Văn hóa là dòng chảy bền bỉ nuôi dưỡng hồn cốt dân tộc, là kết tinh của lịch sử, trí tuệ và khát vọng Việt Nam qua bao thế hệ. Văn hóa không hiện hữu dưới dạng vật chất cụ thể, nhưng lại có sức mạnh sâu xa. Nó chi phối cách con người suy nghĩ, hành xử và cùng nhau kiến tạo tương lai. Việc xác lập Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 vì thế không chỉ có ý nghĩa của một mốc thời gian mang tính biểu trưng, mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ vai trò trung tâm của các giá trị tinh thần trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ảnh minh họa. Nguồn: zingnews.vn
Dấu ấn lịch sử từ mùa Thu năm 1946
Ngày 07/01/2026, Nghị quyết của Bộ Chính trị thống nhất chọn ngày 24-11 hàng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam". Ngày 24/11 gắn liền với Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, khai mạc ngày 24/11/1946, một sự kiện có ý nghĩa lịch sử to lớn đối với nền văn hóa Việt Nam hiện đại. Thời điểm ấy, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa giành được độc lập, nhưng đang đứng trước tình thế vô cùng hiểm nghèo, thù trong giặc ngoài, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống Nhân dân hết sức khó khăn. Giữa bối cảnh cam go đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành sự quan tâm đặc biệt cho lĩnh vực văn hóa và trực tiếp tới dự Hội nghị, thể hiện tầm nhìn chiến lược vượt thời đại của Người.
Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định một tư tưởng mang tính khai sáng và dẫn đường cho sự phát triển của đất nước “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Với Người, văn hóa không phải là lĩnh vực đứng bên lề, càng không phải là “phần trang trí” cho đời sống xã hội, mà là sức mạnh tinh thần căn bản, có vai trò định hướng tư tưởng, bồi dưỡng nhân cách và hun đúc bản lĩnh dân tộc.
Không dừng lại ở đó, Người còn nhấn mạnh mối quan hệ chặt chẽ giữa văn hóa với kinh tế và chính trị. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Trình độ văn hóa của nhân dân nâng cao sẽ giúp chúng ta đẩy mạnh công cuộc khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ. Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân cũng là một việc cần thiết để xây dựng nước ta thành một nước hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” [1]. Tư tưởng ấy cho thấy, trong quan niệm của Người, văn hóa không chỉ phản ánh trình độ phát triển của xã hội, mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, mở rộng dân chủ và củng cố nền tảng chính trị – xã hội. Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân chính là nâng cao sức mạnh nội sinh của dân tộc.
Nhìn lại để khẳng định tầm vóc văn hóa dân tộc
Năm 2026 đánh dấu tròn 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, là dịp để nhìn lại chặng đường dài xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh. Trải qua các giai đoạn kháng chiến, kiến quốc, đổi mới và hội nhập, văn hóa luôn đồng hành cùng dân tộc, góp phần tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn giúp Việt Nam vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách.
Trong bối cảnh hiện nay, khi toàn cầu hóa và cách mạng khoa học – công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc đời sống xã hội, sự giao thoa và tiếp biến văn hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Điều đó vừa mở ra cơ hội để tiếp thu tinh hoa nhân loại, vừa đặt ra thách thức lớn trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc. Chính vì vậy, việc chính thức có Ngày Văn hóa Việt Nam từ 24/11/2026 không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm, mà còn là một tuyên ngôn mạnh mẽ về bản lĩnh văn hóa của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.
Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành điểm tựa tinh thần để khẳng định rằng, dù hội nhập sâu rộng đến đâu, văn hóa dân tộc vẫn là nền tảng không thể thay thế; dù phát triển nhanh đến mức nào, việc nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân vẫn luôn là yêu cầu cốt lõi để bảo đảm sự phát triển bền vững và nhân văn.
Không chỉ để tôn vinh, mà để hành động
Ngày Văn hóa Việt Nam không đơn thuần là một ngày kỷ niệm mang tính hình thức, mà là dịp để toàn xã hội cùng suy ngẫm sâu sắc về vai trò của văn hóa trong đời sống hiện đại. Đây là cơ hội để mỗi người dân nhìn lại kho tàng di sản văn hóa phong phú của dân tộc, từ tiếng Việt, phong tục, tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, đến các loại hình nghệ thuật truyền thống và đương đại.
Quan trọng hơn, Ngày Văn hóa Việt Nam nhắc nhở rằng văn hóa không chỉ tồn tại trong sách vở hay bảo tàng, mà hiện diện trong đời sống thường ngày, trong cách con người ứng xử với nhau, trong tinh thần thượng tôn pháp luật, trong ý thức cộng đồng và trách nhiệm xã hội. Nâng cao trình độ văn hóa của nhân dân vì thế không phải là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa, mà là công việc chung của toàn xã hội, gắn với giáo dục, khoa học, truyền thông và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện. Trong kỷ nguyên hội nhập, văn hóa ngày càng trở thành nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm quan trọng của quốc gia. Những giá trị văn hóa đặc sắc chính là cầu nối để Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế, tạo dựng hình ảnh một đất nước giàu bản sắc, hòa hiếu, năng động và sáng tạo.
Trong thời đại hội nhập quốc tế, văn hóa ngày càng khẳng định vai trò là sức mạnh mềm của quốc gia. Những giá trị văn hóa đặc sắc chính là “ngôn ngữ chung” giúp Việt Nam kết nối với thế giới, tạo dựng hình ảnh một đất nước hòa hiếu, giàu bản sắc, năng động và sáng tạo. Ngày Văn hóa Việt Nam mở ra không gian để quảng bá sâu rộng văn hóa Việt Nam thông qua các lễ hội, sự kiện nghệ thuật, hoạt động du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Qua đó, du khách quốc tế không chỉ đến Việt Nam để tham quan, mà còn để cảm nhận chiều sâu lịch sử, tâm hồn và cốt cách con người Việt Nam. Văn hóa, theo đúng tinh thần Hồ Chí Minh, tiếp tục trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, mở rộng dân chủ và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
“Văn hóa còn thì dân tộc còn” không chỉ là lời đúc kết từ lịch sử, mà còn là chân lý mang tính thời đại. Chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 không chỉ là dịp để tôn vinh truyền thống văn hiến lâu đời, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm của hiện tại và khát vọng của tương lai. Hãy để tinh thần “văn hóa soi đường cho quốc dân đi” tiếp tục lan tỏa trong từng suy nghĩ, từng hành động và từng quyết sách, để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, là sức mạnh nội sinh đưa Việt Nam phát triển bền vững, hội nhập tự tin và vươn xa trong thế giới hiện đại.
Tài liệu tham khảo
[1]. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.10, tr.458–459.
