Nhận diện bản chất của chiêu bài “đấu tố cực đoan”
"Đấu tố cực đoan" trên không gian mạng không đơn thuần là sự tranh luận, phản biện xã hội hay bày tỏ chính kiến thông thường. Bản chất của nó là sự bóp méo sự thật, quy chụp, thổi phồng khuyết điểm, thậm chí dựng chuyện vu khống nhằm triệt hạ uy tín cá nhân hoặc tổ chức. Nguy hiểm hơn là các hoạt động lợi dụng “đấu tố cực đoan” để kích động biểu tình, bạo loạn lật đổ. Có thể kể đến một số vụ, việc cụ thể có tính điển hình cho chiêu bài lợi dụng “đấu tố cực đoan” để chống phá ở một số nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam thời gian qua như sau:
Trên thế giới, thời gian qua các phong trào biểu tình của giới trẻ (Gen Z) tại một số quốc gia Nam Á như Bangladesh, Nepal, Sri Lanka và hiện nay là Ấn Độ cho thấy các nền tảng mạng xã hội đã trở thành một nền tảng để hình thành một cơ chế huy động quần chúng mới. Từ một vài mẩu tin, bài viết của các nhà sáng tạo nội dung, người ảnh hưởng, thậm chí của các tài khoản ẩn danh, thuật toán đề xuất nội dung, video ngắn và hashtag cảm xác có khả năng biến bất mãn cục bộ thành làn sóng biểu tình diện rộng chỉ trong vài giờ, thời gian từ bức xúc cá nhân đến hành động cực đoan của đám đông là rất ngắn trước khi cơ quan chức năng kịp nhận diện và ứng phó. Mặc dù nguyên nhân khởi phát là những bức xúc về kinh tế, xã hội, giáo dục hoặc chính trị song mạng xã hội đã biến những vấn đề cụ thể, cục bộ thành ngòi nổ có sức công phá lớn.
Các phong trào biểu tình ban đầu vận hành dựa trên tính phi tập trung, không có lãnh đạo, không có tổ chức, không có cơ chế chỉ huy, không có văn phòng địa diện khiến các biện pháp ứng phó thông thường như vô hiệu hóa đối tượng lãnh đạo cầm đầu, phá vỡ cơ cấu chỉ huy, giải tán tổ chức… gần như mất tác dụng. Nguy hiểm hơn, các phong trào này thường bị các tổ chức chính trị và thế lực đối lập lợi dụng, hướng lái nhằm thực hiện mưu đồ lật đổ, đảo chính. Kết quả cho thấy, sinh viên và các nhà hoạt động chính trị ở Sri Lanka chỉ mất 5 tháng để lật đổ triều đại Rajapaksa, Thủ tướng Bangladesh bị lật đổ chỉ trong 6 tuần, Chính phủ Nepal sụp đổ chỉ trong 48 giờ và Bộ trưởng Bộ Giáo dục Ấn Độ đã phải từ chức sau cuộc biểu tình do Gen Z dẫn đầu.
Gần đây, phong trào biểu tình tại một số nước Tây Âu (Pháp, Italia, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Bỉ, Hy Lạp, Đức, Áo), tâm điểm là Pháp diễn biến rất phức tạp và ngày càng lan rộng sang các quốc gia trong khu vực. Đáng chú ý, đây là tập hợp của nhiều cuộc biểu tình đồng thời với nguyên nhân xuất phát từ những bức xúc trong xã hội về giáo dục, chi phí sinh hoạt, nhà ở, lao động, việc làm… nhưng thu hút sự tham gia rất lớn của giới trẻ. Những vấn đề này được thổi phồng, khuếch đại, chính trị hóa thu hút sự tham gia của nhiều người, gây mất ổn định về chính tri, an ninh trật tự xã hội, kéo theo những hệ lụy phức tạp.
Ở Việt Nam, điển hình cho những chiêu trò “đấu tố cực đoan” diễn ra trên không gian mạng thời gian qua là các thế lực thù địch, cơ hội chính trị hướng đến các vụ, việc phức tạp, có liên quan đến nhiều người, trong đó có những người nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng để làm “mồi nhử” tác động vào cảm xúc, kích động tâm lý phẫn nộ của một bộ phận nhân dân. Trong khi một số vụ việc còn đang trong quá trình điều tra, sai phạm của một số cá nhân, tổ chức chưa có kết luận cuối cùng nhưng trên nhiều trang mạng đưa ra các thông tin phiến diện, công kích vào đời tư, thân nhân của họ; từ đó đưa ra các phán xét, quy kết, kích động tâm lý đám đông tạo sức ép cho các cơ quan điều tra, tố tụng. Thậm chí, có những vụ, việc đã có kết luận điều tra nhưng một số đối tượng vẫn lên tiếng quy kết, biến không gian mạng thành tòa án để “thu thập chứng cứ” từ những dự liệu không rõ nguồn gốc; chắp vá thông tin, thậm chí kêu gọi, kích động một số người, trong đó có bộ phận giới trẻ lấy danh nghĩa đừng về phía “người bị hại” để đòi lật lại các vụ án. Điều này không chỉ nhắm đến cá nhân những người bị “xét lại” mà còn công kích, xuyên tạc sự nghiêm minh của pháp luật và tính minh bạch trong quá trình điều tra, xét xử. Có một số đối tượng còn vin vào cớ đó để quy kết việc đấu tranh phòng, chống tiêu cực của Việt Nam là “đánh trống bỏ rùi”, vẫn có những “khoảng trống”!
Hệ lụy khôn lường từ chiêu bài “đấu tố cực đoan”
Chiêu bài lợi dụng “đấu tố cực đoan” có những tác động, hệ lụy rất lớn trên một số phương diện cơ bản sau:
Một là, làm xói mòn niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước. Mục tiêu cốt lõi của thủ đoạn này là làm suy giảm niềm tin - nền tảng vững chắc của chế độ ta. Bằng cách nhắm vào các cá nhân, tổ chức trong bộ máy nhà nước, chúng cố tình đánh đồng sai phạm của một cá nhân với bản chất của cả một hệ thống. Khi dư luận bị dẫn dắt bởi những thông tin một chiều, xuyên tạc, cái nhìn khách quan bị bóp méo, người dân dễ rơi vào trạng thái hoài nghi, hoang mang, nghi ngờ, mất niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước.
Hai là, làm suy yếu đội ngũ cán bộ, gây tâm lý e dè, sợ sai, sợ trách nhiệm. Hệ lụy trực tiếp của bạo lực mạng và “đấu tố cực đoan” là sức ép tâm lý rất lớn đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là những người đứng đầu, những người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Khi những nỗ lực cống hiến bị bóp méo thành dụng ý cá nhân, khi đời tư và danh dự bị xúc phạm nặng nề trên mạng xã hội mà chưa được bảo vệ kịp thời, không ít cán bộ sẽ sinh ra tâm lý an toàn, e dè, "thủ thế", sợ va chạm, làm việc cầm chừng. Điều này làm giảm sút nghiêm trọng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và sức chiến đấu của bộ máy.
Ba là, làm phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc và gây bất ổn an ninh trật tự xã hội. “Đấu tố cực đoan” luôn đi liền với việc kích động lòng thù hận, chia rẽ vùng miền, tôn giáo, giai tầng xã hội. Các đối tượng biến không gian mạng thành "chiến trường" để chia rẽ phe phái, kích động sự đối đầu giữa công chúng với cơ quan công quyền. Sự phân cực xã hội này làm tổn hại nghiêm trọng đến sự đoàn kết, đồng thuận trong xã hội, tạo cớ để các thế lực bên ngoài can thiệp vào nội bộ của các đơn vị, tổ chức để chia rẽ từ bên trong.
Bốn là, làm triệt tiêu môi trường văn hóa mạng lành mạnh, văn minh. Về mặt xã hội, trào lưu “đấu tố cực đoan” tạo ra một môi trường mạng độc hại, nơi văn hóa ứng xử bị bóp méo, thù hận lên ngôi. Hành vi này trực tiếp xâm phạm đến quyền hiến định về danh dự, nhân phẩm, uy tín của công dân được pháp luật bảo vệ. Đồng thời nó làm cho môi trường mạng bị “ô nhiễm”, đầu độc bởi các thông tin độc hại, có nội dung tiêu cực.
Năm là, làm ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trên không gian mạng. Vì không gian mạng có tính toàn cầu, trong khi đó mạng xã hội thường dùng các thuật toán tạo xu hướng, gợi ý nội dung tìm kiếm nên nếu “đấu tố cực đoan” lan tràn trên không gian mạng, nó sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, khiến các thế lực thù địch vốn có tư tưởng hằn thù càng kiếm cớ để công kích, xuyên tạc, chống phá. Điều đó dễ hiểu tại sao tự những vụ việc rất nhỏ, ban đầu mang tính hành chính đơn thuần nhưng bị các thế lực dùng “mồi nhử” thổi phồng, bị chính trị hóa, cực đoan hóa thành các vụ việc phức tạp, đi xa với bản chất ban đầu.
Có thể thấy rõ, lợi dụng “đấu tố cực đoan” để chống phá là một thủ đoạn thâm độc, nguy hiểm trực tiếp đe dọa đến an ninh tư tưởng, trật tự xã hội và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong thời gian tới, để vô hiệu hóa hiệu quả chiêu bài này, cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cần tiếp tục đồng bộ triển khai các giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện chặt chẽ hành lang pháp lý, nâng cao năng lực quản lý công nghệ trên không gian mạng, đồng thời phát huy vai trò chủ động của các cơ quan truyền thông trong việc định hướng dư luận, nâng cao sức đề kháng số cho mỗi người dân, kiên quyết giữ vững ổn định chính trị và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trên không giang mạng.
