Theo yêu cầu của Chính phủ, bước vào giai đoạn phát triển hạ tầng đường sắt trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là Việt Nam phải chủ động nghiên cứu, từng bước làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi đường sắt tốc độ cao, hướng tới phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược mang thương hiệu Việt Nam.
Các đề tài nghiên cứu phải thiết thực, bảo đảm chất lượng, tiến độ khi triển khai, đáp ứng yêu cầu phát triển các dự án đường sắt hiện đại, từng bước làm chủ công nghệ nền và công nghệ lõi trong lĩnh vực đường sắt, chú trọng tới sự tham gia chủ động, tích cực và hiệu quả của các DN trong nước với tinh thần tự chủ, tự cường.
Đề cập đến quá trình thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ cho đường sắt tốc đến thời điểm này, ông Lê Văn Dương, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Bộ Xây dựng được giao tập trung thực hiện mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ xây dựng hạ tầng đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, từ khảo sát, thiết kế, thi công đến sản xuất cấu kiện, phù hợp điều kiện địa chất, khí hậu và năng lực công nghiệp trong nước.
Đồng thời hình thành năng lực tự xây dựng, bảo trì, sửa chữa công trình đường sắt, giảm phụ thuộc vào công nghệ, tư vấn và nhà thầu nước ngoài, góp phần phát triển công nghiệp xây dựng đường sắt hiện đại và hạ tầng chiến lược quốc gia.
Ông Lê Trung Thành, Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam đánh giá, các DN trong nước cũng đã chủ động phối hợp với DN các nước có kinh nghiệm phát triển đường sắt tốc độ cao trên thế giới, để chủ động giải pháp. Tuy nhiên, vẫn cần có những đơn vị tư vấn hàng đầu để có thể giúp Bộ Xây dựng, giúp Chính phủ có những đánh giá tổng thể về các công nghệ đường sắt trên thế giới, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp đến điều kiện Việt Nam.
Từ thực tế nghiên cứu và từng bước chuẩn bị tham gia dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, ông Nguyễn Quang Huy, Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho rằng, đây là 1 dự án quy mô lớn, tích hợp nhiều chuyên ngành, thách thức cũng sẽ rất lớn. Tuy vậy, các DN trong nước hoàn toàn tự tin nhập cuộc với sự chuẩn bị về nhân lực, tài chính, công nghệ để tham gia dự án. Tăng cường hợp tác, học hỏi kinh nghiệm về đường sắt tốc độ cao tại các nước như Nhật Bản, Trung Quốc để chuyển giao công nghệ, thiết bị phù hợp với điều kiện, nhu cầu của thị trường Việt Nam.
“Các trong nước luôn ý thức được trách nhiệm của mình để triển khai dự án. Thời gian tới, để chuẩn bị về con người và công nghệ, tập đoàn đã có những chương trình hợp tác đối tác quốc tế, trường Đại học nước ngoài để được tham quan học hỏi hấp thụ chuyên gia đào tạo nhân sự cấp cao”, ông Huy cho hay.
Phát triển đường sắt tốc độ cao được xác định là động lực xây dựng năng lực khoa học công nghệ. Theo đó, bên cạnh nhóm nhiệm vụ về vật liệu, cấu kiện đúc sẵn, thiết bị vận chuyển, lao lắp và thi công công trình, cần đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về công trình và hệ thống đường sắt tốc độ cao, có khả năng thực hiện các thử nghiệm phức tạp đối với kết cấu công trình, phương tiện, thiết bị và tích hợp công nghệ.
Để thực hiện nhiệm vụ này, trước tiên, Bộ Xây dựng dự kiến triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển một số phần mềm trọng điểm phục vụ thiết kế, khảo sát, kiến trúc, kết cấu công trình đường, cầu, hầm, nhà ga. Đáng chú ý, tinh thần đổi mới, sáng tạo và hợp tác mô hình 3 bên được hình thành và phát triển, tạo thành khối vững chắc để phát triển và áp dụng khoa học công nghệ, tạo nên sức mạnh nội lực trong việc nghiên cứu, áp dụng và chuyển giao công nghệ.
Ông Vũ Ngọc Khiêm, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học công nghệ GTVT cho rằng, cần đẩy mạnh áp dụng công nghệ, đặt hàng DN và các cơ sở đào tạo trong nghiên cứu, áp dụng khoa học công nghệ như Nghị quyết 57 đã chỉ rõ.
“Chúng ta khẩn trương đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vào cuộc sống, nhất là trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng giao thông với những cơ chế cụ thể. Trong thực tế, Bộ Xây dựng đẩy mạnh nghiên cứu, đặt hàng các đơn vị. Hợp tác 3 nhà còn đang rất yếu, cần xây dựng cơ chế phù hợp để DN có thể tham gia từ đầu; các trường đào tạo đúng nhu cầu DN cần về khoa học công nghệ để cùng khai thác được thế mạnh của nhau”, ông Khiêm nói.
Mới đây, tại buổi làm việc giữa đoàn công tác của Bộ Xây dựng tại Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đề nghị các đơn vị thuộc Bộ phối hợp, nghiên cứu triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ đường sắt từ thực tế tại chính các DN Nhà nước. Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel cho biết, tập đoàn sẵn sàng nhận nhiệm vụ, tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu liên quan đến ứng dụng công nghệ thẻ vé và; hệ thống thông tin kết nối, chia sẻ trong xây dựng, phát triển đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị.
Các nghiên cứu được tiến hành bài bản, đi từ công nghệ nền như thiết kế chế tạo đến công nghệ lõi về vật liệu, phát triển công nghệ cao ứng dụng công nghệ điện, điện tử. Tập đoàn Viettel đã có nhiều sản phẩm công nghệ đột phá ở nhiều lĩnh vực, vì vậy có thể triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ liên quan "Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị" được giao.
