Trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới, Đảng ta tiếp tục khẳng định văn hóa và con ngườilà nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển của đất nước[1]. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã phát triển tư duy lý luận của Đảng ta, xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, là sức mạnh mềm của quốc gia trong bối cảnh hội nhập. Quá trình sáp nhập, sắp xếp lại đơn vị hành chính đã tạo ra cơ hội lớn để tỉnh Đồng Tháp khai thác không gian phát triển mở rộng, hệ thống tài nguyên văn hóa phong phú và chuỗi kết nối tour, tuyến thông suốt, đẩy mạnh phát triển du lịch văn hóa gắn với chiến lược phát triển kinh tế bền vững.
Tiềm năng và lợi thế phát triển du lịch văn hóa của Đồng Tháp
Thứ nhất, Đồng Tháp là vùng đất có lịch sử hình thành hàng trăm năm, kết tinh những giá trị văn hóa đặc sắc của nền văn minh lúa nước. Trong suốt quá trình khai hoang, lập ấp, cư dân nơi đây đã hun đúc truyền thống kiên cường trước thiên tai và địch họa, đồng thời hình thành một không gian văn hóa đa dạng với sự giao thoa của nhiều dân tộc, tôn giáo và tín ngưỡng. Chính sự tích tụ và hòa quyện của các yếu tố đó đã tạo nên nguồn tài nguyên du lịch văn hóa phong phú, độc đáo, mở ra triển vọng phát triển kinh tế du lịch theo hướng bền vững cho tỉnh trong giai đoạn sau sáp nhập.Thứ hai, Đồng Tháp có hệ thống di tích lịch sử văn hóa phong phú, đa dạng, tạo nên nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch văn hóa. Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp, tính đến năm 2026, toàn tỉnh có 295 di tích được xếp hạng, trong đó có 5 di tích Quốc gia đặc biệt, 33 Di tích Quốc gia và 257 di tích cấp tỉnh; đồng thời, có 9di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (năm 2025 ghi nhận thêm 2 di sản mới là Lễ hội Vía Bà Chúa xứ Gò Tháp; Lễ giỗ Thiên hộ Dương và Đốc binh Kiều)[2]. Đây là những địa điểm gắn liền với lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc, đồng thời là không gian văn hóa - tâm linh quan trọng của cộng đồng địa phương. Việc khai thác các giá trị lịch sử và văn hóa của hệ thống di tích này không chỉ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước mà còn tạo ra những sản phẩm du lịch văn hóa có sức hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.
Thứ ba, Đồng Tháp sở hữu hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười và hệ sinh thái biển Tân Thành cát đen tạo nên lợi thế nổi bật để phát triển du lịch sinh thái kết hợp du lịch văn hóa. Sự kết hợp hài hòa giữa giá trị sinh thái và giá trị văn hóa của vùng đất ngập nước đã tạo điều kiện để hình thành các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm, giáo dục môi trường mang tính đặc thù, góp phần nâng cao giá trị và sức hấp dẫn của du lịch địa phương.
Thứ tư, Đồng Tháp còn có nhiều làng nghề truyền thống, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng cùng những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc. Bên cạnh đó, các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng đã và đang được khai thác hiệu quả thông qua các mô hình du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng. Việc phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp sinh thái, làng nghề và văn hóa địa phương được xem là một trong những định hướng quan trọng nhằm tạo ra bản sắc riêng cho du lịch Đồng Tháp trong thời gian tới.
Ảnh: Làng hoa Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp (Nguồn: Báo Đồng Tháp online)
Định hướng phát triển du lịch văn hóa Đồng Tháp gắn với tăng trưởng kinh tế bền vững
Đứng trước cơ hội lớn sau sáp nhập và việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng hiện nay, phát triển du lịch văn hóa gắn với kinh tế bền vững không chỉ là yêu cầu của thực tiễn mà còn là định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển của địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu này, trong thời gian tới, Đồng Tháp cần tập trung vào một số định hướng sau:
Một là, xây dựng hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương. Đồng Tháp có nhiều lợi thế về di sản lịch sử, lễ hội truyền thống, làng nghề và văn hóa nông nghiệp đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Vì vậy, cần khai thác có hiệu quả các giá trị văn hóa gắn với hệ thống di tích, các lễ hội truyền thống, cùng với các không gian văn hóa đặc trưng như Làng hoa Sa Đéc, lễ hội Bà Chúa xứ... để hình thành các sản phẩm du lịch có bản sắc riêng. Đồng thời, việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa gắn với nông nghiệp sinh thái, trải nghiệm đời sống nông thôn và khám phá văn hóa bản địa sẽ góp phần nâng cao giá trị gia tăng và sức hấp dẫn của ngành du lịch địa phương.
Hai là, tăng cường liên kết vùng trong phát triển du lịch. Trong bối cảnh phát triển kinh tế vùng sau quá trình sáp nhập, du lịch văn hóa không thể phát triển hiệu quả nếu thiếu sự kết nối giữa các địa phương. Đồng Tháp cần hoạch định lại kết nối tour, tuyến du lịch trong đó xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa có tính liên thông như: Du lịch văn hóa vùng (biển Tân Thành - sông nước Cái Bè - vườn quốc gia Tràm Chim - đồng sen Tháp Mười...); du lịch văn hóa lịch sử (di tích Rạch Gầm - Xoài Mút - di tích Ấp Bắc - di tích cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - lễ hội Bà Chúa xứ...). Ngoài ra, cần đẩy mạnh hợp tác với các tỉnh trong khu vực để hình thành các tour, tuyến và cụm du lịch liên vùng, kết nối các điểm đến sinh thái, di sản và văn hóa đặc trưng của khu vực. Việc liên kết phát triển du lịch không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của du lịch vùng trên thị trường trong nước và quốc tế.
Ba là, phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong phát triển du lịch văn hóa. Cần tăng cường khuyến khích và tạo điều kiện để người dân tham gia sâu vào các hoạt động khai thác du lịch văn hóa, từ việc cung cấp dịch vụ, bảo tồn nghề truyền thống, bảo vệ môi trường đến việc giới thiệu các giá trị văn hóa bản địa và sáng tạo ra các sản phẩm dịch vụ trên nền tảng văn hóa truyền thống. Sự tham gia chủ động của cộng đồng không chỉ tạo ra sinh kế bền vững cho người dân mà còn giữ gìn, lan tỏa và phát huy bản sắc văn hóa địa phương.
Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong phát triển và quản lý du lịch. Trong bối cảnh kinh tế số như hiện nay, việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, quản lý và phát triển du lịch văn hóa trở thành xu hướng tất yếu. Đồng Tháp cần tăng cường ứng dụng các nền tảng số trong xúc tiến du lịch, xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch đồng bộ, phát triển bản đồ số các điểm đến và triển khai các giải pháp du lịch thông minh; qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, thu hút du khách trong và ngoài nước.
Năm là, chú trọng bảo tồn di sản văn hóa và bảo vệ môi trường sinh thái. Phát triển du lịch bền vững đòi hỏi phải bảo đảm sự hài hòa giữa khai thác tài nguyên du lịch và bảo tồn các giá trị văn hóa sinh thái. Vì vậy, cần tăng cường công tác bảo tồn hệ thống di tích lịch sử văn hóa, đồng thời bảo vệ các hệ sinh thái đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Đây không chỉ là điều kiện quan trọng để duy trì sức hấp dẫn lâu dài của du lịch địa phương mà còn là nền tảng bảo đảm cho sự phát triển bền vững của ngành du lịch trong tương lai.
Phát triển du lịch văn hóa gắn với kinh tế bền vững là định hướng phù hợp với chiến lược phát triển của tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay, đồng thời phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát huy giá trị văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội. Với hệ thống di tích lịch sử văn hóa phong phú cùng cảnh quan sinh thái đặc trưng, Đồng Tháp có nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa có sức cạnh tranh. Để khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng này, tỉnh cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách khuyến khích người dân bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch; phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng; tăng cường liên kết vùng, phát triển cơ sở hạ tầng; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, khai thác du lịch. Qua đó, du lịch văn hóa sẽ trở thành động lực quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của Đồng Tháp trong thời kỳ mới./.
