MỞ ĐẦU
Nghị quyết đã xác định con đường duy nhất để Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và đạt mục tiêu quốc gia vào năm 2045. Đối với thế hệ trẻ Việt Nam - những người sinh ra và lớn lên trong kỷ nguyên Internet, AI và IoT – Nghị quyết không chỉ là định hướng, mà là Sứ mệnh Kiến tạo với lợi thế về tư duy công nghệ, khả năng tiếp thu cái mới nhanh chóng và khát vọng thử nghiệm. Vì vậy, sứ mệnh của trí thức trẻ Việt Nam là phải biến những tiềm năng này thành động lực thực tế, góp phần xây dựng một quốc gia số phồn vinh, hạnh phúc vì một Việt Nam hùng cường.
Sản phẩm khoa học công nghệ của trí thức trẻ Việt Nam. (Ảnh Internet)
CƠ HỘI LỚN VÀ KHOẢNG TRỐNG CẦN KHẮC PHỤC
Trong bối cảnh kỷ nguyên số, trí thức trẻ Việt Nam đang đứng trước những cơ hội chiến lược song hành cùng những thách thức mang tính hệ thống trong công cuộc hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số (CĐS) quốc gia. Về phương diện cơ hội, Việt Nam sở hữu lợi thế từ một thế hệ "Công dân số" trẻ tuổi, có khả năng thích ứng công nghệ cao, tạo ra một thị trường nội địa rộng lớn và sẵn sàng cho các sản phẩm đổi mới sáng tạo (ĐMST). Lợi thế này được hỗ trợ bởi sự hội tụ của hạ tầng số bao gồm mạng 4G/5G, điện toán đám mây và kết nối Internet băng thông rộng, thiết lập một nền tảng vật lý (Physical Layer) vững chắc cho các ứng dụng thực tiễn. Đặc biệt, nhu cầu cải cách thể chế nhằm xây dựng Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số đang đặt ra những "bài toán lớn", đòi hỏi các chuyên gia công nghệ trẻ phải tái thiết kế các quy trình quản trị và cung cấp các giải pháp công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ những khoảng trống cần khắc phục để tối ưu hóa nguồn lực. Thứ nhất là khoảng cách giữa nghiên cứu học thuật và thương mại hóa, khi nhiều ý tưởng ĐMST còn thiếu cơ chế kết nối hiệu quả với vốn mạo hiểm (Capital) và thị trường (Market), dẫn đến tình trạng rủi do giữa việc nghiên cứu cơ bản (tạo ra tri thức/ý tưởng) và việc thương mại hóa sản phẩm thành công trên thị trường trong chu trình đổi mới. Thứ hai là rào cản từ "tư duy cũ", sự e ngại thay đổi và tâm lý sợ trách nhiệm trong quản lý hành chính, gây khó khăn cho việc thử nghiệm các mô hình mới. Cuối cùng, sự thiếu hụt trong làm chủ công nghệ nền tảng như thiết kế chip bán dẫn hay trí tuệ nhân tạo chuyên sâu vẫn là điểm nghẽn, đe dọa đến năng lực tự chủ công nghệ và an ninh kinh tế quốc gia. Do đó, việc thu hẹp các khoảng trống này là yêu cầu cấp thiết để trí thức trẻ có thể thực hiện trọn vẹn sứ mệnh kiến tạo của mình.
HÀNH ĐỘNG CỦA TRI THỨC TRẺ
Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết số 57-NQ/TW, tri thức trẻ Việt Nam cần thực hiện một cuộc cách mạng về tư duy, chuyển dịch từ vị thế "người tiêu dùng công nghệ" sang vai trò "người kiến tạo công nghệ" thông qua những hành động cụ thể và có tính hệ thống.
Thủ tưởng Chính phủ đối thoại với thanh niên về chủ đề phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. (Ảnh Internet)
Trước hết, việc đảm bảo vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia đòi hỏi sự dấn thân trực tiếp vào lĩnh vực công nghệ chính quyền. Thanh niên tri thức cần chủ động tham gia thiết kế các giải pháp số nhằm tối ưu hóa hành chính công, như phát triển các hệ thống dữ liệu mở (Open Data) và công cụ giám sát hiệu suất công vụ, từ đó thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Song song đó, các hoạt động nghiên cứu cần được điều chỉnh theo hướng định hướng ứng dụng, tập trung vào các ngành kinh tế mũi nhọn như nông nghiệp công nghệ cao, y tế số và logistics thông minh để tạo ra giá trị gia tăng tức thời cho nền kinh tế.
Thứ hai, việc kiến tạo văn hóa "thử nghiệm có trách nhiệm" là điều kiện tiên quyết cho sự bứt phá của các mô hình kinh tế mới. Tri thức trẻ cần tận dụng triệt để cơ chế khung pháp lý thử nghiệm để triển khai các mô hình kinh doanh chưa có tiền lệ, đồng thời chuyển hóa khái niệm "thất bại" thành "dữ liệu thực chứng" để điều chỉnh chiến lược, giúp giảm thiểu rủi ro cho hệ thống và đẩy nhanh chu kỳ đổi mới.
Cuối cùng, sự bền vững của quốc gia số phụ thuộc vào khả năng làm chủ công nghệ nền tảng và an ninh mạng. Thế hệ trẻ mang trọng trách đầu tư vào học tập chuyên sâu để làm chủ các lĩnh vực "công nghệ lõi" như thiết kế chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán lượng tử, nhằm đảm bảo năng lực tự chủ quốc gia. Đồng thời, kiến thức công nghệ phải được sử dụng như một lá chắn bảo vệ an ninh thông tin, đấu tranh hiệu quả với tin giả và bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng, từ đó củng cố niềm tin của cộng đồng vào tiến trình chuyển đổi số toàn diện của đất nước.
KẾT LUẬN
Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không đơn thuần là một văn kiện điều hành kỹ thuật, mà thực chất là một chiến lược Chính trị - Kinh tế sâu sắc, định vị lại vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong tiến trình này, tầng lớp trí thức trẻ không chỉ đóng vai trò là nguồn lực lao động kỹ thuật thuần túy, mà phải trở thành những chủ thể dẫn dắt sự thay đổi thể chế thông qua lăng kính công nghệ.
Sứ mệnh của trí thức trẻ Việt Nam là gạt bỏ tư duy thụ động, thay thế bằng sự dấn thân quyết liệt vào các quyết sách công, nơi công nghệ được sử dụng như một "đòn bẩy chính sách" để hiện thực hóa các nguyên tắc minh bạch và trách nhiệm giải trình. Bằng cách số hóa các quy trình quản trị và tối ưu hóa hạ tầng dữ liệu, trí thức trẻ sẽ góp phần kiến tạo một xã hội Việt Nam công bằng hơn, tự chủ hơn về năng lực cốt lõi nhằm xây dựng một quốc gia phát triển hùng cường, xứng đáng với tầm vóc và khát vọng của Việt Nam vào năm 2045
