Các robot hình người được trưng bày tại một khu công nghiệp ở Trung Quốc (Ảnh: Xinhua).
Trong một tháng qua, hàng loạt bước tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất chip và công nghệ robot đã làm chao đảo các thị trường tài chính, gây chia rẽ trong giới lãnh đạo các tập đoàn công nghệ Mỹ và khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump phải gấp rút tìm cách ứng phó.
Trong nhiều năm, Thung lũng Silicon luôn coi ngành công nghệ Trung Quốc là một đối thủ cạnh tranh, đồng thời lấy sự trỗi dậy của Bắc Kinh làm lý do để phản đối các quy định giám sát có thể làm chậm tốc độ phát triển của các công ty Mỹ.
Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, sự tiến bộ của Trung Quốc đã khiến các giám đốc điều hành (CEO) công nghệ Mỹ không còn dừng ở những lời cảnh báo chung chung mà chuyển sang công khai bất đồng về cách đối phó với các sản phẩm công nghệ "Made in China" (Sản xuất ở Trung Quốc) đang làm đảo lộn ngành công nghiệp Mỹ.
Mối đe dọa rõ rệt nhất đối với vị thế “thống trị” của Thung lũng Silicon đến từ hàng loạt mô hình AI mã nguồn mở do Trung Quốc phát triển, được cung cấp miễn phí để tải xuống và sử dụng. Những mô hình như Kimi K3 của Moonshot AI có năng lực đủ mạnh để cạnh tranh trong một số ứng dụng với các sản phẩm AI độc quyền và có chi phí cao hơn của OpenAI và Anthropic.
Quan điểm chia rẽ về công nghệ Trung Quốc
Sự xuất hiện của các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đã gây chia rẽ cả trong Nhà Trắng lẫn ngành công nghệ Mỹ về việc nên ngăn chặn hay chấp nhận các mô hình này.
Một bên là các nhà sản xuất chip, những doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội tăng doanh thu từ việc AI được sử dụng rộng rãi hơn, cùng các công ty công nghệ lo ngại sự thống trị ngày càng lớn của OpenAI và Anthropic trong lĩnh vực AI.
Bên còn lại là OpenAI và Anthropic, những doanh nghiệp đang chịu áp lực lợi nhuận trước sự cạnh tranh của các mô hình mã nguồn mở và cho rằng các mô hình AI do Trung Quốc phát triển tiềm ẩn rủi ro về an ninh.
Ngay tại Nhà Trắng cũng đang tồn tại những quan điểm trái chiều. Trong khi Washington từ lâu theo đuổi lập trường cứng rắn với ngành công nghệ Trung Quốc, chính quyền Mỹ cũng thận trọng trước khả năng cấm các mô hình AI giá rẻ mà nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu phụ thuộc.
Trong những tuần gần đây, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng Washington có thể áp đặt lệnh trừng phạt đối với các công ty AI Trung Quốc vì cáo buộc đánh cắp tài sản trí tuệ của doanh nghiệp Mỹ. Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã nhận được thư từ nhiều nhà sáng lập của các công ty khởi nghiệp công nghệ đề nghị không cắt quyền tiếp cận các mô hình AI mở.
Bên cạnh đó, Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang cũng đã tới Quốc hội Mỹ hôm 28/7 để gặp lãnh đạo của cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa nhằm vận động ủng hộ việc duy trì các mô hình AI nguồn mở.
"Chúng ta phải thận trọng theo cả hai hướng. Chúng ta không muốn áp đặt quá nhiều hạn chế để rồi bất ngờ tụt xuống vị trí thứ hai sau Trung Quốc", ông Trump nói, đồng thời cho biết: "Tôi biết nhiều người trong số họ. Tôi không muốn cản trở họ tạo ra những thành tựu lớn”.
Trong khi chính quyền Tổng thống Trump đang tranh luận về các biện pháp kiểm soát an toàn và khả năng hạn chế các mô hình AI do Trung Quốc phát triển, Washington đã có động thái cụ thể nhằm vào ngành công nghiệp robot đang trỗi dậy của Trung Quốc.
Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) tuần này thông báo cấm robot hình người của Trung Quốc với lý do các sản phẩm này gây ra rủi ro không thể chấp nhận được đối với an ninh quốc gia.
Các robot hình người của Trung Quốc từ những công ty như Unitree đã thu hút sự chú ý trong năm nay qua nhiều video lan truyền trên mạng xã hội, cho thấy khả năng nhảy múa hoặc tương tác với con người khi được lập trình.
Tuy nhiên, FCC cho rằng các robot này cũng có thể bị sử dụng để đánh cắp dữ liệu, theo dõi công dân Mỹ, đồng thời đe dọa ngành sản xuất và chuỗi cung ứng của nước này.
Quyết định của FCC tiếp tục làm leo thang cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực mới nổi, trong bối cảnh những lo ngại về sức mạnh công nghệ của Bắc Kinh đang tác động mạnh tới thị trường tài chính.
Một báo cáo của The Information trong tuần này cho biết Trung Quốc đã bắt đầu sản xuất hàng loạt dòng chip chuyên dụng đóng vai trò quan trọng đối với làn sóng bùng nổ AI. Thông tin này đã kích hoạt làn sóng bán tháo cổ phiếu, khiến các hãng sản xuất chip khác mất tổng cộng khoảng 1.000 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường.
Khi những thành tựu công nghệ của Trung Quốc ngày càng tiệm cận hoặc cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ Mỹ, những rạn nứt tại Thung lũng Silicon có thể sẽ sâu sắc hơn, thị trường tài chính có nguy cơ biến động mạnh hơn và chính quyền Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc tìm ra cách đối phó với ảnh hưởng công nghệ ngày càng gia tăng của Bắc Kinh.
