Trong tiết trời đầu năm 2026, dòng người đổ về không gian phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm không chỉ để thưởng ngoạn cảnh sắc Thủ đô mà còn để chứng kiến một sự kiện mang tính bước ngoặt: Chương trình “Tụ hội sáng tạo” - phát pháo hiệu đầu tiên cho hành trình hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Ở lần tổ chức thứ 5 này, Hà Nội không chỉ mở ra một không gian nghệ thuật, mà đang thực hiện một cú chuyển mình ngoạn mục: đưa văn hóa và di sản trở thành động lực cốt lõi để kích hoạt nền kinh tế sáng tạo của Thủ đô.

Không gian trưng bày, triển lãm giới thiệu thành tựu các mùa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội. Ảnh: nguoihanoi.vn

“Kinh tế sáng tạo” - Lời giải cho bài toán phát triển bền vững

Năm 2026, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội chọn chủ đề “Kinh tế sáng tạo” làm kim chỉ nam. Đây không chỉ là một tên gọi, mà là một cách tiếp cận mới trong triển khai các nội dung của một thành viên mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO. Như bà Vũ Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội khẳng định, sự kiện đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng: sáng tạo không còn gói gọn trong hoạt động văn hóa thuần túy mà được nhìn nhận như một nguồn lực kinh tế thực thụ, thúc đẩy dịch vụ, du lịch, giáo dục và tri thức.

Hà Nội hiểu rằng, kho tàng di sản đồ sộ của mình không phải là những hiện vật “đóng băng” trong bảo tàng, mà là những “mỏ quặng” quý giá để khai thác các giá trị gia tăng. Việc gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO từ năm 2019 đã đặt nền móng cho tầm nhìn này. Đến năm 2026, tầm nhìn ấy được cụ thể hóa bằng việc kết nối đa ngành: từ nghệ thuật, kiến trúc, thiết kế đến công nghệ và dữ liệu, nhằm tạo ra những mô hình kinh tế mới, những sản phẩm có sức cạnh tranh cao trên trường quốc tế.

Bản đồ 5 không gian: Cuộc đối thoại giữa quá khứ và tương lai

Điểm khác biệt lớn nhất của Lễ hội năm 2026 chính là quy mô và sự phân bổ không gian trải nghiệm. Không còn tập trung tại một vài điểm nhỏ lẻ, tinh thần sáng tạo sẽ lan tỏa qua 5 phân khu chiến lược, nơi mỗi bước chân của du khách đều chạm vào sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại.

Không gian Di sản tập trung tại khu vực chợ Đồng Xuân - Bắc Qua và Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân. Tại đây, các nhà thiết kế sẽ thực hiện những cuộc “thí điểm” táo bạo: biến một khu chợ truyền thống trở thành khu chợ của kinh tế sáng tạo thời kỳ mới. Đó là nơi nghệ nhân, nhà thiết kế và các tiểu thương cùng bắt tay để tạo ra một tuyến trải nghiệm di sản - sáng tạo - thương mại độc đáo.

Lễ hội thiết kế sáng tạo mang chủ đề "Kinh tế sáng tạo" sẽ được khai mạc ngày 20/11/2026 và tổng kết ngày 10/12/2026. Ảnh: thanglong.chinhphu.vn

Không gian Kẻ Chợ, linh hồn của 36 phố phường, sẽ hồi sinh thông qua mô hình “Thị - Phố - Nghề”. Các “Phố Hàng sáng tạo” sẽ được kiến tạo, gắn liền với các lĩnh vực công nghiệp văn hóa và hệ thống làng nghề tinh hoa của Hà Nội. Du khách sẽ không chỉ xem trình diễn mà còn tham gia vào quá trình sáng tạo ngay tại không gian sống động của phố nghề.

Hướng tới thế hệ trẻ, Không gian Tương lai tại mạng lưới các công viên sẽ là nơi diễn ra các hoạt động “Giáo dục sáng tạo - kỹ năng tương lai”. Đây là sân chơi cho sinh viên, học sinh với các xưởng sáng tác (workshop), khu thử nghiệm (Fablab) và các tác phẩm Pavilion quốc tế đầy cảm hứng.

Trong khi đó, Không gian Sinh thái tại bãi giữa sông Hồng lại mang đến một góc nhìn bền vững với mô hình “Cộng sinh đô thị - sinh thái”. Sử dụng vật liệu địa phương và thiết kế tuần hoàn, không gian này ưu tiên nghệ thuật cảnh quan và nghiên cứu tuyến trải nghiệm đường thủy trên sông Hồng, gợi mở cách con người chung sống hài hòa với thiên nhiên.

Cuối cùng, Không gian Cộng đồng sẽ là cánh tay nối dài, huy động sự tham gia của các đại sứ quán, các tổ chức quốc tế, trường đại học và cả các quán cà phê, không gian văn hóa tại các phường, xã. Tất cả cùng cộng hưởng để tạo nên một mạng lưới sáng tạo phủ khắp Thủ đô.

Từ một sự kiện đến một “Thiết chế sáng tạo đô thị”

Một điểm nhấn quan trọng được giới chuyên môn đánh giá cao là bước chuyển về chất của Lễ hội. Thay vì tổ chức ngắn ngày, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sẽ trở thành một chuỗi hoạt động xuyên suốt từ tháng 1 đến tháng 11. Sự chuyển đổi sang chu kỳ 2 năm/lần giúp Thành phố có đủ thời gian để “nuôi dưỡng” hệ sinh thái, phát hiện những nhân tố mới và kiểm nghiệm các sáng kiến từ những mùa trước.

Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024. Ảnh: hanoi.gov.vn

Ông Jonathan Baker - Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam nhận định rằng, sáng tạo ở Hà Nội hiện hữu trong đời sống hàng ngày, trong trí tưởng tượng và sự khéo léo của con người nơi đây. Việc biến lễ hội thành một hệ sinh thái sáng tạo đô thị có nghĩa là tạo ra những cơ hội bền vững cho nghệ sĩ, doanh nghiệp và sinh viên. Hiện nay, Hà Nội đã ra mắt mạng lưới 82 không gian sáng tạo đạt chuẩn, tạo thành “khung xương sống” cho sự phát triển này.

Con người - “Hạt nhân” của sự đổi mới

Sức mạnh của Lễ hội 2026 nằm ở đội ngũ hơn 200 đơn vị sáng tạo tham gia, bao gồm các thương hiệu thiết kế, các viện nghiên cứu và các nhà sáng tạo độc lập. Hình ảnh không gian trưng bày tại phố đi bộ được tạo hình từ gạch đất nung tái chế, gợi nhắc triết lý âm dương hài hòa, chính là biểu tượng cho tinh thần của Lễ hội: trân trọng quá khứ để kiến tạo tương lai.

Tại các cuộc tọa đàm chuyên sâu như “Từ lễ hội thường niên đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị”, những khái niệm như “sinh kế sáng tạo” đã được đặt ra. Những người làm sáng tạo trẻ không chỉ tìm thấy nơi trưng bày tác phẩm, mà còn tìm thấy cơ hội nghề nghiệp, cách thức để duy trì và phát triển nghề nghiệp lâu dài từ chính vốn văn hóa bản địa. Thành phố cũng đang nghiên cứu đề xuất Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội để vinh danh những đóng góp nổi bật trong lĩnh vực này, tạo động lực cho các tài năng trẻ bứt phá.

Vươn tầm vị thế Thành phố Sáng tạo toàn cầu

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 không chỉ dành riêng cho người dân Thủ đô mà còn là lời chào đón nồng nhiệt tới du khách quốc tế. Thông qua việc hợp tác chặt chẽ với UNESCO và các đối tác quốc tế, Hà Nội đang từng bước khẳng định vai trò là một “Thủ đô sáng tạo” hàng đầu khu vực. Việc tái sinh các di sản, biến công trình cũ thành không gian văn hóa sống động bằng công nghệ ánh sáng và số hóa là minh chứng cho một thành phố vừa giàu bản sắc, vừa có sức cạnh tranh cao.

Một tiết mục trong Chương trình "Tụ hội Sáng tạo" - sự kiện khởi động chuỗi hoạt động hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Ảnh: hanoi.gov.vn

Có thể nói, Lễ hội năm 2026 là một lời khẳng định mạnh mẽ về tinh thần “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” của mảnh đất Thăng Long. Bằng cách đặt sáng tạo văn hóa ở vị trí trung tâm của sự phát triển, Hà Nội không chỉ xây dựng một xã hội nhân văn, bền vững mà còn tạo ra những giá trị kinh tế thực chất cho người dân.

Kết nối di sản để kiến tạo tương lai, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 hứa hẹn sẽ là một hành trình đầy cảm hứng, nơi mỗi người dân đều có thể trở thành một "đại sứ sáng tạo", cùng viết tiếp câu chuyện về một Thủ đô nghìn năm văn hiến đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.