Theo ước tính của Hội đồng Lữ hành và Du lịch Thế giới (WTTC), xung đột Trung Đông trở thành nguyên nhân chính khiến ngành du lịch trong khu vực thiệt hại gần 600 triệu USD mỗi ngày. Trước khi xảy ra xung đột, ước tính chi tiêu của khách quốc tế tại Trung Đông năm nay dự kiến đạt hơn 205 tỷ USD. Tình hình căng thẳng chính trị ở Trung Đông đã làm thay đổi bản đồ du lịch quốc tế.
Các trung tâm hàng không lớn trong khu vực như Abu Dhabi, Dubai, Doha và Bahrain thường xử lý khoảng 526.000 hành khách mỗi ngày nhưng con số này đã giảm mạnh khi nhiều không phận bị đóng cửa. Tính riêng sân bay quốc tế Dubai của UAE, nơi kết nối 291 điểm đến toàn cầu, trong tháng 2, đã phục vụ gần 5 triệu chỗ ngồi. Trong tuần đầu tiên xảy ra xung đột, số chuyến bay theo lịch trình giảm 85%. Tính đến 11/3, hơn 21.000 chuyến bay theo lịch trình đến và đi trong khu vực đã bị hủy.
Một du thuyền đi ngang qua cột khói bốc lên từ cảng Jebel Ali Port sau cuộc tấn công được cho là của Iran nhằm vào Dubai ngày 1/3. Ảnh: AFP
Trước xung đột, dù nhiều hành khách chỉ quá cảnh, Trung Đông vẫn chiếm 14% lưu lượng trung chuyển quốc tế toàn cầu, đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa ba châu lục Á - Phi - Âu. Đồng thời, khu vực này cũng chiếm khoảng 5% tổng lượng khách quốc tế trên thế giới.
Hiện nay, nhiều hãng hàng không vận hành số chuyến bay hạn chế, thấp hơn nhiều so với lịch bay thông thường. Phân tích của Flightradar24 cho thấy ngày 24/2, số chuyến bay khai thác của các hãng Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways lần lượt là 527 - 325 - 563 chuyến. Tuy nhiên đến ngày 10/3, con số này giảm xuống chỉ còn 309 - 56 - 66 chuyến. Dữ liệu ngày 10/3 cho thấy Qatar Airways khai thác nhiều chuyến bay nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu, trong khi flydubai đã khôi phục gần 50% công suất. Các hãng khác vẫn vận hành ít chuyến bay hơn so với bình thường.
Tình hình bất ổn, nhiều khách quốc tế vẫn còn mắc kẹt nhưng nhiều người vẫn bày tỏ tin tưởng vào chính phủ các nước Trung Đông trong việc đảm bảo an toàn cho mọi người. YouTuber kiêm biên tập viên làm đẹp Lauren O'Connell, người chuyển từ Mỹ đến Dubai năm 2009, cho biết "chưa bao giờ, chưa một lần cảm thấy không an toàn", bởi UAE "rất coi trọng vấn đề an ninh".
Các KOL (những người có tầm ảnh hưởng trên mạng) đang sống tại Trung Đông những ngày này cho biết cố gắng "giữ bình tĩnh và tiếp tục cuộc sống thường nhật". Các du khách cho biết luôn tuân thủ khuyến cáo của chính phủ, dành phần lớn thời gian ở trong nhà hoặc khách sạn, tránh xa cửa sổ và chờ xem "liệu mọi thứ có trở nên tồi tệ hơn không". Nếu mọi thứ không ổn, những khách quốc tế đang chọn UAE là nơi sinh sống thứ hai, đã lên sẵn phương án trở về nhà.
Sự suy giảm cảm giác an toàn tại một số quốc gia Vùng Vịnh và những đợt hủy tour đầu tiên có thể khiến phần nào nhu cầu du lịch chuyển hướng sang các điểm đến châu Âu, theo báo cáo từ công ty tư vấn du lịch Mabrian, Tây Ban Nha.
Phân tích dựa trên dữ liệu về tâm lý du khách và hành vi nhu cầu tại các thị trường khách quốc tế lớn như Mỹ, Anh, Đức và Italy, cho thấy niềm tin đối với một số điểm đến tại Vùng Vịnh đang giảm, điều này có thể mở ra cơ hội cho các thị trường du lịch khác.
Các điểm đến như Bahrain, Oman và Qatar ghi nhận mức giảm mạnh nhất về Chỉ số Nhận thức An ninh (Security Perception Index - SPI), thước đo mức độ ổn định của một điểm đến trong đánh giá của du khách. Tại Bahrain, chỉ số này giảm tới 81 điểm, xuống còn 9,6/100. Oman giảm 56,7 điểm (còn 24,8), trong khi Qatar giảm 54,9 điểm (còn 18,4).
Một số điểm đến khác ở Vùng Vịnh cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn. United Arab Emirates giảm 48,3 điểm xuống 51,9, còn Saudi Arabia giảm 13,6 điểm xuống 85,3.
Báo cáo cảnh báo rằng ngay cả những mức suy giảm vừa phải cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch quốc tế, bởi yếu tố an ninh vẫn là một trong những tiêu chí quan trọng nhất khi du khách lựa chọn điểm đến.
Tây Ban Nha có thể trở thành một trong những nước hưởng lợi nếu dòng khách quốc tế thay đổi. Với lợi thế về mạng lưới hàng không rộng khắp và sản phẩm du lịch đa dạng, từ du lịch đô thị, văn hóa đến nghỉ dưỡng biển, điểm đến này dễ dàng thu hút lượng khách chuyển hướng. Theo tờ El País, nhiều công ty du lịch đang nhận được lượng yêu cầu hủy tour tăng lên tại các điểm đến gần khu vực xung đột như Ai Cập, Jordan và Dubai.
Tuy vậy, Mabrian cho rằng còn quá sớm để khẳng định xu hướng dịch chuyển khách du lịch sẽ trở thành thay đổi dài hạn. Dữ liệu hiện nay chủ yếu phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và ý định của du khách, và chỉ có thể thể hiện rõ hơn qua lượng đặt chỗ nếu xung đột kéo dài.
