành mạnh như uống nhiều rượu bia, cà phê, chè; ăn nhiều đồ chua, dầu mỡ; nằm ngay sau ăn. Người hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc; người làm việc căng thẳng, thức khuya kéo dài cũng dễ mắc tình trạng này. Phụ nữ mang thai (thường từ tháng thứ 4 trở đi); người bị thoát vị hoành và người có tiền sử mắc các bệnh như xơ cứng bì, chậm làm rỗng dạ dày... cũng nguy cơ cao.
Bệnh có nhiều triệu chứng, trong đó thường gặp là ợ nóng, ợ chua, cảm giác nóng rát từ vùng ngực lan lên cổ, tăng khi nằm hoặc sau ăn. Trào ngược axit, vị chua hoặc đắng trong miệng, ợ hơi, ợ chua. Người bệnh còn đau thượng vị, vùng trên rốn hoặc nuốt nghẹn, vướng cổ, cảm giác như có dị vật trong họng. Ngoài ra, người bệnh có thể mất ngủ do ho, khó chịu về đêm khi axit trào ngược, hôi miệng do axit và thức ăn trào ngược lên khoang miệng.
Mô phỏng cơ chế bệnh trào ngược dạ dày. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Khi nào cần đi khám?
Đi khám sớm nếu đau thượng vị hoặc đau ngực, đặc biệt kèm khó thở (cần loại trừ bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim). Các triệu chứng trào ngược nặng hoặc xảy ra thường xuyên, ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày, hoặc dùng thuốc điều trị trào ngược ít nhất hai lần/tuần nhưng không cải thiện.
Để điều trị trào ngược dạ dày - thực quản, bệnh nhân phải dùng thuốc và tuân theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý kéo dài hoặc lạm dụng. Trong trường hợp bệnh không đáp ứng với điều trị nội khoa và thay đổi lối sống, người bệnh có thể được can thiệp nội soi hoặc phẫu thuật.
Bệnh nhân cần điều chỉnh chế độ ăn, thay đổi lối sống. Cụ thể, người bệnh cần hạn chế đồ cay, chua, nóng; rượu bia, cà phê, nước có ga, chocolate, bạc hà, hành tỏi. Ăn vừa phải, tránh ăn quá no hoặc để quá đói. Ăn đúng giờ, không ăn muộn; bữa tối nên kết thúc trước khi đi ngủ ít nhất 3 giờ. Ăn chậm, nhai kỹ để giảm áp lực tiêu hóa.
Thay đổi lối sống bằng cách kê cao đầu khi ngủ (10-15 cm) hoặc dùng gối chống trào ngược. Ngủ nghiêng bên trái để giảm trào ngược ban đêm. Giảm cân nếu thừa cân; duy trì vận động thể lực đều đặn. Bỏ thuốc lá. Tránh cúi gập người, lao động nặng ngay sau ăn. Hạn chế căng thẳng, thức khuya; tập yoga, thiền, hít thở sâu.
Trào ngược dạ dày - thực quản là bệnh mạn tính nhưng có thể kiểm soát nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách. Kết hợp điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống lành mạnh cùng tuân thủ chỉ định của bác sĩ sẽ giúp giảm triệu chứng và phòng ngừa biến chứng.
