C.Mác - người tạo ra bước ngoặt mang tính cách mạng
Trước khi có C.Mác, phong trào công nhân đã tồn tại và phát triển ở nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt là tại Anh và Pháp - những nơi chủ nghĩa tư bản công nghiệp phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, các cuộc đấu tranh của công nhân trong giai đoạn này chủ yếu mang tính tự phát, bộc phát từ sự bức xúc trước điều kiện lao động khắc nghiệt, tiền lương thấp và sự bóc lột tàn nhẫn của giới chủ. Những phong trào như đập phá máy móc hay đình công tuy thể hiện tinh thần phản kháng mạnh mẽ nhưng lại thiếu định hướng lâu dài và cơ sở lý luận vững chắc. Chính sự thiếu hụt này khiến phong trào công nhân dễ rơi vào tình trạng phân tán, bị đàn áp và khó đạt được những thay đổi căn bản.
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của C.Mác đã tạo ra một bước ngoặt mang tính cách mạng. Ông không chỉ quan sát và mô tả thực trạng xã hội mà còn đi sâu phân tích bản chất của hệ thống tư bản chủ nghĩa. Với phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, C.Mác đã chỉ ra rằng sự phát triển của xã hội loài người không phải là kết quả của ý chí cá nhân hay sự ngẫu nhiên, mà tuân theo những quy luật khách quan, trong đó đấu tranh giai cấp đóng vai trò trung tâm. Đây chính là nền tảng lý luận giúp giai cấp công nhân hiểu rằng cuộc đấu tranh của họ không phải là những hành động riêng lẻ, mà là một phần của tiến trình lịch sử tất yếu.
Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Mác chính là việc phát hiện ra quy luật giá trị thặng dư. Thông qua việc phân tích sâu sắc quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa, ông đã chứng minh rằng nguồn gốc của lợi nhuận không nằm ở sự “khéo léo” hay “tài năng” của nhà tư bản, mà xuất phát từ phần lao động không được trả công của công nhân. Phát hiện này đã bóc trần bản chất bóc lột của chủ nghĩa tư bản, đồng thời cung cấp cho giai cấp công nhân một cơ sở khoa học để nhận thức về vị trí và quyền lợi của mình. Nếu trước đó, sự bất mãn của công nhân chỉ mang tính cảm tính, thì giờ đây, họ đã có một lý luận sắc bén để giải thích và củng cố cho cuộc đấu tranh của mình.
Không dừng lại ở việc phê phán, C.Mác còn chỉ ra con đường giải phóng cho giai cấp công nhân. Theo ông, giai cấp công nhân không chỉ đấu tranh để cải thiện điều kiện sống mà còn có sứ mệnh lịch sử là xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa, xây dựng một xã hội mới công bằng và bình đẳng hơn. Điều này đã nâng tầm phong trào công nhân từ những yêu sách kinh tế trước mắt lên thành một phong trào chính trị mang tính cách mạng. “Vũ khí lý luận” mà C.Mác mang đến không chỉ giúp công nhân hiểu rõ kẻ thù của mình, mà còn giúp họ xác định rõ mục tiêu và con đường đi tới tương lai. Đánh giá về điều này, Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: “Ông (Mác) là người đầu tiên đã đem lại cho giai cấp đó một ý thức về địa vị của bản thân mình và yêu cầu của mình, ý thức về điều kiện giải phóng minh”. V.I.Lênin đánh giá: “Đây cũng là phát kiến vĩ đại có ý nghĩa lịch sử toàn thế giới của Mác”.
Một biểu hiện tiêu biểu của “vũ khí lý luận” này chính là tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”. Đây không chỉ là một văn kiện chính trị, mà còn là một bản tổng kết cô đọng những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác. Tuyên ngôn đã trình bày một cách rõ ràng và thuyết phục về lịch sử đấu tranh giai cấp, vai trò của giai cấp công nhân và mục tiêu của cách mạng vô sản. Đặc biệt, lời kêu gọi “Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!” đã trở thành khẩu hiệu mang tính biểu tượng, thúc đẩy tinh thần đoàn kết quốc tế của giai cấp công nhân. Có thể nói, tác phẩm này chính là “cẩm nang hành động” cho phong trào công nhân trong suốt nhiều thập kỷ.
C.Mác - người gắn “vũ khí lý luận” với hoạt động thực tiễn
“Vũ khí lý luận” của Mác không chỉ nằm ở những tác phẩm cụ thể, mà còn thể hiện trong cách ông gắn lý luận với thực tiễn. C.Mác không phải là một nhà tư tưởng xa rời cuộc sống, mà luôn trực tiếp tham gia vào phong trào công nhân. Ông là một trong những người sáng lập Quốc tế I - tổ chức quốc tế đầu tiên của giai cấp công nhân. Thông qua hoạt động của tổ chức này, C.Mác đã góp phần truyền bá tư tưởng cách mạng, kết nối các phong trào công nhân ở nhiều quốc gia và thúc đẩy sự hình thành ý thức giai cấp. Chính sự kết hợp giữa lý luận và thực tiễn đã làm cho tư tưởng của Mác trở nên sống động và có sức ảnh hưởng sâu rộng.
Một nội dung quan trọng khác trong “vũ khí lý luận” của C.Mác là quan điểm về vai trò của tổ chức và ý thức chính trị. Ông cho rằng, để thực hiện được sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân cần phải có một chính đảng cách mạng làm đội tiền phong. Chính đảng này phải được trang bị lý luận khoa học, có kỷ luật chặt chẽ và gắn bó mật thiết với quần chúng. Quan điểm này đã đặt nền móng cho sự ra đời của các đảng cộng sản trên thế giới, đồng thời giúp phong trào công nhân vượt qua tình trạng tự phát để trở thành một lực lượng có tổ chức và có chiến lược rõ ràng.
Bên cạnh đó, C.Mác cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc kết hợp giữa đấu tranh kinh tế và đấu tranh chính trị. Ông chỉ ra rằng, nếu chỉ tập trung vào những yêu sách như tăng lương hay giảm giờ làm, thì phong trào công nhân sẽ không thể thay đổi bản chất của hệ thống tư bản. Do đó, cần phải nâng cao ý thức chính trị, hướng tới mục tiêu giành chính quyền và cải tạo xã hội một cách toàn diện. Đây là một bước phát triển quan trọng trong tư duy của phong trào công nhân, giúp họ nhận thức rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của mình.
Thực tiễn cho thấy, “vũ khí lý luận” của C.Mác đã chứng tỏ sức mạnh to lớn khi được vận dụng vào thực tiễn. Nhiều cuộc cách mạng lớn trên thế giới đã chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tư tưởng của ông, tiêu biểu như Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917. Những sự kiện này không chỉ làm thay đổi cục diện chính trị thế giới mà còn khẳng định giá trị của lý luận trong việc định hướng hành động cách mạng. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng, việc áp dụng lý luận của C.Mác trong thực tiễn không phải lúc nào cũng thành công. Những thất bại và hạn chế ở một số quốc gia cho thấy sự cần thiết phải vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể.
Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc dưới tác động của toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, giai cấp công nhân cũng có nhiều thay đổi về cơ cấu và tính chất. Tuy nhiên, những vấn đề như bất bình đẳng xã hội, phân hóa giàu nghèo và sự bấp bênh trong việc làm vẫn tồn tại. Điều này cho thấy “vũ khí lý luận” của Mác vẫn còn giá trị to lớn trong việc phân tích và giải quyết các vấn đề của xã hội đương đại. Việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng của C.Mác không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân trong bối cảnh của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, mà còn góp phần định hướng cho những nỗ lực xây dựng một thế giới công bằng và tiến bộ hơn.
Tuy nhiên, thời gian qua cũng có không ít quan điểm xuyên tạc, phủ nhận giá trị của “vũ khí lý luận” mà C.Mác đã mang đến cho giai cấp công nhân. Một dạng xuyên tạc dễ gặp là tách rời tư tưởng của C.Mác khỏi bối cảnh lịch sử cụ thể của thế kỷ XIX, từ đó quy kết rằng toàn bộ học thuyết đã “lỗi thời” mà không xét đến giá trị phương pháp luận mang tính lâu dài. Một dạng khác là cố tình đồng nhất những hạn chế, thậm chí sai lầm trong quá trình vận dụng ở một số quốc gia với bản chất của lý luận Mác, nhằm phủ nhận toàn diện thay vì đánh giá khách quan. Ngoài ra, có những lập luận mang tính giản lược, bóp méo nội dung, biến các nguyên lý khoa học như duy vật lịch sử hay học thuyết giá trị thặng dư thành những khẩu hiệu cứng nhắc, từ đó dễ dàng công kích và bác bỏ. Những cách tiếp cận này thường bỏ qua tinh thần phê phán, tính mở và khả năng tự phát triển vốn là đặc trưng của chủ nghĩa Mác.
Để đấu tranh hiệu quả, điều quan trọng trước hết là phải nâng cao tư duy lý luận. Việc tiếp cận các tác phẩm của C.Mác cần dựa trên phương pháp khoa học, tránh đọc phiến diện hoặc trích dẫn rời rạc. Khi hiểu rõ bản chất và giá trị cốt lõi của học thuyết, người tiếp cận sẽ có khả năng phân biệt giữa phê phán khoa học vốn rất cần thiết cho sự phát triển lý luận với những luận điệu phủ nhận mang tính định kiến, cố tình xuyên tạc, chống phá. Đồng thời, cần đặt các quan điểm của C.Mác trong mối liên hệ với thực tiễn hiện đại. Những vấn đề như bất bình đẳng thu nhập, phân hóa xã hội hay sự bấp bênh của thị trường lao động trong bối cảnh toàn cầu hóa cho thấy nhiều luận điểm của C.Mác vẫn có giá trị tham chiếu nhất định. Chính việc đối chiếu giữa lý luận của C.Mác và thực tiễn sẽ là cơ sở thuyết phục để phản bác những quan điểm xuyên tạc, phủ nhận “vũ khí lý luận” của C.Mác.
Như vậy, C.Mác chính là người mang “vũ khí lý luận” đến cho giai cấp công nhân - một loại vũ khí không gây tổn thương về thể xác, nhưng có sức mạnh to lớn trong việc thay đổi nhận thức và định hướng hành động. Nhờ có lý luận của C.Mác, phong trào công nhân đã vượt qua giới hạn của sự tự phát, trở thành một lực lượng chính trị có tổ chức và có mục tiêu rõ ràng. Dù thời đại đã thay đổi, nhưng giá trị cốt lõi trong tư tưởng của C.Mác vẫn là “vũ khí lý luận” sắc bén cho giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh vì công bằng và tiến bộ xã hội.
