Có nhà văn từng nói: “Người ta có thể đưa một người ra khỏi quê hương, nhưng không thể đưa quê hương ra khỏi một con người”. Giữa dòng chảy cuồn cuộn của thời đại mới, khi thế giới đổi thay từng ngày và Tổ quốc đang nỗ lực vươn lên mạnh mẽ, vẫn có một mạch nguồn âm thầm nhưng bền bỉ đổ về từ bốn phương trời: đó là tình đất, tình quê trong tim sáu triệu kiều bào Việt Nam đang sinh sống nơi đất khách. Họ đi xa vì trăm nỗi, nhưng chưa bao giờ rời khỏi dải đất hình chữ S trong tâm tưởng. Mỗi nhịp thăng trầm của quê hương đều vang lên trong lòng họ như tiếng gọi thiêng liêng hướng về Tổ quốc.

Trong tim là quê hương. Ảnh minh họa bởi AI

Và cũng chính từ nơi phương xa ấy, những dòng chảy yêu thương lặng lẽ trở về: đó là sự hỗ trợ khi quê nhà oằn mình trong dịch bệnh, bão tố; là những đóng góp tri thức trong hành trình xây dựng kinh tế số; là những kết nối mềm mở cánh cửa cho hàng hóa Việt ra thế giới. Đó còn là những nỗ lực không mệt mỏi để giữ gìn hình ảnh Việt Nam đẹp đẽ trong mắt bạn bè quốc tế. Kiều bào - bằng trái tim không bao giờ nguội lạnh với Tổ quốc - đã trở thành nhịp cầu nối những bờ vui, vượt qua thời gian và không gian xa cách để gắn kết Việt Nam với thế giới.

Ngược lại, khi cả thế giới chìm trong sợ hãi và hoảng loạn do đại dịch Covid-19 bùng phát, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã tổ chức những chuyến bay hồi hương chưa từng có trong lịch sử. Những chiếc máy bay mang quốc kỳ đỏ sao vàng lặng lẽ đón con dân đất Việt từ muôn phương trở về đã cho thấy tinh thần “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước thì thương nhau cùng” như khúc ca thấm đượm tình nghĩa đồng bào trong thời khắc nguy nan nhất. Nhưng điều làm cho tình đồng bào ấy càng trở nên thắm thiết chính là hình ảnh đồng bào trong nước sẵn sàng dang tay giúp đỡ, lo chỗ ăn chỗ ở tạm thời, cung cấp tư trang, thuốc men, nhu yếu phẩm cho kiều bào tại các khu cách ly, khu điều trị. Đó là những hành động không ai bắt buộc, nhưng là tiếng gọi của trái tim, của lương tâm, của ý niệm “thương người như thể thương thân” - là biểu hiện cao nhất của truyền thống “lá lành đùm lá rách”, “lá rách ít đùm lá rách nhiều”, một truyền thống quý báu thể hiện tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết một lòng của dân tộc ta.

Không chỉ gắn bó với Tổ quốc bằng tình cảm thiêng liêng, kiều bào ta ở nước ngoài còn góp sức chung tay xây dựng đất nước bằng những giá trị kinh tế cụ thể: nguồn kiều hối đều đặn là dòng chảy tài chính ổn định và lâu dài, góp phần tăng trưởng kinh tế thông qua cung cấp nguồn vốn, thúc đẩy đầu tư và phát triển thị trường tài chính. Mỗi năm, hàng chục tỷ đô la gửi về đất nước từ khắp năm châu. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận lượng kiều hối đạt mức kỷ lục hơn 16 tỷ đô, lọt top những quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Nhưng giá trị của “đồng tiền hồi hương” không chỉ nằm ở những con số mà còn có tác động lan toả, trở thành trụ cột quan trọng giúp nền kinh tế đất nước giữ được nhịp ổn định cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh thương mại, cạnh tranh địa chính trị giữa các nước lớn ngày càng gay gắt như hiện nay. Vượt lên trên giá trị đồng tiền, kiều bào còn mang về những giá trị kinh tế vô hình nhưng thiết thực, như mô hình kinh doanh hiện đại, tư duy quản trị tiên tiến, tri thức thị trường và các chuẩn mực quốc tế. Những dự án đầu tư, những thương vụ hợp tác, những startup có dấu ấn kiều bào chính là minh chứng rõ nét cho vai trò của họ đối với nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển.

Những đóng góp của kiều bào Việt Nam ở nước ngoài không chỉ dừng lại ở vật chất hay kinh tế, mà còn tỏa sáng ở tầng sâu nhất của sức mạnh quốc gia: trí tuệ. Trên các giảng đường đại học danh tiếng, trong những phòng thí nghiệm hàng đầu hay tại các trung tâm công nghệ hiện đại, các nhà trí thức, nhà khoa học, kỹ sư, bác sĩ, chuyên gia công nghệ người Việt đang say sưa làm việc. Họ tham gia trực tiếp vào những lĩnh vực mũi nhọn của nhân loại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học, y học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo… Không dừng lại ở đó, họ còn đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối thường xuyên với trong nước để chia sẻ tri thức, tư vấn, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng các trung tâm nghiên cứu, các phòng thí nghiệm, vườn ươm đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Những dự án hợp tác xuyên biên giới đã và đang tạo nên dòng chảy tri thức hai chiều, giúp Việt Nam tiếp cận nhanh hơn với các chuẩn mực khoa học và công nghệ tiên tiến của thế giới. Đó không chỉ là niềm tự hào khi trí tuệ Việt Nam được thế giới ghi nhận, mà còn là sự bảo đảm quan trọng để đất nước không bị tụt lại phía sau, vững bước trong kỷ nguyên số và dần khẳng định vị thế của mình trên bản đồ tri thức nhân loại.

Ở lĩnh vực văn hoá, cộng đồng kiều bào Việt Nam giữ một vai trò âm thầm nhưng bền bỉ: vừa gìn giữ hồn cốt dân tộc nơi đất khách, vừa quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ra thế giới bằng những cách gần gũi, thuyết phục. Mỗi cộng đồng người Việt ở nước ngoài là một “không gian văn hoá Việt” thu nhỏ, nơi tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán, lối sống Việt được kiều bào gìn giữ như gìn giữ hơi thở quê nhà, để “cái chất” Việt Nam không những không bị hoà tan mà còn trở thành điểm nhấn độc đáo trong không gian văn hoá toàn cầu. Giữa tuyết trắng châu Âu lạnh giá, giữa sa mạc Trung Đông nóng bỏng, hay giữa ánh đèn đêm New York nhộn nhịp, tiếng Việt vẫn vang lên như thanh âm trong trẻo dịu dàng giữ trái tim Việt không rời xa Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh thời còn hoạt động cách mạng ở Thái Lan, khi được nghe tiếng ru con của một bà mẹ Việt kiều đã nghẹn ngào cảm thán: “Xa nhà chốc mấy mươi niên, đêm qua nghe tiếng mẹ hiền ru con”. Có thể thấy, tiếng Việt và bản sắc Việt như sợi dây tinh thần kết nối vô tận, để mỗi người Việt Nam dù xa quê hương nhưng luôn cảm nhận được tình cảm ấm áp yêu thương trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Ở một khía cạnh khác, kiều bào còn đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cách thế giới nhìn nhận về Việt Nam. Thông qua giao tiếp hàng ngày, trên các diễn đàn học thuật, truyền thông xã hội cho đến các tổ chức cộng đồng, họ giúp bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về lịch sử, truyền thống, văn hoá, khát vọng hoà bình và tinh thần vượt khó của dân tộc Việt Nam. Trước những thông tin sai lệch hoặc định kiến cũ, chính kiều bào là những người kiên trì giải thích, phản biện và lan toả sự thật bằng thái độ điềm đạm, văn minh - một hình thức ngoại giao nhân dân, ngoại giao văn hoá thầm lặng nhưng hiệu quả. Kiều bào Việt Nam ở nước ngoài đóng vai trò như những “sứ giả của niềm tin”, bền bỉ bảo vệ hình ảnh Tổ quốc trước những thông tin méo mó, xuyên tạc, đồng thời giải thích sự thật về một Việt Nam hòa bình, ổn định, trách nhiệm và đang vươn lên mạnh mẽ. Và chính trong không gian ngoại giao nhân dân ấy, kiều bào đã và đang khẳng định: yêu nước không chỉ là hướng về Tổ quốc từ xa, mà là bảo vệ sự thật về Tổ quốc giữa thế giới rộng lớn này.

Xuân Bính Ngọ đang gần kề. Một mùa xuân mới mang theo niềm tin, niềm hy vọng vào một tương lai tươi sáng và những điều tốt đẹp. Và Xuân quê hương năm nay chúng ta lại cùng nhau vui mừng, hân hoan chào đón kiều bào từ khắp năm châu trở về trong bầu không khí ấm áp của Tết Việt, cùng nghe tiếng trống hội, ngắm cành đào, cành mai, du xuân, thăm viếng họ hàng, cùng chạm lại những phong tục tập quán truyền thống của dân tộc đã theo chân đồng bào trong suốt những tháng năm xa xứ. Trong nhịp đoàn viên ấy, có thể cảm nhận rõ hơn bao giờ hết một chân lý giản dị: dù đi đâu, ở đâu, người Việt vẫn luôn hướng về cội nguồn – bởi Tổ quốc chưa bao giờ ở xa trong trái tim những người con đất Việt.